Khéo ra Phết, Hay ra Phết, Vui ra Phết!

Dân trí Mùa xuân, ngày Tết là mùa của lễ hội, của những trò chơi dân gian. Có một trò chơi hiện diện bao đời nay trong những câu nói cửa miệng của dân ta: Khéo ra Phết, Hay ra Phết, Vui ra Phết. Vậy, Phết là gì mà vừa khéo, vừa hay, lại vừa vui?

Phết là tên gọi một quả cầu tròn to như quả bưởi, làm bằng gỗ sơn đỏ (thường là gỗ xoan, gỗ mít), bằng vải, bằng da (trong nhồi vải vụn), hoặc bằng gốc tre già được gọt nhẵn.

Đánh Phết là trò chơi dân gian trong lễ hội xuân ở Đồng bằng Bắc Bộ. Một số Hội Phết nổi tiếng có thể kể đến: Hội Phết làng Hiền Quan, Hội Phết làng Sơn Vy, Hội Phết làng Dữu Lâu…

Khéo ra Phết, Hay ra Phết, Vui ra Phết! - 1

Minh họa: Phạm Ngọc Điệp

Tương truyền, trò Đánh Phết ra đời từ khoảng thế kỷ thứ nhất, thời Hai Bà Trưng  dấy binh khởi nghĩa, do “Đông cung tướng quân” Thiều Hoa - một nữ tướng anh dũng của Hai Bà - nghĩ ra, nhằm rèn luyện sức khỏe, sự nhanh nhẹn, khéo léo và mưu trí cho quân sĩ, vừa để giải trí, vừa để gây thêm tinh thần hăng hái khắp ba quân. Người xưa kể, bình xong giặc, bà Thiều Hoa lui về xã Song Quan (Hiền Quan, Phú Thọ ngày nay) tu hành, rồi một năm sau thì quy tiên, được sắc phong là “Phụ quốc công chúa” và được nhân dân lập miếu thờ. Cũng từ bấy, Hội Phết tổ chức hằng năm để tưởng nhớ công đức của bà.

Lại có người bảo, trò Đánh Phết có nguồn gốc từ tục thờ Mặt Trời (quả Phết sơn đỏ tượng trưng cho vầng thái dương, được đánh qua đánh lại giữa hai sân như chu kỳ mọc lặn ngày đêm), ý kiến khác coi Đánh Phết là trò chơi nghi lễ cầu mùa, chống hạn, mong mùa màng bội thu, bởi quả Phết tượng trưng cho củ cây, việc đưa Phết xuống lỗ, xuống đất chính là nghi lễ trồng củ, gieo hạt.

Vì tính chất thiêng liêng làm vậy, nhiều nơi trân trọng, giữ gìn cẩn thận quả Phết trên bàn thờ trong đình làng, tiến hành lễ rước rất long trọng, người giữ Phết phải là người khỏe mạnh, trong sạch, con cái đề huề, gia đình năm ấy không có tang.

Luật chơi

Phết chơi trên khu đất rộng (thường là sân đình), hai đầu sân vẽ vòng tròn bằng vôi hay đào lỗ (gọi là “lồ” hoặc “lò doanh”) vừa lọt quả Phết.

Người Đánh Phết chia làm hai phe, nhiều ít tùy theo số người dự cuộc. Mỗi người chơi cầm một cây gậy Phết được làm từ gốc tre đực đào cả củ, đẽo gọt giống hình cái thìa, dài khoảng một mét, đầu gậy uốn khoăm khoăm, gắng đánh vào quả Phết.

Trong trận Đánh Phết, đội nọ cố gắng dồn Phết về phần sân đội kia, bao giờ quả Phết lăn vào vòng tròn hoặc lỗ ở phần sân của đội kia là thắng. Cũng có khi đổi thể thức: Các bên cố giành quả Phết về phần sân mình, gắng đánh Phết vào lỗ của đội mình trước, hoặc hai đội đua tranh để đưa Phết đến một điểm quy định, phe nào đến trước là phe ấy thắng.

Lưu ý:

- Không được dùng gậy Phết đánh vào người đội bạn.

- Không dùng sức ngáng hay đẩy ngã đội bạn.

Nói “Vui ra Phết” bởi trò chơi này thú vị, thu hút đám đông tha hồ reo cười, “Khéo ra Phết”, “Hay ra Phết” bởi phải rất “khéo” và “hay” thì các đấu thủ mới giành, lừa, chuyền, cuối cùng là đánh được quả Phết lọt xuống lỗ.

Kiều Nga

Trích “Nhâm Nhi Tết”, NXB Kim Đồng

MỚI NHẤT
Mối tình 60 năm cảm động của nghệ sĩ Thanh Dậu và nhà giáo ưu tú Mạnh Dung
Mối tình 60 năm cảm động của nghệ sĩ Thanh Dậu và nhà giáo ưu tú Mạnh Dung

(Dân trí) - Gần 60 năm bên nhau, cặp vợ chồng nhà giáo ưu tú - nghệ sĩ Mạnh Dung và nghệ sĩ Thanh Dậu đã trải qua những cay đắng ngọt bùi trong sự nghiệp và cuộc sống. Dù đã lớn tuổi nhưng cặp đôi luôn xưng hô anh, em cực kỳ tình cảm, chăm sóc nhau chu đáo.

Thứ tư, 29/01/2020 - 07:27

Quảng Bình: Tết quê giữa lòng di sản thiên nhiên thế giới
Quảng Bình: Tết quê giữa lòng di sản thiên nhiên thế giới

(Dân trí) - Phiên chợ Tết quê Phong Nha diễn ra ngày 28/1 (tức ngày mùng 4 Tết) tại khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã tái hiện không gian chợ quê dân dã với các hoạt động truyền thống. Phiên chợ là nơi để đông đảo du khách tìm hiểu và cảm nhận được không khí của chợ Tết xưa.

Thứ tư, 29/01/2020 - 06:41

Lì xì sẽ không bao giờ biến mất dù “mừng tuổi chuyển khoản” tiện lợi thế nào
Lì xì sẽ không bao giờ biến mất dù “mừng tuổi chuyển khoản” tiện lợi thế nào

(Dân trí) - Văn hóa Á Đông có truyền thống mừng tuổi đầu năm, đó là những món tiền đựng trong phong bao may mắn, món tiền mừng tuổi đầu năm có những hàm ý tốt đẹp. Giờ đây, khi ngân hàng điện tử ngày càng trở nên phổ biến, nhiều người bắt đầu mừng tuổi bằng cách... chuyển khoản.

Thứ ba, 28/01/2020 - 11:43

Độc đáo những ngôi nhà cổ ở phố Đầm
Độc đáo những ngôi nhà cổ ở phố Đầm

(Dân trí) - Trải qua sự biến thiên của thời gian, phố Đầm, xã Xuân Thiên, huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà cổ với lối kiến trúc độc đáo.

Thứ ba, 28/01/2020 - 11:41

Ngọc Khuê: “Mọi người cứ nhầm tưởng người lái xe đưa tôi đi diễn là bạn trai”
Ngọc Khuê: “Mọi người cứ nhầm tưởng người lái xe đưa tôi đi diễn là bạn trai”

(Dân trí) - “Mỗi khi tôi đi diễn, mọi người thường thấy một bạn nam lái xe, hỗ trợ các thứ nên nhầm tưởng là người yêu thôi chứ thực ra bạn ấy là quản lý của tôi đó”, Ngọc Khuê thú nhận.

Thứ ba, 28/01/2020 - 10:18

5 khoảnh khắc của Việt Nam trong 50 khoảnh khắc đẹp của tình bạn trên khắp thế giới
5 khoảnh khắc của Việt Nam trong 50 khoảnh khắc đẹp của tình bạn trên khắp thế giới

(Dân trí) - Những khoảnh khắc dưới đây thâu tóm vẻ đẹp của tình bạn hiện diện ở khắp nơi trên thế giới. Top 50 bức ảnh đẹp nhất của cuộc thi ảnh mang chủ đề “Friends” (Những người bạn), do ứng dụng chia sẻ ảnh Agora tổ chức, có sự xuất hiện của 5 khoảnh khắc tới từ Việt Nam.

Thứ ba, 28/01/2020 - 07:46

Gặp gỡ chú chuột... họa sĩ
Gặp gỡ chú chuột... họa sĩ

(Dân trí) - Một sinh viên mỹ thuật đã huấn luyện để chú chuột thú cưng của mình biết vẽ tranh. Những bức vẽ mang phong cách... trừu tượng với kích thước tí hon đã được chú chuột họa sĩ Darius thực hiện.

Thứ ba, 28/01/2020 - 07:45

Phố sách Hà Nội đông nghịt người tham quan, mua sắm ngày Tết
Phố sách Hà Nội đông nghịt người tham quan, mua sắm ngày Tết

(Dân trí) - Ngay trong ngày đầu khai mạc, phố sách xuân Canh Tý (phố 19/12, Hoàn Kiếm, Hà Nội) lập tức trở thành điểm đến thu hút hàng nghìn người tới tham quan, xem và mua sách, tạo nét đẹp văn hoá đọc của nhân dân Thủ đô trong những ngày đầu năm mới.

Thứ hai, 27/01/2020 - 09:29

Ba quý ông độc thân bật mí “tuyệt chiêu” tránh câu hỏi “bao giờ lấy vợ?”
Ba quý ông độc thân bật mí “tuyệt chiêu” tránh câu hỏi “bao giờ lấy vợ?”

(Dân trí) - Trong làng nghệ phía Bắc, MC Lê Anh, ca sĩ Minh Quân và MC Danh Tùng là những “quý ông độc thân” hiếm hoi đã qua ngưỡng “băm” vẫn chưa lập gia đình. Tuy nhiên, không vì thế mà họ sợ Tết hoặc tránh né mọi người.

Thứ hai, 27/01/2020 - 12:59

Gặp nghệ nhân đúc đồng xác lập nhiều kỷ lục Guinness
Gặp nghệ nhân đúc đồng xác lập nhiều kỷ lục Guinness

(Dân trí) - Với đôi bàn tay tài hoa cùng với sự đam mê, ý chí kiên cường, nghệ nhân đúc đồng Nguyễn Bá Châu đã thổi hồn, làm sống lại nghề cổ truyền cho quê hương. Ông đã xác lập thành công 4 kỷ lục Guinness Việt Nam về đúc đồng truyền thống.

Thứ hai, 27/01/2020 - 10:53

Hai diễn viên lồng tiếng cho chuột Mickey - Minnie nên duyên như thế nào?
Hai diễn viên lồng tiếng cho chuột Mickey - Minnie nên duyên như thế nào?

(Dân trí) - Cặp đôi lồng tiếng cho hai nhân vật hoạt hình Mickey và Minnie đã nên duyên vợ chồng rồi gắn bó suốt 18 năm cho tới tận khi cái chết chia lìa. Cả hai ông bà đã có thâm niên hơn 30 năm lồng tiếng cho hai nhân vật Mickey và Minnie.

Thứ hai, 27/01/2020 - 09:10

Bật cười, thấm thía, hoài niệm... với chuyện ăn Tết của “sao”
Bật cười, thấm thía, hoài niệm... với chuyện ăn Tết của “sao”

(Dân trí) - Chuyện bị giục cưới xin, chuyện 30 Tết còn chạy show, nỗi lo “năm tuổi”, hay nỗi thấm thía cảnh nghèo ngày Tết... do chính các ngôi sao chia sẻ sẽ khiến độc giả bất ngờ, thú vị về cách ăn Tết, thưởng thức Tết và hoài niệm Tết của “sao”.

Thứ hai, 27/01/2020 - 09:02

ĐÁNG QUAN TÂM
Đêm trong viện bảo tàng, ngủ lại trong tranh với giá... 12 triệu đồng
Đêm trong viện bảo tàng, ngủ lại trong tranh với giá... 12 triệu đồng

(Dân trí) - Bạn có thể ngủ trong căn phòng thấm đẫm chất nghệ thuật này, miễn là có thể chi trả mức phí 500 USD/đêm (tương đương gần 12 triệu đồng) và… xếp được lịch với bảo tàng.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 09:09

Bốn “mỹ nhân màn ảnh” Việt Nam gửi lời chúc Tết độc giả báo Dân trí
Bốn “mỹ nhân màn ảnh” Việt Nam gửi lời chúc Tết độc giả báo Dân trí

(Dân trí) - NSND Thu Hà, NSND Lan Hương, diễn viên Thuý Hà, Thanh Hương… đã gửi những lời chúc tốt đẹp nhất đến Ban biên tập và độc giả của báo Dân trí. Các nghệ sĩ cũng gửi lời cảm ơn khán giả gần xa đã ủng hộ họ trong các vai diễn và dự án phim.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 02:46

Ký ức Tết xưa vừa buồn cười vừa cảm động của 2 MC nổi tiếng VTV
Ký ức Tết xưa vừa buồn cười vừa cảm động của 2 MC nổi tiếng VTV

(Dân trí) - Nếu MC Mỹ Lan nhớ nhất ngày Tết được về quê, tham gia “ngày hội” mổ lợn vào ngày 29 Tết, nhớ món nem nắm Giao Thủy, quả trứng gà vàng rộm, ngọt bùi thì  MC Lê Anh lại nhớ đến chuyện được lì xì, ăn mứt Tết và dại dột đem… hong pháo trên bếp tổ ong.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 02:32

Chuyện về “ông vua hoạt hình” sáng tạo ra nhân vật chuột nổi tiếng nhất thế giới
Chuyện về “ông vua hoạt hình” sáng tạo ra nhân vật chuột nổi tiếng nhất thế giới

(Dân trí) - “Ông vua hoạt hình” Walt Disney (1901 - 1966) chính là “cha đẻ” của nhân vật chuột Mickey. Giờ đây, Mickey đã hơn… 90 tuổi và là nhân vật nổi tiếng thế giới, vậy nhưng có thời, chuột Mickey bị coi là ý tưởng ngớ ngẩn.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 09:37

“Vui Tết cổ truyền cùng siêu ứng dụng 9999 Tết”
“Vui Tết cổ truyền cùng siêu ứng dụng 9999 Tết”

(Dân trí) - Theo anh Quách Ninh Tùng, Trưởng nhóm nghiên cứu ứng dụng 9999 Tết của AIC cho biết: “Ứng dụng đã nhận được cảm tình và đón đợi của hàng ngàn người tải sử dụng”.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 06:46

Tuấn Tú: “Năm tuổi chưa bao giờ đáng sợ như lo nghĩ của nhiều người”
Tuấn Tú: “Năm tuổi chưa bao giờ đáng sợ như lo nghĩ của nhiều người”

(Dân trí) - Năm vừa qua được xem là một năm “đại thành công” của Tuấn Tú sau gần 10 năm xa vắng màn ảnh. Năm nay, mặc dù là năm tuổi nhưng nam diễn viên hết sức lạc quan và không nghĩ ngợi quá nhiều đến những điều tiêu cực.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 06:21

Ca sĩ Trọng Tấn: “Tôi từng được lì xì ngay tại sân khấu”
Ca sĩ Trọng Tấn: “Tôi từng được lì xì ngay tại sân khấu”

(Dân trí) - Nam ca sĩ chia sẻ về những vất vả của người nghệ sĩ khi biểu diễn phục vụ khán giả ngày Tết và cả những niềm vui, sự xúc động, những kỷ niệm không thể nào quên...

Chủ nhật, 26/01/2020 - 06:14

Năm Canh Tý, gặp những chú chuột thống trị màn ảnh thế giới
Năm Canh Tý, gặp những chú chuột thống trị màn ảnh thế giới

(Dân trí) - Trong cuộc sống thường nhật, hẳn không nhiều người yêu thích loài chuột, nhưng trên màn ảnh, chuột bỗng trở thành nhân vật dễ thương, được công chúng yêu mến.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 06:11

Mùng 1 Tết, người dân chen chân dâng hương ở ngôi đền linh thiêng bậc nhất xứ Nghệ
Mùng 1 Tết, người dân chen chân dâng hương ở ngôi đền linh thiêng bậc nhất xứ Nghệ

(Dân trí) - Ngay trong ngày mùng 1 Tết, rất đông người dân, du khách thập phương đã đổ về đền Cờn, ngôi đền được mệnh danh linh thiêng nhất xứ Nghệ để du xuân và dâng hương cầu mong những điều tốt đẹp, bình an.

Chủ nhật, 26/01/2020 - 05:38

MC Mỹ Vân: “Tết ngày bé giờ nhớ lại vẫn cay cay nơi sống mũi...”
MC Mỹ Vân: “Tết ngày bé giờ nhớ lại vẫn cay cay nơi sống mũi...”

(Dân trí) - “Tôi leo tót lên pooc - ba - ga xe đạp của bố, ngồi chễm chệ trên đó, mẹ và anh trai tôi ngồi phía sau còn bố là người lái, đưa cả gia đình tới với giấc mơ: được ăn thịt gà. Lúc đó tôi sung sướng lắm, nhưng giờ mỗi lần nghĩ lại vẫn thấy cay cay nơi sống mũi”, MC Mỹ Vân chia sẻ.

Thứ bảy, 25/01/2020 - 04:20

Vạn người nô nức trẩy hội chợ Gò lúc mờ sáng mồng 1 Tết ở Bình Định
Vạn người nô nức trẩy hội chợ Gò lúc mờ sáng mồng 1 Tết ở Bình Định

(Dân trí) - Chợ Gò ở thị trấn Tuy Phước, huyện Tuy Phước (tỉnh Bình Định) chỉ họp duy nhất vào ngày mồng 1 Tết âm lịch nhưng thu hút hàng vạn người dân, du khách đến mua lộc cầu may và vui xuân.

Thứ bảy, 25/01/2020 - 02:36

Clip: Đàn chim sáo tạo thành hình trái tim trên bầu trời
Clip: Đàn chim sáo tạo thành hình trái tim trên bầu trời

(Dân trí) - Đoạn clip dưới đây cho thấy hình ảnh đàn chim sáo bay lượn trên bầu trời tạo thành hình trái tim.

Thứ bảy, 25/01/2020 - 02:33