Hầu đồng - Hành trình đi tới di sản văn hóa được UNESCO vinh danh

Dân trí Một thông tin nức lòng nhân dân cả nước ngay trước thềm năm mới, đó là Tổ chức Giáo dục,Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) vừa chính thức công nhận “Những thực hành liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
>>Chầu văn - một hình thức trong tín ngưỡng thờ đạo Mẫu
>>Tín ngưỡng thờ Mẫu chính thức trở thành Di sản của nhân loại

Nhân dịp này, phóng viên Dân trí đã có cuộc phỏng vấn GS.TS Nguyễn Chí Bền - Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam, Trưởng ban xây dựng hồ sơ và đồng thời là Giám đốc của dự án trình để UNESCO công nhận di sản.

Trước hết, chúc mừng Giáo sư và xin được hỏi ai là tác giả của ý tưởng khá độc đáo và có phần “mạo hiểm” này?

Hầu đồng - Hành trình đi tới di sản văn hóa được UNESCO vinh danh - 1

Hầu đồng - Hành trình đi tới di sản văn hóa được UNESCO vinh danh - 1

GS.TS Nguyễn Chí Bền

Đây là ý tưởng của lãnh đạo tỉnh Nam Định dựa theo nguyện vọng của nhân dân. Cụ thể là giữa năm 2006, sau khi hoàn thành hồ sơ “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”, được UNESCO công nhận, tôi khi đó là Viện trưởng Viện Văn hóa thông tin (nay là Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia) có về công tác tại Nam Định. Trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh và lãnh đạo huyện Vụ Bản, bà Phó Chủ tịch phụ trách Văn xã Trần Thị Hà (hiện là Thứ trưởng Bộ Nội vụ) bày tỏ nguyện vọng muốn xây dựng hồ sơ quốc gia về tín ngưỡng thờ Mẫu để trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Đến cuối năm 2013, ông Nguyễn Văn Tuấn, khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh lại trực tiếp mời tôi và một số anh em trong cơ quan về Nam Định, ngỏ ý muốn chúng tôi đứng ra làm đơn vị tư vấn chuyên môn, giúp Nam Định xây dựng hồ sơ trình UNESCO về di sản Nghi lễ Hát Văn - Hầu đồng này. Lý do mời, ông Nguyễn Văn Tuấn nói bởi biết chúng tôi có nhiều kinh nghiệm trong việc xây dựng hồ sơ và đã từng thành công đối với các di sản như: Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ, Dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh…

Công việc cụ thể mà tỉnh Nam Định muốn các ông làm là gì, thưa Giáo sư?

Bạn biết đấy, để di sản được UNESCO công nhận là cả một chặng đường rất vất vả, số lượng hồ sơ lên đến hành ngàn trang. Vì thế, việc đầu tiên là phải sưu tầm tài liệu từ nguồn Hán, Nôm và văn hóa dân gian, đặc biệt là qua truyền thuyết và những cách thức thực hành tín ngưỡng. Bước thứ hai, chúng tôi phải tiến hành kiểm kê theo tiêu chí của UNESCO, đánh giá giá trị di sản. Bước thứ ba, ghi hình những giá Hầu đồng tại 2 trung tâm thờ Mẫu ở Nam Định như Phủ Tiên Hương, Phủ Vân Cát (Vụ Bản), Phủ Nấp (Ý Yên) và tại một số Đền, Phủ tiêu biểu trong cả nước. Bước thứ tư là lấy ý kiến đồng thuận của các nghệ nhân (các thanh đồng, các cung văn và thủ nhang) tại những nơi thờ tự, chính quyền sở tại và những nhà quản lý văn hóa các cấp.

Hầu đồng - Hành trình đi tới di sản văn hóa được UNESCO vinh danh - 3

Khi thực hiện việc này, tôi nhận thấy một niềm khao khát rất lớn của người dân không chỉ ở các địa phương có di sản mà cả trong nước cũng như kiều bào ta ở nước ngoài. Đây là động lực rất lớn để chúng tôi quyết tâm thực hiện thành công dự án.

Ông vừa nói riêng phần tư liệu trình để UNESCO công nhận lên tới hang ngàn trang. Đó là những tài liệu gì và được thực hiện như thế nào?

Phía UNESCO luôn đòi hỏi rất khắt khe và cụ thể. Ví như phần kiểm kê thực trạng tồn tại của di sản, chúng tôi phải chuẩn bị hàng ngàn trang, sau đó cô đọng lại còn khoảng 500 trang và báo cáo tổng quan trên dưới 30 trang, dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp. Việc này, tôi giao cho nhóm của PGS. TS. Bùi Quang Thanh thực hiện, với sự giúp đỡ của Bảo tàng Nam Định và các cán bộ văn hóa cũng như người dân địa phương.

Việc thứ hai là quay băng ghi hình và chụp ảnh lễ hội và các giá đồng với hàng ngàn bức ảnh, thước phim. Sau đó, dựng thành bộ phim ngắn không quá 10 phút, chọn 10 tấm ảnh tiêu biểu theo tiêu chuẩn để làm sao họ (những người chưa từng biết gì về hát văn - hầu đồng) chỉ cần xem phim và các bức ảnh là có thể hình dung ra toàn bộ qui mô cũng như “hồn cốt” của lễ hội và sinh hoạt tín ngưỡng này.

Công việc thứ ba rất khó khăn, đó là viết báo cáo khoa học theo mẫu định sẵn, khoảng 20 trang A4 nhưng phải khống chế từng chữ. Họ qui định rất chặt chẽ số từ, ví như mục “Nhận diện di sản” không quá 200 từ, “Giá trị di sản” không quá 250 từ… tất nhiên là bằng tiếng Anh. Viết quá một chữ theo quy định là "công toi"! Hai công việc này, tôi giao cho nhóm công tác do PGS,TS Nguyễn Thị Hiền phụ trách.

Việc thứ tư là xuất bản các công trình về tín ngưỡng thờ Mẫu bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Việc này tôi giao cho phòng Tạp chí Văn hóa học do TS Võ Hoàng Lan phụ trách.

Được biết, sau khi chuẩn bị tài liệu, các ông còn phải tổ chức Hội thảo quốc tế…?

Đúng thế. Đây được coi là nhiệm vụ khó khăn nhất bởi vì nếu không có uy tín và mối quan hệ, rất khó có thể mời được các nhà khoa học lớn trên thế giới đến dự. Tất nhiên, khi họ đã đến phải tổ chức làm sao có hiệu quả để người ta ủng hộ mình. Để chuẩn bị cho Hội thảo này, chúng tôi phải sưu tầm, lựa chọn và dịch toàn bộ tư liệu thu nhận được từ chữ Hán, chữ Nôm, tiếng Anh, tiếng Pháp… ra tiếng Việt rồi dịch tất cả ngược lại ra tiếng Anh. Công việc này, phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế của Viện đảm nhiệm.

Hầu đồng - Hành trình đi tới di sản văn hóa được UNESCO vinh danh - 4

Đây có phải là Hội thảo do bộ Ngoại giao Việt Nam đứng ra tổ chức không, thưa ông?

Không. Đây là Hội thảo khoa học chuyên sâu về một loại hình di sản, gồm nhiều nhà khoa học thuộc lĩnh vực này trên thế giới. Còn cuộc do Bộ Ngoại giao tổ chức là do Ủy ban nhân dân Nam Định nhờ Bộ Ngoại giao mời các vị đại sứ của các quốc gia tại Việt Nam về “mục sở thị” tại Nam Định. Người trực tiếp chỉ đạo mọi công việc, thậm chí kiêm cả MC là Đại sứ Phạm Sanh Châu, khi đó là Vụ trưởng Vụ Văn hóa, Tổng Thư ký UB quốc gia UNESCO Việt Nam.

Ông nghĩ gì khi Hầu đồng, một sinh hoạt văn hóa-tín ngưỡng từng một thời gian dài bị coi là mê tín dị đoan nhưng lại là một thành tố quan trọng của di sản vừa được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đúng là như thế và tôi nghĩ, đây chính là thành công của Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa. Song, là một người nghiên cứu văn hóa, tôi cho rằng công lao trước hết thuộc về cha ông chúng ta đã sáng tạo, bảo tồn, trao truyền và lưu giữ những giá trị văn hóa vô giá này. Đây là di sản to lớn mà cha ông ta đã để lại. Tất nhiên, cùng với đó là ý tưởng sáng tạo, hợp lòng dân của lãnh đạo tỉnh Nam Định cũng như chính quyền các cấp cơ sở đã nhiệt tình ủng hộ.

Còn việc Hầu đồng, một hình thức văn hóa -tín ngưỡng góp phần tạo nên di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, đã từng có thời gian bị coi là mê tín dị đoan cũng có lý do cả chủ quan và khách quan. Về chủ quan, loại hình nghệ thuật này đã từng bị lợi dụng cho việc bói toán hay các hoạt động mê muội khác. Mặt khác, công bằng là cũng đã có lúc chúng ta có cái nhìn thiên lệch, khắt khe và thiếu sự gạn lọc về hiện tượng văn hóa - tín ngưỡng này.

Thưa ông, người xưa có câu: “Dẫn lễ thì dễ, giữ lễ thì khó”. Trong khi việc “dẫn lễ” để được UNESCO công nhận là rất khó rồi, còn việc giữ lễ…?

Tôi thấy việc “giữ lễ” đúng là còn khó hơn. Lý do là bởi xu thế xã hội hiện nay, đang có rất nhiều “biến thái” khôn lường, nhất là trong tôn giáo và văn hóa. Vì thế, muốn “giữ lễ” là cả một nghệ thuật và trách nhiệm cao của các nhà quản lý. Về phía những người thực hiện, không biến thái nghi lễ văn hóa này thành phương tiện cho mục đích cá nhân. Về phía chính quyền, cần phải thực hiện đầy đủ, thực chất các cam kết trong Chương trình và hành động mà Chính phủ Việt Nam đã ký với UNESCO. Mặt khác, cần tôn trọng cộng đồng, tôn trọng truyền thống, không can thiệp quá sâu đặc biệt là sử dụng những mệnh lệnh hành chính sai trái làm mai một nghi lễ truyền thống.

Có lẽ cũng cần nhắc lại rằng, đây là di sản rất quý mà tổ tiên chúng ta để lại nên cần giữ gìn, bảo vệ đúng với bản chất văn hóa của nó, không để biến thái vì bất cứ mục đích gì.

Xin cám ơn Giáo sư!

Bùi Hoàng Tám

MỚI NHẤT
KTS Võ Trọng Nghĩa tiếp tục gặt hái thành công với kiến trúc xanh
KTS Võ Trọng Nghĩa tiếp tục gặt hái thành công với kiến trúc xanh

(Dân trí) - Vốn đã giành được nhiều giải thưởng kiến trúc tại các cuộc thi tổ chức ở nước ngoài, giờ đây kiến trúc xanh mang thương hiệu Võ Trọng Nghĩa tiếp tục gặt hái những thành công và ghi nhận mới từ giới kiến trúc sư trong nước.

Chủ nhật, 15/01/2017 - 08:02

Lễ nhậm chức của ông Donald Trump: Những nghệ sĩ nào sẽ biểu diễn?
Lễ nhậm chức của ông Donald Trump: Những nghệ sĩ nào sẽ biểu diễn?

(Dân trí) - Đối với công chúng Việt Nam, một trong những cái tên nghệ sĩ quen thuộc nhất sẽ biểu diễn tại sự kiện lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ của ông Donald Trump, chính là nhóm nhạc The Piano Guys.

Thứ bảy, 14/01/2017 - 03:53

Bá Anh trở lại với vai Ngọc Hoàng của Táo quân phiên bản mới
Bá Anh trở lại với vai Ngọc Hoàng của Táo quân phiên bản mới

(Dân trí) - Bá Anh từng đảm nhận vai Táo Giáo dục và Táo Kinh tế trong Táo quân của VTV những năm 2007, 2008. Tuy nhiên, mới đây anh lại gây bất ngờ khi trở lại với Táo quân phiên bản mới với vai Ngọc Hoàng.

Thứ bảy, 14/01/2017 - 10:58

Vì sao Xuân Hinh chưa bao giờ xuất hiện trên truyền hình thực tế?
Vì sao Xuân Hinh chưa bao giờ xuất hiện trên truyền hình thực tế?

(Dân trí) - “Tôi cũng đã nhận được nhiều lời mời tham gia ngồi ghế nóng truyền hình thực tế. Gần đây nhất, tôi được Đài Truyền hình Vĩnh Long mời vào làm giám khảo một chương trình nhưng ngặt nỗi thời gian eo hẹp nên đành phải từ chối…”, Xuân Hinh chia sẻ lý do không tham gia truyền hình thực tế.

Thứ bảy, 14/01/2017 - 10:00

Nhạc sĩ Phạm Tuyên không biết đêm nhạc riêng "sẽ có những gì"
Nhạc sĩ Phạm Tuyên không biết đêm nhạc riêng "sẽ có những gì"

(Dân trí) - Chia sẻ về chương trình nghệ thuật “Nhớ và quên” kỷ niệm sinh nhật lần thứ 88, nhạc sĩ Phạm Tuyên nói ông "không biết nội dung chương trình sẽ có những gì vì hoàn toàn do gia đình đứng ra làm". Ông nói thêm, các chương trình trước đây cũng do các đoàn thể tự làm và chỉ nói với ông "cứ đến xem rồi sẽ biết sẽ có những bài gì".

Thứ bảy, 14/01/2017 - 08:16

Biên tập viên truyền hình “gây hấn” vì trùng… màu váy
Biên tập viên truyền hình “gây hấn” vì trùng… màu váy

(Dân trí) - Bạn có bao giờ cảm thấy tức giận vì mình mặc món đồ giống với một ai đó khác đang cùng có mặt tại một sự kiện? Đối với các biên tập viên truyền hình, còn hơn cả cảm giác khó chịu, đối với họ, đó là một “tai nạn nghề nghiệp” gây bực mình.

Thứ bảy, 14/01/2017 - 08:00

Tổng thống Obama và nghệ sĩ Mỹ: Những ân tình trong suốt 8 năm
Tổng thống Obama và nghệ sĩ Mỹ: Những ân tình trong suốt 8 năm

(Dân trí) - Sau bài phát biểu chia tay của Tổng thống Obama, nghệ sĩ Mỹ đã thể hiện những tình cảm sâu nặng dành cho ông sau 8 năm được chứng kiến tất cả những nỗ lực, cống hiến của ông dành cho đất nước và người dân Mỹ.

Thứ bảy, 14/01/2017 - 02:00

Phim Việt được dán nhãn 16+ là phim kinh dị của Huỳnh Đông
Phim Việt được dán nhãn 16+ là phim kinh dị của Huỳnh Đông

(Dân trí) - Bộ phim kinh dị đầu tay của đạo diễn trẻ Huỳnh Đông vừa ra rạp đã được Cục Điện ảnh Việt Nam gián nhãn C16 tức là cấm khán giả dưới 16 tuổi xem phim.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 09:59

Dàn diễn viên Táo quân buồn bã đến viếng mẹ NSƯT Quốc Khánh
Dàn diễn viên Táo quân buồn bã đến viếng mẹ NSƯT Quốc Khánh

(Dân trí) - Sáng nay (13/1), rất nhiều đồng nghiệp là những nghệ sĩ nổi tiếng đã có mặt rất sớm tại nhà tang lễ Bộ Quốc Phòng (Hà Nội) để viếng thân mẫu NSƯT Quốc Khánh.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 03:23

Phim của đạo diễn Dustin Nguyễn đạt cùng lúc 3 giải thưởng
Phim của đạo diễn Dustin Nguyễn đạt cùng lúc 3 giải thưởng

(Dân trí) - Chiều 12/1, Hội Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức "Đêm vinh danh giải thưởng Hội Điện Ảnh TP. HCM" để trao giải thưởng năm 2016. Bộ phim “Bao giờ có yêu nhau” đã đạt cùng lúc 3 giải thưởng quan trọng.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 03:19

Nhạc sĩ Phạm Tuyên:  “Tôi không phải người chép sử bằng âm nhạc”
Nhạc sĩ Phạm Tuyên: “Tôi không phải người chép sử bằng âm nhạc”

(Dân trí) - Là nhạc sĩ có gia tài đồ sộ với trên 700 ca khúc, người được vinh danh với nhiều giải thưởng cao quý, được công chúng yêu mến gọi là “người chép sử bằng âm nhạc”, “nhạc sĩ của thiếu nhi”, “kẻ sĩ của đất Bắc Hà”… nhưng Phạm Tuyên lại có suy nghĩ rất khác về những danh xưng ấy!

Thứ sáu, 13/01/2017 - 02:30

Nhà nghiên cứu Huế lên tiếng vụ trùng tu bia cổ Quốc Học gây xôn xao
Nhà nghiên cứu Huế lên tiếng vụ trùng tu bia cổ Quốc Học gây xôn xao

(Dân trí) - Ngày 13/1, PV đã có cuộc trao đổi với nhà nghiên cứu Huế nổi tiếng - ông Phan Thuận An về việc trùng tu Bia Quốc Học đang gây xôn xao dư luận. Ông An cho hay “trùng tu là phải sửa cho nó giống như cũ. Nếu dùng cho đúng từ của khoa học trùng tu phục hồi, thì phải làm lại như tất cả những gì nó đã có”.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 01:44

ĐÁNG QUAN TÂM
Những giọng ca chuyển giới gây sốt tại các cuộc thi tìm kiếm tài năng
Những giọng ca chuyển giới gây sốt tại các cuộc thi tìm kiếm tài năng

(Dân trí) - Dù thoạt tiên gây ấn tượng mạnh với khán giả và ban giám khảo bởi câu chuyện đặc biệt về cuộc đời, về giới tính, nhưng sau đó, chính tài năng của những thí sinh này mới là lý do khiến họ được công chúng yêu mến, được ban giám khảo đánh giá cao.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 07:22

Phụ nữ thế kỷ 21 được hình dung như thế nào cách đây 100 năm?
Phụ nữ thế kỷ 21 được hình dung như thế nào cách đây 100 năm?

(Dân trí) - Năm 1902, người ta từng hình dung về “những phụ nữ của tương lai” trong thế kỷ 21 với những khắc họa cụ thể, sinh động bằng hình ảnh. Những phụ nữ ở các ngành nghề khác nhau lần lượt được khắc họa, sau hơn 100 năm, giờ là lúc để “đối chiếu”…

Thứ sáu, 13/01/2017 - 06:00

Nghệ sĩ Công Lý bật mí về vai Bắc Đẩu trong Táo quân 2017
Nghệ sĩ Công Lý bật mí về vai Bắc Đẩu trong Táo quân 2017

(Dân trí) - Mặc dù chỉ còn mấy ngày nữa là Táo quân bước vào ghi hình nhưng đến nay mọi thông tin về chương trình vẫn được “cất giữ” vô cùng kín đáo. Tuy nhiên, trong cuộc trò chuyện gần đây, nghệ sĩ Công Lý đã hé lộ một số chi tiết về vai Bắc Đẩu của Táo quân 2017.

Thứ sáu, 13/01/2017 - 02:00

Văn học nghệ thuật vẫn còn tình trạng nghiệp dư hóa trong sáng tác
Văn học nghệ thuật vẫn còn tình trạng nghiệp dư hóa trong sáng tác

(Dân trí) - Ngày 12/1, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội nghị tổng kết công tác văn học nghệ thuật và triển khai nhiệm vụ 2017 tại Hà Nội.

Thứ năm, 12/01/2017 - 09:05

Thủ tướng: Kiên quyết đẩy lùi cái xấu, cái lạc hậu...
Thủ tướng: Kiên quyết đẩy lùi cái xấu, cái lạc hậu...

(Dân trí) - “Phải kiên quyết đấu tranh phê phán, đẩy lùi cái xấu, cái lạc hậu, những tệ nạn xã hội, thói thờ ơ, vô cảm, cũng như những quan điểm, hành vi sai trái, tiêu cực ảnh hưởng tới văn hóa con người Việt Nam”, Thủ tướng chỉ đạo.

Thứ năm, 12/01/2017 - 09:04

Thủ tướng lo ngại khi văn hóa còn tồn tại những biểu hiện thiếu lành mạnh
Thủ tướng lo ngại khi văn hóa còn tồn tại những biểu hiện thiếu lành mạnh

(Dân trí) - Sáng 12/1, tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã dự Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác văn hóa, thể thao và du lịch (VHTT&DL) năm 2016 và triển khai nhiệm vụ năm 2017. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng bày tỏ lo ngại khi môi trường văn hóa còn tồn tại những biểu hiện thiếu lành mạnh, xuống cấp trong đạo đức, lối sống, chuộng hư danh.

Thứ năm, 12/01/2017 - 03:42

“Quỷ lùn” trong “Trò chơi vương quyền” gia nhập Biệt đội siêu anh hùng
“Quỷ lùn” trong “Trò chơi vương quyền” gia nhập Biệt đội siêu anh hùng

(Dân trí) - Chỉ riêng ý tưởng về việc nam diễn viên “quỷ lùn” gia nhập thế giới siêu anh hùng đã đủ khiến người hâm mộ háo hức chờ đợi.

Thứ năm, 12/01/2017 - 03:30

Mẹ “Ngọc Hoàng” Quốc Khánh qua đời trước ngày ghi hình Táo quân
Mẹ “Ngọc Hoàng” Quốc Khánh qua đời trước ngày ghi hình Táo quân

(Dân trí) - Thông tin từ NSƯT Công Lý và Nhà hát Kịch Việt Nam - nơi NSƯT Quốc Khánh đang công tác thì mẹ của nam nghệ sĩ vừa qua đời tại nhà riêng ở Hà Nội.

Thứ năm, 12/01/2017 - 01:38

Biển quảng cáo biết… ho khi thấy người hút thuốc
Biển quảng cáo biết… ho khi thấy người hút thuốc

(Dân trí) - Một hãng dược phẩm Thụy Điển đã vừa có một chiêu thức quảng cáo rất sáng tạo, góp phần khuyến khích người dân nước này từ bỏ thuốc lá.

Thứ năm, 12/01/2017 - 11:26

Bảo tàng Louvre thất thu 240 tỷ đồng trong năm 2016
Bảo tàng Louvre thất thu 240 tỷ đồng trong năm 2016

(Dân trí) - Mới đây, viện bảo tàng nghệ thuật nổi tiếng thế giới - Louvre (Paris, Pháp) - đã gây sốc khi chính thức công bố con số doanh thu của năm 2016 với một mức sụt giảm không ngờ.

Thứ năm, 12/01/2017 - 08:13

Vụ trùng tu bia cổ Quốc Học: Hoa văn cũ còn lại rất ít, phần lớn là mới!
Vụ trùng tu bia cổ Quốc Học: Hoa văn cũ còn lại rất ít, phần lớn là mới!

(Dân trí) - “Các họa tiết hoa văn cổ giữ được cái nào thì chúng tôi giữ cái nấy, còn những cái thay mới thì cũng dựa theo cái nguyên gốc mà làm hay đặt hàng giống như xưa”, ông Lê Văn Quảng, Phó Giám đốc phụ trách Phân viện Khoa học công nghệ xây dựng miền Trung, đơn vị tư vấn thiết kế việc trùng tu Bia cổ Quốc Học, TP Huế nói.

Thứ năm, 12/01/2017 - 02:00

Sách 18+ “Hiệp sĩ  lưu ban” bị xử lý, Nhà xuất bản Văn học lên tiếng
Sách 18+ “Hiệp sĩ lưu ban” bị xử lý, Nhà xuất bản Văn học lên tiếng

(Dân trí) - Trước thông tin sách 18+ “Hiệp sĩ lưu ban” bị Bộ Thông tin và Truyền thông “sờ gáy” vì chưa nộp chiểu, chưa có Quyết định phát hành đã giới thiệu, quảng cáo gây xôn xao dư luận, phía Nhà xuất bản Văn học đã lên tiếng.

Thứ tư, 11/01/2017 - 02:30