​Độc đáo tục con dâu mặc áo đỏ, quạt ma cho người chết ở xứ Mường

Dân trí Không chỉ có tục nằm đường, tục chôn 9 hòn đá quanh mộ, tục con trai trưởng cầm dao nín thở chặt 3 nhát vào khung cửa sổ gian thờ… trong đám tang của người Mường họ Cuội còn có tục con dâu phải mặc áo đỏ quạt ma cho người chết.

Tục con dâu mặc áo đỏ quạt ma cho người chết trong đám tang của người Mường (xã Thành Công, Thạch Thành - Thanh Hóa) được hai dòng họ Quách và họ Bùi lưu giữ cho đến ngày nay. Đó là nét văn hóa tâm linh độc đáo của hai dòng họ lớn ở xứ Mường này.

Các nàng dâu mặc trang phục đỏ quạt ma trong một đám tang
Các nàng dâu mặc trang phục đỏ quạt ma trong một đám tang

Ông trưởng tộc Bùi Biển Khơi, người giữ gia phả họ Bùi, cho biết: “tổ tiên chúng tôi là người Mường di cư từ Hòa Bình sang đây cắm đất, lập bản nhiều thế kỷ trước. Con cháu họ Bùi sau này còn giữ gìn nhiều phong tục đậm nét của cha ông, trong đó có tục lệ con dâu phải mặc đồ tang màu đỏ khi có người trong gia đình mất. Bởi thế, mỗi người con gái khi về làm dâu dù khó khăn đến mấy cũng phải chuẩn bị cho mình một bộ váy Mường, một bộ trang phục màu đỏ để phục vụ đám tang trong gia đình và trong dòng họ. Nó không chỉ thể hiện truyền thống văn hóa của dòng tộc đã được lưu truyền qua bao đời nay mà nó còn thể hiện sự kính cẩn, biết ơn đối với các bậc cha mẹ”.

Áo tang của mỗi nàng dâu gồm: váy đen, cạp mới, áo ngắn, áo chùng trắng, áo đỏ, mũ trang trí tua hạt cườm, vòng đeo tay hạt cườm, quạt cọ…

“Quạt ma” của dòng họ Quách, họ Bùi ở Thành Công được làm bằng bẹ măng tre, măng luồng đã khô. Khi trong nhà hoặc trong họ có đám tang, những chiếc quạt ma này phải được người khác họ hoặc người khó khăn trong thôn làm.

Áo tang của mỗi nàng dâu gồm: váy đen, cạp mới, áo ngắn, áo chùng trắng, áo đỏ, mũ trang trí tua hạt cườm, vòng đeo tay hạt cườm
Áo tang của mỗi nàng dâu gồm: váy đen, cạp mới, áo ngắn, áo chùng trắng, áo đỏ, mũ trang trí tua hạt cườm, vòng đeo tay hạt cườm

Đầu quạt là tấm bẹ đã khô được gắn với một que tre dài. Vào các giờ cúng cơm trong ngày hoặc lúc thầy mo làm lễ các nàng dâu sẽ đứng quạt hoặc ngồi quạt phe phẩy vào quan tài. Với nghi lễ này, người Mường ở Thành Công cho rằng, phải quạt như vậy để linh hồn người nằm trong quan tài được mát mẻ như khi còn sống được con dâu ngồi quạt cho cha mẹ.

Trong lễ “quạt ma”, vị trí các nàng dâu được phân định từ cao đến thấp: Đứng ngay đầu quan tài là vị trí dâu trưởng của dòng họ rồi đến dâu thứ. Tiếp đến các vị trí con gái, cháu gái... sẽ ở vòng ngoài.

Có những dòng họ con dâu, cháu dâu mấy chục người, lễ quạt ma được tổ chức kín từ trong nhà ra tận ngoài sân. Điều đặc biệt hơn nữa, nếu ở hàng dâu đứng quạt ma mà có một người vì lý do nào đó vắng mặt thì vị trí đó phải được để trống và không ai được thay thế.

Bộ trang phục màu đỏ cùng quạt ma dành riêng cho các cô con dâu này chỉ được dùng đến khi khiêng quan tài ra ngõ hoặc đi nửa đường là phải cởi ra ngay. Khi đưa tang, các nàng dâu sẽ đi trước quan tài để quạt ma, ở các ngã rẽ, các nàng dâu sẽ không phải quạt.

Riêng người con dâu trưởng ngoài tay cầm quạt ma còn phải gánh thêm một gánh đồ lễ. Sau đó các nàng dâu phải nhanh chóng chạy đi trước quan tài rửa tay bằng nước lã. Rửa tay xong, các cô con dâu lại mặc đồ màu trắng như bình thường. Bởi theo như tục quạt ma người Mường họ Quách và họ Bùi, sau khi quạt ma xong họ đã chính thức trở thành con dâu trong nhà. Trước đây phong tục rườm rà, con dâu phải quạt 7 ngày 7 đêm nhưng giờ rút gọn chỉ còn một ngày.

“Trong một đám tang của họ Cuội chỉ con dâu, em dâu, cháu dâu được mặc áo đỏ và “quạt ma”. Con dâu đứng quạt ma, con trai nằm đường, con gái khóc thương để thể hiện tấm lòng hiếu thảo, thờ mẹ kính cha”, bà Quách Thị Lây, dâu trưởng dòng họ Quách ở xã Thành Công cho hay.

Những người mặc trang phục áo đỏ đều là con dâu, cháu dâu trong gia đình
Những người mặc trang phục áo đỏ đều là con dâu, cháu dâu trong gia đình

Cũng theo ông Bùi Biển Khơi thì tục mặc áo tang đỏ của dòng họ Bùi, họ Quách gắn liền với việc ông tổ của họ tên là Cuội, lừa các cô gái trong làng để lấy được vợ. Ngày đó, nhà Cuội rất nghèo nên mãi không lấy được vợ. Khi mẹ mất, Cuội gõ chiêng để cả làng biết mà đến giúp tổ chức đám tang. Chưa có vợ nên anh phải nhờ 9 cô con gái nhà giàu trong làng đứng quạt ma cho mẹ. Các cô chưa chồng bắt Cuội phải mượn áo màu đỏ, vòng bạc, mũ đội đầu thêu hoa văn sặc sỡ thì các cô mới giúp.

Đám tang xong xuôi, Cuội bảo 9 cô đã quạt ma mẹ mình rồi thì phải về làm vợ anh. Các cô không chịu liền bị anh mang lên quan lang kiện. Quan xử cho Cuội thắng, từ đó Cuội có 9 vợ, sinh được 9 người con trai. Khi Cuội qua đời, 9 cô con dâu phải giữ lệ xưa, mặc áo tang đỏ đứng quạt ma cho bố chồng.

Anh Bùi Văn Thân, cán bộ Văn hóa xã Thành Công cho biết: “Trước đây, tang lễ người Mường thường kéo dài 3 ngày 4 đêm, 7 ngày 7 đêm hoặc lâu hơn nữa. Ngoài ra còn có tục tục nằm đường, lăn đường, khách đến nhà phải bưng cơm dọn cỗ... Tang lễ kéo dài cùng với sự tồn tại của những hủ tục lạc hậu không chỉ lãng phí, tốn kém tiền của, mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống kinh tế - xã hội địa phương. Những năm gần đây, các hủ tục rườm rà đã được loại bỏ. Tang lễ chỉ được kéo dài trong 1 ngày, thậm chí còn thực hiện nhanh hơn. Tuy nhiên, ý thức được ý nghĩa quan trọng trong phong tục ma chay độc đáo đã có từ hàng ngàn năm nay nên người Mường họ Cuội (họ Quách, họ Bùi) nơi đây vẫn còn giữ được nhiều bản sắc riêng, độc đáo trong đời sống tâm linh. Nó không chỉ là nơi hội tụ những giá trị văn hóa dân gian mà còn mang tính nhân văn sâu sắc”.

Bình Minh

MỚI NHẤT
Xuất hiện bộ phim dài nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới
Xuất hiện bộ phim dài nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới

(Dân trí) - Bộ phim dài nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới sẽ khiến bạn phải “ngồi lì” trước màn ảnh suốt… một tháng. Chỉ riêng trailer giới thiệu phim đã đòi hỏi bạn phải xem trong… 7 tiếng 20 phút.

Thứ ba, 19/04/2016 - 09:50

Động đất ở Nhật Bản làm đổ sụp tường lâu đài 400 năm tuổi Kumamoto
Động đất ở Nhật Bản làm đổ sụp tường lâu đài 400 năm tuổi Kumamoto

Một loạt trận động đất làm rung chuyển hòn đảo Kyushu thuộc miền Nam Nhật bản đã làm vỡ các bức tường của pháo đài thuộc kỷ nguyên samurai, công trình từng trụ vững qua nhiều đợt dội bom và hỏa hoạn trong suốt 4 thế kỷ tồn tại.

Thứ ba, 19/04/2016 - 09:17

Đợt phim kỷ niệm các ngày lễ lớn năm 2016
Đợt phim kỷ niệm các ngày lễ lớn năm 2016

(Dân trí) - Thông tin từ Bộ VH,TT&DL cho biết, nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn của cả nước như: 30/4 - 1/5, 7/5, 19/5 năm 2016, chào mừng bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XIV và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016 – 2021, Đài truyền hình Việt Nam sẽ tổ chức Tháng chiếu phim kỷ niệm trên phạm vi cả nước từ ngày 29/4 đến ngày 23/5.

Thứ ba, 19/04/2016 - 09:11

Âm nhạc ngày nay thường vô hồn, vì sao?
Âm nhạc ngày nay thường vô hồn, vì sao?

Âm nhạc ngày nay chỉ dừng lại ở việc nghe bằng tai chứ không nghe bằng trái tim được vì nó là sản phẩm kỹ thuật tinh vi và công phu của những anh thợ nhạc giỏi kỹ năng chứ không phải là một nghệ sĩ

Thứ ba, 19/04/2016 - 06:47

Ca sĩ hát đám cưới: Người được tặng xe hơi, kẻ bị “sàm sỡ”
Ca sĩ hát đám cưới: Người được tặng xe hơi, kẻ bị “sàm sỡ”

(Dân trí) - Không phải ca sĩ nào cũng như Quang Lê, Đàm Vĩnh Hưng, Phi Nhung...được trả giá cát- sê cả nửa tỷ đồng khi hát đám cưới, người trong giới tiết lộ những “góc khuất” của cái nghề tưởng như “hái ra tiền” này cũng khiến không ít người phải... giật mình!

Thứ ba, 19/04/2016 - 05:53

Tiến hành khai quật khảo cổ phía Bắc Thành nhà Hồ
Tiến hành khai quật khảo cổ phía Bắc Thành nhà Hồ

(Dân trí) - Bộ VH,TT&DL đã ký quyết định cho phép Sở VH,TT&DL tỉnh Thanh Hóa, phối hợp với Viện Khảo cổ học tiến hành thực hiện việc khai quật khảo cổ khu vực Hào thành phía Bắc tại Di tích Thành nhà Hồ thuộc xã Vĩnh Tiến và xã Vĩnh Long từ ngày 15/4 đến ngày 15/8/2016.

Thứ ba, 19/04/2016 - 02:00

Câu chuyện ly kỳ có thật về cuộc đời nàng vũ nữ “điệp viên”
Câu chuyện ly kỳ có thật về cuộc đời nàng vũ nữ “điệp viên”

(Dân trí) - Trong lịch sử những câu chuyện ly kỳ nhưng có thật về các điệp viên tình báo, nàng vũ nữ thoát y Mata Hari luôn được nhớ đến như một huyền thoại.

Thứ hai, 18/04/2016 - 05:00

Tô Ánh Nguyệt bị bôi bẩn: Không chịu nổi!
Tô Ánh Nguyệt bị bôi bẩn: Không chịu nổi!

“Kinh tởm”, “hãi hùng”, “quá dơ bẩn”, “quá ngưỡng chịu đựng”… là những tiếng kêu thảng thốt của nghệ sĩ lẫn khán giả khi chứng kiến sự bôi bẩn vở cải lương Tô Ánh Nguyệt của Trấn Thành.

Thứ hai, 18/04/2016 - 02:54

Ca sĩ Kim Anh: “Làm lại cuộc đời từ đáy sâu tuyệt vọng”
Ca sĩ Kim Anh: “Làm lại cuộc đời từ đáy sâu tuyệt vọng”

(Dân trí) - Số phận như “bắt” giọng ca “Mùa thu lá bay” phải ngụp lặn trong đớn đau của cuộc đời. 12 năm “bập” sâu vào ma tuý, rượu mạnh và thuốc lá đã khiến Kim Anh tưởng chừng như cuộc đời mình đã vứt đi. Đã không ít lần bà tìm đến cái chết để kết thúc đoạn trường chìm nổi của một phận đời nhưng rồi số phận lại đẩy đưa bà trở lại với âm nhạc.

Thứ hai, 18/04/2016 - 02:00

Đoàn Việt Nam đạt nhiều giải thưởng xuất sắc
Đoàn Việt Nam đạt nhiều giải thưởng xuất sắc

(Dân trí) - Đoàn nghệ thuật Việt Nam vừa tham dự Liên hoan nghệ thuật hữu nghị Mùa Xuân Bình Nhưỡng đã đoạt giải cao ở cả 2 loại hình: ca múa nhạc tổng hợp và xiếc đã giành được 05 giải thưởng, gồm 1 giải Vàng và 4 giải Bạc.

Thứ hai, 18/04/2016 - 01:38

Xếp bằng đại học, chàng trai khuyết tật thổi hồn vào tranh gạo
Xếp bằng đại học, chàng trai khuyết tật thổi hồn vào tranh gạo

(Dân trí) - Dù bị khuyết tật một chân, nhưng Tuân lại được trời phú cho đôi tay tài hoa cùng niềm đam mê vẽ tranh. Tốt nghiệp đại học, anh không đi theo con đường trước đây mình đã chọn mà trở về quê mở phòng vẽ tranh bằng hạt gạo...

Thứ hai, 18/04/2016 - 01:00

Nhạc sĩ Nguyễn Quang và những phút cuối cùng bên cha
Nhạc sĩ Nguyễn Quang và những phút cuối cùng bên cha

(Dân trí) - Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 sau thời gian chống chọi với bệnh tật, tuổi già cùng thời gian nằm viện đã trút hơi thở vào lúc 14h30 tại bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, hưởng thọ 76 tuổi. Những giây phút cuối cùng trước khi tiễn ông về đất mẹ có con trai ông - nhạc sĩ Nguyễn Quang cùng toàn thể gia quyến, bạn bè, đồng nghiệp và công chúng mến mộ nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9.

Thứ hai, 18/04/2016 - 12:41

ĐÁNG QUAN TÂM
“Bạn hát hay, múa giỏi- bạn đẹp theo một cách riêng"
“Bạn hát hay, múa giỏi- bạn đẹp theo một cách riêng"

(Dân trí) - Có gần 30 người mẫu là những người phụ nữ khuyết tật đã tự tin trình diễn thời trang và tỏa sáng cùng “Tôi đẹp. bạn cũng thế!” ngay điểm dừng chân ở trung tâm phố cổ Hội An, Quảng Nam. Rất nhiều khán giả không nén được sự xúc động trước màn trình diễn thời trang đặc biệt này...

Thứ hai, 18/04/2016 - 12:00

Gia đình, bạn bè nghẹn lòng tiễn biệt nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 về nơi xa
Gia đình, bạn bè nghẹn lòng tiễn biệt nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 về nơi xa

(Dân trí) - Những giọt nước mắt, sự đau buồn của người thân, gia đình, đồng nghiệp, bạn bè và công chúng mến mộ nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 đã tuôn rơi khi nhạc sĩ họ yêu mến đã mãi mãi ra đi....

Thứ hai, 18/04/2016 - 08:21

Cựu nhân viên CIA “dấn thân” vào… thị trường âm nhạc
Cựu nhân viên CIA “dấn thân” vào… thị trường âm nhạc

(Dân trí) - Edward Snowden, người đã làm chấn động mặt báo thế giới với những tiết lộ tuyệt mật về hoạt động tình báo của Chính phủ Mỹ, giờ đây, đang chuẩn bị thực hiện một “kế hoạch liều lĩnh” thứ hai, đó là… chinh phục tai nghe nhạc của người dân thế giới.

Thứ hai, 18/04/2016 - 08:00

“Tôi sẽ không bao giờ gọi nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 là cố nhạc sĩ”
“Tôi sẽ không bao giờ gọi nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 là cố nhạc sĩ”

(Dân trí) - “Bản thân tôi không bao giờ nghĩ rằng bố đã ra đi. Khi giới thiệu những bài hát của bố tôi sẽ không bao giờ dùng từ “cố nhạc sĩ’, bởi vì bố vẫn còn tồn tại đặc biệt là về âm nhạc của Việt Nam”, ca sĩ Quang Hà chia sẻ khi nhắc đến nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9.

Thứ hai, 18/04/2016 - 07:36

Rối khổng lồ từ Pháp sẽ biểu diểu trên đường phố cố đô
Rối khổng lồ từ Pháp sẽ biểu diểu trên đường phố cố đô

(Dân trí) - (Dân trí) – Theo Ban tổ chức Festival Huế 2016, trong thời gian diễn ra Festival tại cố đô từ ngày 29/4 đến 4/5 sắp tới, 1 chú rối khổng lồ cao đến 7 mét, có khớp. Con rối to lớn đầy thú vị này sẽ đi trên đường phố để biểu diễn cho người dân và du khách thích thú.

Thứ hai, 18/04/2016 - 07:00

Viện bảo tàng gây sốt vì nhận mèo làm… "nhân viên"
Viện bảo tàng gây sốt vì nhận mèo làm… "nhân viên"

(Dân trí) - Một chú mèo đã vừa trở thành nhân viên chính thức tại một viện bảo tàng ở Nga sau trò đùa ngày Cá tháng Tư. Ngay lập tức, chú mèo trở thành ngôi sao mới của viện bảo tàng.

Thứ hai, 18/04/2016 - 02:00

MV lên ngôi, nhạc Việt trở nên ăn xổi?
MV lên ngôi, nhạc Việt trở nên ăn xổi?

Với MV, ca sĩ lẫn công chúng đượcnhiều hơn mất nhưng nếu đánh giá dưới góc độ sự đóng góp dài hơi cho bứctranh nhạc Việt, liệu MV có phải là sản phẩm để nghệ sĩ đi đường dàihay chỉ là sản phẩm tạo xu hướng tức thời?

Chủ nhật, 17/04/2016 - 06:58

Cây Đa 450 tuổi được công nhận Cây Di sản Việt Nam
Cây Đa 450 tuổi được công nhận Cây Di sản Việt Nam

(Dân trí) - Sáng ngày 17/04, Hội Bảo vệ Thiên nhiên - Môi trường Việt Nam phối hợp với chính quyền và nhân dân xã Hải Phúc, huyện Hải Hậu đã tổ chức Lễ đón bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam cho cây Đa 450 tuổi tại Đình Phượng Đông.

Chủ nhật, 17/04/2016 - 06:51

Nghe nhạc rock “gầm gào” khiến bạn… tĩnh tâm hơn
Nghe nhạc rock “gầm gào” khiến bạn… tĩnh tâm hơn

(Dân trí) - Những người thường xuyên nghe nhạc rock “gầm gào”, những người cuồng nhiệt cháy hết mình trong đêm rock, lại chính là những người tĩnh tâm hơn cả. Bạn có thể tin điều này?

Chủ nhật, 17/04/2016 - 05:23

Nghìn người tới xem diễn xướng hầu đồng nhân dịp Quốc giỗ
Nghìn người tới xem diễn xướng hầu đồng nhân dịp Quốc giỗ

(Dân trí) - Hầu đồng trong Đạo Mẫu là một cổ tục lâu đời truyền lại cần được phân biệt với yếu tố mê tín dị đoan. Với ý nghĩa đó, tối ngày 16/4 tại UBND xã Viên Nội (Ứng Hòa, Hà Nội), buổi “Diễn xướng và hát chầu văn” đã diễn ra thu hút hàng nghìn người dân tới xem.

Chủ nhật, 17/04/2016 - 01:02

Cuộc đời cổ tích của Hoàng hậu đến từ “quốc gia hạnh phúc nhất”
Cuộc đời cổ tích của Hoàng hậu đến từ “quốc gia hạnh phúc nhất”

(Dân trí) - Hoàng hậu Jetsun Pema của đất nước Bhutan rất được báo chí quốc tế rất quan tâm. Nàng chiếm được tình cảm của thần dân vì sở hữu nhan sắc đặc biệt, gu thẩm mỹ ấn tượng, đức tính khiêm nhường, giản dị và một chuyện tình đẹp như cổ tích với Quốc vương.

Chủ nhật, 17/04/2016 - 09:00

Ánh Tuyết: “Tôi với Nguyễn Ánh 9 như mắc nợ nhau từ muôn kiếp nào”
Ánh Tuyết: “Tôi với Nguyễn Ánh 9 như mắc nợ nhau từ muôn kiếp nào”

(Dân trí) - Trong làng nhạc, tiếng hát Ánh Tuyết với tiếng đàn nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 cứ như sinh ra là để dành cho nhau. Giữa họ đã có 25 năm đồng hành cùng nhau trong âm nhạc và cuộc sống. Vì lẽ đó, dù từng giận hờn nhau không biết bao nhiêu lần nhưng rồi họ vẫn bước cùng nhau. Ánh Tuyết cho rằng, họ như nợ nhau từ muôn kiếp nào.

Chủ nhật, 17/04/2016 - 08:39