Điều chưa biết về cố nhà thơ Phạm Tiến Duật qua lời kể của nhà biên kịch Hồng Ngát

Dân trí Ngày 4/12, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức kỷ niệm 10 năm ngày mất nhà thơ Phạm Tiến Duật (4/12/2007 - 4/12/2017) với sự tham dự của đông đảo văn nghệ sĩ và người yêu thơ. Trong xúc cảm của một người em, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát cũng đã chia sẻ rất nhiều kỷ niệm về cố nhà thơ họ Phạm.

Gặp nhau lần đầu dưới lòng đất!

Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát kể, năm 1968, trước khi bà cùng Đoàn văn công Trẻ đi Trường Sơn, nhà văn Tô Hoàng (khi ấy ở Ban tuyên huấn Bộ Tư lệnh Pháo binh) có viết mấy dòng nhờ bà chuyển thư cho nhà thơ Phạm Tiến Duật đang phục vụ tại Đoàn 559 - Tổng cục Tiền phương.

“Chiến tranh, bom đạn, lính tráng nhiều làm sao tìm được anh Duật để đưa thư? Suốt mấy tháng lá thư cứ nằm trong ba lô của tôi. Bỗng một tối, trong hội trường dưới lòng đất của Tổng cục tiền phương, mọi người chỉ trỏ nói rằng, cái anh bộ đội cao cao gầy gầy kia là nhà thơ Phạm Tiến Duật. Hồi ấy anh rất nổi với giải nhất thơ của báo Văn Nghệ. Tôi mừng quá chạy đến bên chào và nói anh có thư của anh Tô Hoàng gửi. Anh Tô Hoàng và anh Phạm Tiến Duật đều là đồng niên sinh cùng năm 1941, lại cùng học Đại học Sư phạm Hà Nội. Các anh đều gác bút nghiên ra trận. Anh Duật làm thơ, anh Tô Hoàng viết truyện ngắn”, bà Ngát kể thêm.

Chân dung cố nhà thơ Phạm Tiến Duật qua các thời kỳ. Ảnh: TL.
Chân dung cố nhà thơ Phạm Tiến Duật qua các thời kỳ. Ảnh: TL.

Theo bà Ngát thì việc được quen cả hai người anh nổi tiếng là một sự vinh hạnh lớn đối với bà bởi thời điểm đó bà cũng đã tập toẹ viết. Với bà, nhà thơ Phạm Tiến Duật và nhà văn Tô Hoàng lúc đó không khác gì “núi Thái Sơn” trong lòng bà.

“Sau khi đọc thư anh Tô Hoàng gửi, anh Duật tỏ ra quí mến tôi lắm. Anh hay trò chuyện về thơ và nói ở chiến trường nhiều đề tài hay có thể làm thơ lắm. Viết được bài nào tôi đều đưa anh xem. Anh thường lịch sự gật gù khen ngợi vài ba câu động viên... Có lần tôi được chiêm ngưỡng nơi anh ở thì “chao ôi!” bừa ơi là bừa. Giường của các chiến sĩ khác chăn màn ngay ngắn bao nhiêu thì giường anh Duật lại lộn xộn bấy nhiều cho dù đang ở chiến trường. Các Thủ trưởng yêu quí anh nên cũng không vì thế mà phê bình.

Những ngày Đoàn văn công trụ lại ở đoàn 500, anh Duật luôn bị chúng tôi quấy quả. Nào bắt anh kể chuyện chiến trường rồi bắt anh đọc thơ. Khi chúng tôi chụp ảnh chung với Chính uỷ Tổng cục Tiền phương khi ấy là Thượng tá Phan Khắc Hy, anh cũng ngồi chụp cùng. Chúng tôi nhớ mãi anh Duật gầy, gương mặt anh cũng gầy nhưng chỉ có cái mũi là cao và dài (không giống mũi của người Việt lắm). Đám bạn cùng đoàn cứ nghĩ nhà thơ nổi tiếng với cô văn công trẻ thế này dễ nảy sinh tình cảm. Nhưng sự thực thì anh xem tôi như đứa em, mãi cả về sau này anh vẫn coi tôi như vậy.

Thế rồi ba năm sau, năm 1971 hai anh em không hẹn mà gặp lại trên con phố nhỏ ở Hà Nội - ngõ Yên Thế trên đường Nguyễn Thái Học, gần Cửa Nam vì cùng làm dâu, làm rể của hai gia đình sống trên con phố này…”, nhà biên kịch Hồng Ngát nhớ lại.

Bất ngờ làm dâu rể trên cùng một con phố

Bà Ngát nhớ rằng, thời đó bà làm dâu ở nhà số 17, còn nhà thơ Phạm Tiến Duật làm rể nhà số 9. Cùng bên lẻ đi vài trăm mét là sang nhà nhau. .

“Anh ở rể một gia đình lớn, trong ngôi nhà cổ 2 tầng của riêng gia đình vợ anh. Như vậy cũng đủ thấy đó là một gia đình khá giả và hai cụ bố mẹ vợ anh rất hiền hậu, có khá đông con cái. Anh cả của vợ anh, chính là NSND diễn viên nổi tiếng Trọng Khôi (nguyên Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam). Chị Vân vợ anh là giáo viên cấp ba. Nghe nói anh là bạn thân của anh Trọng Khôi, theo anh Khôi về nhà chơi và phải lòng em gái anh ấy rồi lấy làm vợ luôn. Chị Vân cũng do mê tài thơ của anh nên anh chị chóng thành đôi thành lứa.

Vợ cố nhà thơ Phạm Tiến Duật trong lễ kỷ niệm 10 năm ngày mất do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ảnh: Hội NVVN.
Vợ cố nhà thơ Phạm Tiến Duật trong lễ kỷ niệm 10 năm ngày mất do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ảnh: Hội NVVN.

Tôi không biết đám cưới của anh như thế nào và sao anh lại ở rể vì tuy cùng con phố nhưng không phải anh em đã biết nhau ngay. Anh quá nổi tiếng ai cũng ngưỡng mộ, còn tôi vẫn làm việc ở Nhà hát tận trên Mai Dịch, luôn mải miết theo đoàn đi biểu diễn khắp nơi rồi lấy chồng sinh con, bận tối tăm mặt mũi nên cũng ít ngó sang bên văn chương.

Một lần vào cuối buổi chiều hè anh bế con đi dong ngoài ngõ, tôi cũng bế con ra hóng gió thế là hai anh em nhận ra nhau. Ngày ấy nhà nào khá lắm mới có một hai cái quạt con cóc do nhà máy điện cơ sản xuất chạy lọc cọc lọc cọc. Chẳng nhà nào có điều hoà nên mùa hè nóng lắm! Cuối chiều các nhà đều bế con ra phố hóng tí gió mát. Có nhà còn bê cả giường bạt ra ngõ nằm chơi hoặc ngủ nữa. Chao ôi! Hà Nội trước 75 thật cơ cực.

Dù anh là nhà thơ rất nổi tiếng thời đó nhưng cũng rất nghèo. Anh chị và hai cậu con trai nhỏ nằm trên một cái phản ở nhà bếp tầng 1. Nóng và trống trải. Đồ đạc chả thấy có gì. Kể về một thời như vậy để thấy thương Hà Nội, thương mọi người trong đó có anh Duật và cả bản thân mình nữa biết chừng nào”, nhà biên kịch Hồng Ngát nhớ lại kỷ niệm đã xa.

(Còn tiếp)

Nhà thơ Phạm Tiến Duật sinh năm 1941 ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Ông tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964 nhưng sau đó không tiếp tục với nghề giáo mà quyết định lên đường nhập ngũ. Ông sống, chiến đấu và sáng tác rất nhiều tác phẩm thơ nổi tiếng trên tuyến đường Trường Sơn (8 năm trong tổng số 14 năm quân ngũ).

Năm 1970, sau khi đoạt giải nhất cuộc thi thơ BáoVăn nghệ, Phạm Tiến Duật được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam. Chiến tranh kết thúc, ông về làm việc tại Ban Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam; là Phó trưởng Ban Đối ngoại Hội Nhà văn Việt Nam và Tổng Biên tập Tạp chí Diễn đàn văn nghệ Việt Nam.

Các tập thơ đã xuất bản của nhà thơ Phạm Tiến Duật: Vầng trăng quầng lửa (1970), Thơ một chặng đường (1971), Ở hai đầu núi (1981), Vầng trăng và những quầng lửa (1983), Nhóm lửa (1996), Tiếng bom và tiếng chuông chùa (1997). Ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001 và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật năm 2012.

Tháng 11-2007, ông được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhì. Sinh thời, ông được ca tụng là “con chim lửa của Trường Sơn huyền thoại”, “cây săng lẻ của rừng già”, “nhà thơ lớn nhất thời chống Mỹ”. Thơ ông thời chống Mỹ từng được đánh giá là “có sức mạnh của một sư đoàn”…

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Nỗ lực cuối cùng để cứu vãn “cuộc hôn nhân vàng” của Hollywood
Nỗ lực cuối cùng để cứu vãn “cuộc hôn nhân vàng” của Hollywood

(Dân trí) - “Ông bà Smith” đã từng là bộ phim điện ảnh “xe duyên” cho cặp đôi Brad Pitt - Angelina Jolie. Đứng bên bờ vực của sự đổ vỡ, Angelina đã kỳ vọng điện ảnh một lần nữa sẽ làm nên “phép màu” cho cuộc tình của cô.

Thứ năm, 07/12/2017 - 06:22

Vừa giành giải MAMA, nhóm NCT 127 đến giao lưu với khán giả Hà Nội
Vừa giành giải MAMA, nhóm NCT 127 đến giao lưu với khán giả Hà Nội

(Dân trí) - Nhóm nhạc gồm 9 thành viên vừa giành giải thưởng MAMA (giải thưởng âm nhạc danh giá của Hàn Quốc) ở hạng mục Nghệ sĩ Châu Á mới (New Asian Artist) vừa trở lại Việt Nam. Đây là lần thứ 3 nhóm NCT 127 đến Việt Nam.

Thứ năm, 07/12/2017 - 02:00

Tim lẻ bóng sau scandal Trương Quỳnh Anh lộ ảnh nhạy cảm với Bình Minh?
Tim lẻ bóng sau scandal Trương Quỳnh Anh lộ ảnh nhạy cảm với Bình Minh?

(Dân trí) - Lần đầu tiên, nam ca sĩ Tim tham gia buổi ghi hình mà thiếu vắng vợ, Trương Quỳnh Anh. Trước đó, hai người luôn “bám nhau như sam” tại các sự kiện…

Thứ tư, 06/12/2017 - 02:46

Diễn viên phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” phản đối đưa “Chí Phèo” ra khỏi SGK
Diễn viên phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” phản đối đưa “Chí Phèo” ra khỏi SGK

(Dân trí) - Nghệ sĩ Bùi Cường đóng vai Chí Phèo và nghệ sĩ Đức Lưu đóng vai Thị Nở trong tác phẩm điện ảnh "Làng Vũ Đại ngày ấy" hết sức phản đối ý kiến bỏ tác phẩm "Chí Phèo" ra khỏi sách giáo khoa (SGK) Ngữ văn 11.

Thứ tư, 06/12/2017 - 02:11

Nghệ sĩ Bạch Long lỡ dở một đời vì 4 lần mang vết thương lòng
Nghệ sĩ Bạch Long lỡ dở một đời vì 4 lần mang vết thương lòng

(Dân trí) - Trong tập 4 “Người nghệ sĩ đa tài 2017” với chủ đề “Lễ hội” lên sóng ngày 10/12, nghệ sĩ Bạch Long mang đến tiết mục giới thiệu lễ hội Kỳ Yên. Thông qua tiết mục, nghệ sĩ kể về 4 chuyện tình mà anh từng trải qua khiến anh mang vết thương lòng.

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:06

Mai Thu Huyền phủ nhận việc dàn dựng scandal của Bình Minh để PR phim
Mai Thu Huyền phủ nhận việc dàn dựng scandal của Bình Minh để PR phim

(Dân trí) - Trước tin đồn từ trên trời rơi xuống, diễn viên Mai Thu Huyền - Nhà sản xuất phim Giấc mơ Mỹ đã lên tiếng khẳng định rằng, scandal của Bình Minh và Trương Quỳnh Anh không phải là chiêu trò mà phía cô đưa ra. Bên cạnh đó, cô cũng đã lên tiếng bảo vệ Bình Minh.

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:04

Hài hước xem “sao” loay hoay, vật vã học… tiếng Anh
Hài hước xem “sao” loay hoay, vật vã học… tiếng Anh

(Dân trí) - Cùng xem những nghệ sĩ gặp khó khăn trong việc học ngoại ngữ xoay xở thế nào với tiếng Anh…

Thứ tư, 06/12/2017 - 11:00

Cô dâu - chú rể ngã “giúi giụi” vì… “Vũ điệu hoang dã”
Cô dâu - chú rể ngã “giúi giụi” vì… “Vũ điệu hoang dã”

(Dân trí) - Cú nhảy trứ danh trong bộ phim điện ảnh “Vũ điệu hoang dã” (1987) đã truyền cảm hứng cho biết bao cặp đôi. Nhưng từ màn ảnh đến đời thực là một khoảng cách… rất xa.

Thứ tư, 06/12/2017 - 06:22

Ngỡ ngàng trước diện mạo của “cô bé xinh đẹp nhất thế giới”
Ngỡ ngàng trước diện mạo của “cô bé xinh đẹp nhất thế giới”

(Dân trí) - Một cô bé 6 tuổi người Nga hiện được mệnh danh là “cô bé xinh đẹp nhất thế giới”. Người ta ngưỡng mộ vẻ đẹp như búp bê cùng đôi mắt xanh hút hồn của thiên thần bé nhỏ.

Thứ tư, 06/12/2017 - 06:21

Cục Nghệ thuật Biểu diễn vào cuộc vụ Phi Thanh Vân thi hoa hậu “chui”
Cục Nghệ thuật Biểu diễn vào cuộc vụ Phi Thanh Vân thi hoa hậu “chui”

(Dân trí) - Phi Thanh Vân vừa đăng quang cuộc thi Hoa hậu Doanh nhân Thế giới người Việt 2017 được tổ chức tại Mỹ. Tuy nhiên, Cục Nghệ thuật Biểu diễn không nhận được hồ sơ đề nghị cấp phép cho cô tham dự cuộc thi trên…

Thứ ba, 05/12/2017 - 05:41

Kỳ lạ xe buýt cứu hộ trong… “mùa nhậu” cuối năm
Kỳ lạ xe buýt cứu hộ trong… “mùa nhậu” cuối năm

(Dân trí) - Dịp cuối năm là mùa của các sự kiện liên hoan, họp mặt, tổng kết… Hình ảnh những người bị say xỉn đến mức “không còn biết gì nữa” là không quá hiếm gặp.

Thứ ba, 05/12/2017 - 03:16

Người mẫu “béo” gây sốt với bộ ảnh lịch năm mới gợi cảm
Người mẫu “béo” gây sốt với bộ ảnh lịch năm mới gợi cảm

(Dân trí) - Người mẫu “béo” nổi tiếng hàng đầu trong làng mẫu quốc tế hiện nay vừa khiến công chúng “nghẹt thở” khi nhận lời xuất hiện trong bộ ảnh lịch năm mới đẹp gợi cảm.

Thứ ba, 05/12/2017 - 03:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Đạo diễn Đỗ Thanh Hải bật mí thông tin bất ngờ nhất về Táo quân 2018
Đạo diễn Đỗ Thanh Hải bật mí thông tin bất ngờ nhất về Táo quân 2018

(Dân trí) - Đạo diễn Đỗ Thanh Hải cho biết kịch bản Táo quân 2018 hiện đã xong phần khung sườn. Và nếu năm nay có đưa "Người phán xử” và “Sống chung với mẹ chồng” vào Táo quân 2018 thì chỉ là một phần rất nhỏ.

Thứ ba, 05/12/2017 - 10:21

Vợ Bình Minh nói gì trước “ảnh nhạy cảm” của chồng với Trương Quỳnh Anh?
Vợ Bình Minh nói gì trước “ảnh nhạy cảm” của chồng với Trương Quỳnh Anh?

(Dân trí) - Trước loạt ảnh nhạy cảm của chồng với Trương Quỳnh Anh xuất hiện trên mạng mới đây, bà xã Bình Minh cho biết, mọi hoạt động trong gia đình chị vẫn đang diễn ra rất bình thường, không có chuyện gì xảy ra.

Thứ ba, 05/12/2017 - 08:23

Hồng Đăng luôn cảm thấy mất sức mỗi khi “yêu” Hồng Diễm trên phim
Hồng Đăng luôn cảm thấy mất sức mỗi khi “yêu” Hồng Diễm trên phim

(Dân trí) - “Tôi vẫn cứ bị ngất ngây bởi sự cam chịu, chất giọng dịu dàng, ánh mắt nhẹ nhàng của Diễm. Lần nào diễn với Diễm xong tôi cũng cảm thấy bị mất sức. Cảm giác mệt hơn diễn cùng các bạn diễn khác”, nam diễn viên Hồng Đăng tâm sự.

Thứ ba, 05/12/2017 - 08:00

Tranh khắc họa cô gái mới lớn bị yêu cầu đưa ra khỏi bảo tàng
Tranh khắc họa cô gái mới lớn bị yêu cầu đưa ra khỏi bảo tàng

(Dân trí) - Giới nghệ thuật đang bất ngờ trước sự việc một phụ nữ thực hiện bản kiến nghị, kêu gọi những người khác cùng ủng hộ mình trong đề xuất gỡ bỏ bức tranh “gợi tình hóa” một cô gái mới lớn ra khỏi bảo tàng.

Thứ ba, 05/12/2017 - 07:10

Sở Văn hoá - Thể thao Hà Nội xin phép cho Văn Miếu tiếp tục trông giữ xe máy
Sở Văn hoá - Thể thao Hà Nội xin phép cho Văn Miếu tiếp tục trông giữ xe máy

(Dân trí) - Vừa qua, ông Tô Văn Động - Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao Hà Nội đã ký văn bản gửi UBND TP. Hà Nội về việc xin phép được tiếp tục sử dụng bãi đỗ xe tạm thời tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong khi chờ Quy hoạch tổng thể được phê duyệt.

Thứ ba, 05/12/2017 - 05:00

Ảnh nhạy cảm của Bình Minh - Trương Quỳnh Anh chụp ở hậu trường phim?
Ảnh nhạy cảm của Bình Minh - Trương Quỳnh Anh chụp ở hậu trường phim?

(Dân trí) - Từ chiều 3/12, khi loạt ảnh tình cảm của diễn viên Bình Minh và Trương Quỳnh Anh tràn lan trên mạng xã hội đã khiến dư luận được một phen dậy sóng. Cho đến nay, câu chuyện vẫn dấy lên nhiều thắc mắc về mối quan hệ của cả hai diễn viên này.

Thứ hai, 04/12/2017 - 07:18

Người mẫu được yêu thích nhờ vẻ đẹp... “không tóc”
Người mẫu được yêu thích nhờ vẻ đẹp... “không tóc”

(Dân trí) - Cô gái trẻ sớm bị mất đi mái tóc dài duyên dáng. Từng sống trong mặc cảm, tự ti, nhưng giờ đây, cô đã trở thành người mẫu và tự tin với vẻ đẹp riêng độc đáo của mình.

Thứ hai, 04/12/2017 - 01:00

“Người người làm phim, chỉ nên mừng một nửa”
“Người người làm phim, chỉ nên mừng một nửa”

(Dân trí) - Nhà biên kịch Hồng Ngát nói về hiện tượng “người người làm phim” và tại sao “chỉ nên mừng một nửa”. Nữ đạo diễn Ngô Thanh Vân sẽ theo kiện vụ quay lén “Cô ba Sài Gòn”. Nhà văn Chu Lai nói về “cú giật mình sâu thẳm” của văn hóa, đạo lý trong đời sống hôm nay…

Thứ hai, 04/12/2017 - 07:59

NSND Tự Long “đá xoáy” nạn ca sĩ hát nhép, gây cười với tạo hình “tiên cá”
NSND Tự Long “đá xoáy” nạn ca sĩ hát nhép, gây cười với tạo hình “tiên cá”

(Dân trí) - Không chỉ khiến khán giả cười ngất với tạo hình nàng tiên cá mũm mĩm với danh xưng “Hoa hậu Biển Hồ”; NSND Tự Long còn đá xoáy khả năng hát live của ca sĩ khi nói “ca sĩ hiện nay vẫn đớp nhép như điên…”

Thứ hai, 04/12/2017 - 07:59

Tạo hình nhân vật phim Harry Potter thay đổi thế nào so với bản gốc?
Tạo hình nhân vật phim Harry Potter thay đổi thế nào so với bản gốc?

(Dân trí) - Sau khi được chuyển thể thành phim, không ít các chi tiết gốc trong bộ truyện Harry Potter của nhà văn J.K. Rowling đã được thay đổi, mà điển hình nhất chính là ngoại hình của các nhân vật.

Thứ hai, 04/12/2017 - 02:00

Những khoảnh khắc ảnh tin tức đẹp nhất năm 2017
Những khoảnh khắc ảnh tin tức đẹp nhất năm 2017

(Dân trí) - Nhiếp ảnh giúp con người hiểu về thế giới quanh mình bằng cách chia sẻ những câu chuyện mà không cần (nhiều) ngôn từ…

Thứ hai, 04/12/2017 - 02:00

Bất ngờ với kịch tiếng Anh miễn phí vé ở gần “phố Tây”
Bất ngờ với kịch tiếng Anh miễn phí vé ở gần “phố Tây”

(Dân trí) - Tối 2/12, hai vở kịch nói “Psycho” và “A little Princess” đã khai màn công diễn, mở đầu cho loạt 10 vở kịch bằng tiếng Anh tại Nhà hát Kịch TP HCM. Tất cả 10 vở diễn dù khá chuyên nghiệp và được dàn dựng, tập luyện công phu nhưng đều không bán và tặng vé tới người xem.

Thứ hai, 04/12/2017 - 01:00