Đầu năm kể chuyện người viết Giao hưởng Thơ Kiều

Dân trí Cuối năm 2014, khi sang Varsava - thủ đô Ba Lan tôi may mắn được gặp nhạc sỹ Đặng Hồng Anh. Trong cái rét đêm cuối năm của châu Âu, người phụ nữ Hà nội lớn lên ở cái phố Tô Tịch sát nách Hồ Gươm chậm rãi kể chuyện.

Biết tôi yêu nhạc và đã từng làm việc ở báo điện tử Vietnamnet - nơi tổ chức buổi hoà nhạc Điều còn mãi vào dịp 2/9 hàng năm, chị muốn thăm dò xem trong năm 2015 là năm đất nước chúng ta có nhiều ngày kỷ niệm lớn, cũng là năm kỷ niệm 250 năm Nguyễn Du, vậy có cơ hội nào cho đứa con tinh thần của chị đã từng thai nghén hàng chục năm nay được ra mắt công chúng ngay trên quê hương chị?

 

Nhạc sỹ Đặng Hồng Anh - người phụ nữ Hà Nội lớn lên ở phố Tô Tịch ngay sát Hồ Gươm.
Nhạc sỹ Đặng Hồng Anh - người phụ nữ Hà Nội lớn lên ở phố Tô Tịch ngay sát Hồ Gươm.

 

Trong cái rét đêm cuối năm của châu Âu, người phụ nữ Hà Nội lớn lên ở cái phố Tô Tịch sát nách Hồ Gươm chậm rãi kể: “Từ nhỏ tôi đã rất yêu Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du. Mỗi khi đọc Truyện Kiều, tôi đều cảm thấy rất hạnh phúc khi được tiếp xúc với thế giới tuyệt đẹp của thi ca, của ngôn ngữ tao nhã, tinh tế thấm đẫm tính nhân văn cao quý.

Khi đang học đại học năm thứ 5 khoa Sáng tác tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Liên bang Nga mang tên Gnesin tại Moskva, tôi và tất cả các bạn sinh viên cùng khóa đều phải viết một bản nhạc cho dàn nhạc giao hưởng trong chương trình tốt nghiệp. Vì yêu Truyện Kiều từ nhỏ nên tôi đã quyết định viết Giao hưởng thơ dựa theo kiệt tác này.

Và gần đây, sau bao năm gắn bó với âm nhạc, với cuộc đời ngay trên quê hương Chopin này từ những ý tưởng của thời sinh viên nhưng hầu như tôi đã viết lại toàn bộ bản nhạc. Cái đẹp của Truyện Kiều là nguồn cảm hứng đã theo tôi suốt trong quá trình sáng tác”.

Cùng với chữ tài chữ mệnh, còn có chữ tâm và chữ TÌNH

 

 

Giao hưởng thơ Kiều là thế giới cảm xúc và suy ngẫm của Đặng Hồng Anh về kiệt tác của Nguyễn Du được kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ âm nhạc
Giao hưởng thơ Kiều là thế giới cảm xúc và suy ngẫm của Đặng Hồng Anh về kiệt tác của Nguyễn Du được kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ âm nhạc

 

Truyện Kiều, Nguyễn Du đã đem thuyết "tài mệnh tương đố" (tài và mệnh ghét nhau) làm luận đề. Nhưng bên cạnh chữ tài, chữ mệnh và chữ tâm thường được xem là những từ then chốt diễn đạt chủ đề, Truyện Kiều còn có một chữ tình: đó là mối tình “người quốc sắc kẻ thiên tài”, một “khối tình mang xuống tuyền đài chưa tan”.

Tình yêu Kim Trọng - Thúy Kiều thủy chung, mãnh liệt vượt thời gian làm tôi nhớ tới những mối tình lớn trong văn học phương Tây như Romeo - Juliet hay Tristan - Izolde. Mối tình tuyệt đẹp nhưng đầy trắc trở cùng số phận bi kịch của Thúy Kiều được đan kết tài tình với triết lí tài - mệnh tương đố.

Bởi vậy, có thể nói Giao hưởng thơ Kiều là thế giới cảm xúc và suy ngẫm của Đặng Hồng Anh về kiệt tác của Nguyễn Du được kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ âm nhạc và xây dựng bản giao hưởng thơ bằng thủ pháp phát triển các chủ đề và mô típ âm nhạc.

Tất nhiên những người ít sành về âm nhạc chúng tôi phải đươc anh em gợi mở mới khám phá hết cái uyên thâm của dòng nhạc bác học này .

Bản giao hưởng thơ mở đầu với chủ đề mang tính sử thi “Dòng trôi thời gian trong trăm năm cõi người” của bè violoncelle và contrebasse. Mô típ chủ đạo của cả tác phẩm “Nỗi đau cho chữ tài mệnh tương đố” lần lượt xuất hiện ở bè violon I, alto và phát triển dần đi đến cao trào của phần mở đầu (introduction) với mô típ chủ đạo thứ hai đầy kịch tính “Định mệnh”.

Khi những âm thanh báo hiệu bi kịch lắng dần, tiếng du dương của flute và violon solo trên nền hợp âm rải của harpe đưa ta vào thế giới tao nhã tuyệt diệu của tài năng, thi ca và sắc đẹp. Xen lẫn với chủ đề âm nhạc Kiều là tiếng kèn cor tha thiết trữ tình biểu hiện “Tình yêu Kim Trọng dành cho Kiều”.

Sau “Tiếng thở than đau xót về cuộc đời bạc mệnh” trong giai điệu đau buồn, ngậm ngùi (cor anglais) bỗng vang lên âm hưởng hùng dũng của bộ kèn đồng. Tiếng kèn trompette hiên ngang hòa nhịp trống trận mạnh mẽ là chủ đề âm nhạc của Từ Hải, người anh hùng trí dũng phi thường đã ra tay cứu Kiều thoát khỏi quãng đời đầy xót thương và giúp nàng báo ân trả oán.

Hai mô típ chủ đạo phát triển đan xen kẽ cùng chủ đề Kiều và Từ Hải đưa bi kịch định mệnh lên đến cao trào của cả tác phẩm. Đó là lúc Kiều quyết định nhảy xuống sông Tiền Đường để kết thúc kiếp đoạn trường sau cái chết bi thảm của Từ Hải.

Từ ngày Kiều gặp nạn, Kim Trọng đã thủy chung kiên định đi tìm người yêu với nỗi nhớ thương khắc khoải (chủ đề “Tình yêu Kim Trọng dành cho Kiều” trong tiếng kèn cor con sordino). Và sau mười lăm năm cách trở, đôi tri kỉ tình nhân đã gặp lại nhau trong âm hưởng tràn đầy hạnh phúc của harpe - nhạc cụ thể hiện tiếng đàn Thúy Kiều.

Chủ đề “Tình yêu” của Kim Trọng đưa tác phẩm đi đến phần kết (coda) trong tiếng flute trầm bổng xen lẫn giai điệu tha thiết trên âm vực cao của violon solo, hòa với những giọt âm thanh trong vắt của harpe, celesta, vibraphone vàtriangle. Giao hưởng thơ Kiều lặng dần trong âm hưởng bình yên hạnh phúc của bè dây với chủ đề “Dòng trôi thời gian trong trăm năm cõi người”.

 

“Tôi cảm thấy tràn ngập một niềm hạnh phúc lớn lao khi được nghe bản nhạc Kiều của mình đã vang lên trong Nhà hát Lớn Hà Nội đúng vào năm 2015 khi Việt Nam và thế giới long trọng kỉ niệm 250 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du, nhạc sỹ Đặng Hồng Anh chia sẻ.
“Tôi cảm thấy tràn ngập một niềm hạnh phúc lớn lao khi được nghe bản nhạc Kiều của mình đã vang lên trong Nhà hát Lớn Hà Nội đúng vào năm 2015 khi Việt Nam và thế giới long trọng kỉ niệm 250 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du", nhạc sỹ Đặng Hồng Anh chia sẻ.

 

Áp dụng lý thuyết hoà thanh châu Âu vào NGŨ CUNG để tạo ra nhiều màu sắc âm hưởng

Được tiếp cận với tác phẩm của Đăng Hồng Anh, trong khi vừa dự những hoạt động âm nhạc Chopin ngay ở Ba Lan thấm đẫm những giai điệu châu Âu cổ điển, tôi hỏi chị cái khó khi viết một tác phẩm nặng tình quê hương như vậy? Chị cho biết: “Khi tôi quyết định lấy chủ đề Truyện Kiều để viết giao hưởng, câu hỏi rất khó đã được đặt ra là phải chọn những thủ pháp sáng tác nào để thể hiện được tinh thần văn hóa và triết học phương Đông trong kiệt tác của Đại thi hào Nguyễn Du.

Tuy không sử dụng chất liệu dân ca nhưng tôi đã sáng tác các giai điệu và hòa thanh dựa trên gam ngũ cung - gam đặc trưng cho âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Và nếu chọn mô típ chủ đạo dựa trên gam ngũ cung, tôi phải tự tìm ra hệ thống hòa thanh thích hợp với gam đó. Hòa thanh trong âm nhạc phương Tây phức tạp và rất tinh tế, tôi luôn phải cố gắng áp dụng lý thuyết hòa thanh châu Âu vào ngũ cung để tạo ra nhiều màu sắc âm hưởng phong phú và đa dạng.

Trong nhiều phần của bản nhạc tôi đã sử dụng kĩ thuật đa giọng: các nhóm bè của dàn nhạc cùng một lúc chơi ở các gam ngũ cung khác nhau”.

Bên cạnh thủ pháp phát triển các chủ đề và mô típ âm nhạc, kĩ thuật phức điệu đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình xây dựng cấu trúc bản giao hưởng thơ.

Giao hưởng Thơ Kiều đã vang lên giữa lòng Hà Nôi đúng năm kỷ niêm 250 năm Nguyễn Du

Thât vinh dự cho tấm lòng của một người Việt luôn hướng về Tổ quốc, khi Giao hưởng thơ Kiều được chọn trình diễn trong hai đêm nhạc hữu nghị Việt Nam - Na Uy vào ngày 17&18/04/2015 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Bên cạnh những kiệt tác như Giao hưởng cổ điển giọng rê trưởng của S. Prokofiev, Concerto cho violon và dàn nhạc giọng mi thứ của F. Mendelssohn và các bài hát của E. Grieg, Giao hưởng thơ Kiều do Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam trình diễn dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Maestro Thomas Rimul người Na Uy đã khép lại chương trình hai đêm nhạc giao hưởng. Và một vinh dự rất lớn là bà Thủ tướng Na Uy đã đến dự đêm hòa nhạc vào ngày 17/04/2015 trong chuyến thăm chính thức Việt Nam.

Khi bước lên sân khấu để cảm ơn Maestro Thomas Rimul, các nghệ sĩ của dàn nhạc giao hưởng và cúi chào khán giả, nhạc sĩ Đặng Hồng Anh không giấu nổi xúc động, chị trả lời báo chí ngay tại trước thềm nhà hát: “Tôi cảm thấy tràn ngập một niềm hạnh phúc lớn lao khi được nghe bản nhạc Kiều của mình đã vang lên trong Nhà hát Lớn Hà Nội đúng vào năm 2015 khi Việt Nam và thế giới long trọng kỉ niệm 250 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du.

Bên cạnh niềm hạnh phúc là lòng biết ơn sâu sắc đối với các thầy cô đã dạy dỗ tôi, hai giáo sư người Nga ôngA.L. Larin và A.I. Golovin, ông Geir Johnson, Quỹ Transposition của Na Uy và Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam đã đồng tổ chức hai đêm diễn.

Và ở trên sân khấu tôi còn cảm thấy một cảm xúc luôn tràn ngập trong tôi: đó là tình yêu và lòng biết ơn vô hạn đối với bố mẹ tôi”

Nguyễn Lương Phán

MỚI NHẤT
Sống trong siêu phẩm hội họa của Van Gogh với giá chỉ… 10 đô
Sống trong siêu phẩm hội họa của Van Gogh với giá chỉ… 10 đô

(Dân trí) - Những người yêu tranh Van Gogh sẽ có cơ hội được sống trong siêu phẩm hội họa của ông với giá chỉ… 10 đô la.

Thứ năm, 11/02/2016 - 01:08

Tiếng chày của người Jrai và chuyện tối kị
Tiếng chày của người Jrai và chuyện tối kị

(Dân trí) - Người J’rai ngày trước gắn bó với cái chày, cái cối như gắn bó với người thân của mình, cái chày, cái cối đã giúp cho họ có những hạt gạo nuôi sống cả gia đình. Nên người J’rai xem trọng cối, xem nó như một vật thiêng cần phải giữ gìn.

Thứ năm, 11/02/2016 - 12:58

Hoài Linh quỳ gối hối lỗi trước bố mẹ khiến triệu người xúc động
Hoài Linh quỳ gối hối lỗi trước bố mẹ khiến triệu người xúc động

(Dân trí) - Ca sỹ Nguyên Lộc, một người bạn thân của danh hài Hoài Linh vừa chia sẻ một clip quay cảnh danh hài nổi tiếng phương Nam quỳ gối hối lỗi trước bố mẹ của mình trong ngày Tết khiến hàng triệu người xúc động.

Thứ năm, 11/02/2016 - 12:52

“Phụ nữ tuổi Canh Thân ngồi giữa đám đông cũng thấy mình cô độc”
“Phụ nữ tuổi Canh Thân ngồi giữa đám đông cũng thấy mình cô độc”

(Dân trí) - Đặng Thái Huyền sinh năm 1980, cầm tinh tuổi Canh Thân. Người ta nói đàn bà tuổi Canh Thân thường rất vất vả, ít cơ hội thành công và cô độc… thế nhưng những gì nữ đạo diễn này đang có lại cho thấy điều đó chưa hẳn đúng. Điều duy nhất đúng ở nữ đạo diễn này đó là sự cô độc mà theo như chị nói đó là ngồi giữa đám đông cũng thấy mình cô độc.

Thứ năm, 11/02/2016 - 12:49

Hà Nội: Phố sách Bính Thân giảm giá tưng bừng
Hà Nội: Phố sách Bính Thân giảm giá tưng bừng

(Dân trí) - Sáng 10/2 tức mùng 3 Tết Bính Thân, Phố sách Bính Thân đã chính thức khai mạc với sự tham gia của gần 19 nhà sách tại phố Lê Thạch, Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Thứ năm, 11/02/2016 - 12:47

Ý nghĩa hình tượng con khỉ trong văn hóa Á Đông
Ý nghĩa hình tượng con khỉ trong văn hóa Á Đông

(Dân trí) - Trong 12 con giáp, Thân, tức con khỉ, đứng ở vị trí thứ 9. Loài khỉ được đánh giá là thông minh hơn nhiều loài vật khác và đã đi vào đời sống văn hóa Á Đông từ xa xưa.

Thứ năm, 11/02/2016 - 10:00

Mùa Xuân, mùa R’dáo của dân tộc Cơtu
Mùa Xuân, mùa R’dáo của dân tộc Cơtu

(Dân trí) - Dân tộc Cơtu cư trú chủ yếu tại huyện Đông Giang và Tây Giang (Quảng Nam), đây là dân tộc có nhiều nét văn hoá phong phú và đa dạng mà nhiều người chưa được biết đến, trong đó có tục R’dáo.

Thứ năm, 11/02/2016 - 02:00

Biên tập viên VTV Thúy Hằng: Người phương Nam đón Tết Hà Nội
Biên tập viên VTV Thúy Hằng: Người phương Nam đón Tết Hà Nội

Nói giọng Nam nhưng lại là người gốc Bắc. Sinh ra ở Hà Nội, nhưng lại coi như mình chưa từng ăn Tết ở Hà Nội, BTV Thúy Hằng của bản tin Thời sự 19h trên VTV chia sẻ với Thể thao & Văn hóa về cái việc mà cô cho rằng là đặc biệt: Đón tết ở Hà Nội.

Thứ tư, 10/02/2016 - 07:47

NSND Lê Khanh: Năm tháng đã qua, một thời kí ức
NSND Lê Khanh: Năm tháng đã qua, một thời kí ức

Nói đến người Hà Nội mặc áo dài đẹp, cốt cách thanh tao, phong thái nhẹ nhàng, khí chất thanh lịch rất riêng được hun đúc từ nhiều đời đặc trưng cho phụ nữ thủ đô, người ta sẽ nghĩ ngay tới NSND Lê Khanh.

Thứ tư, 10/02/2016 - 02:10

Cả nhà “nghiện” bài chòi giữa đảo Cù Lao Xanh
Cả nhà “nghiện” bài chòi giữa đảo Cù Lao Xanh

(Dân trí) - Giữa mênh mông sóng biển, mỗi khi chiều tà, tiếng hô bài chòi lại phát ra từ ngôi nhà nhỏ của ông Trần Hữu Phước (xã Nhơn Châu, TP Quy Nhơn, Bình Định) vang vọng giữa cả làng chài trên đảo Cù Lao Xanh.

Thứ tư, 10/02/2016 - 02:04

Bánh a quát - chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi
Bánh a quát - chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi

(Dân trí) - Tôi ví a quát là chiếc bánh tình yêu của người Tà Ôi là bởi món bánh này không thể thiếu đối với những cô gái trên dãy Trường Sơn hùng vĩ khi về nhà chồng. Mỗi cô gái đều tự tay làm những cặp bánh a quát với tất cả sự cần mẫn, chăm chút cho ngày vui của mình.

Thứ tư, 10/02/2016 - 11:00

Vua Nguyễn tại Huế tổ chức lễ nghi, yến tiệc gì trong dịp Tết? (Kỳ 1)
Vua Nguyễn tại Huế tổ chức lễ nghi, yến tiệc gì trong dịp Tết? (Kỳ 1)

(Dân trí) - Vua Nguyễn trong thời kỳ phong kiến cuối cùng trị vì tại Huế, vào dịp lễ Tết thường hay vui chơi những gì? Đó là một vấn đề thú vị được chúng tôi giới thiệu đến quý độc giả báo Dân trí nhân dịp Xuân Bính Thân 2016.

Thứ tư, 10/02/2016 - 08:45

ĐÁNG QUAN TÂM
Bố con Trọng Tấn diện đồng phục đi đuổi vịt đầu năm mới
Bố con Trọng Tấn diện đồng phục đi đuổi vịt đầu năm mới

(Dân trí) - Dù được nhiều người tôn vinh “ông hoàng nhạc đỏ” nhưng Trọng Tấn lại có cuộc sống rất giản dị. Tết hàng năm, dù bận rộn đến mấy anh cũng cùng gia đình nhỏ của mình về quê đón Tết với gia đình lớn và họ hàng.

Thứ tư, 10/02/2016 - 01:00

Táo Quân 2016 chưa ngớt lời khen đã gây nhiều tranh cãi
Táo Quân 2016 chưa ngớt lời khen đã gây nhiều tranh cãi

(Dân trí) - Ngay khi chương trình Táo Quân vừa phát sóng vào tối 30 Tết, trên mạng xã hội đã xuất hiện rất nhiều lời khen ngợi dành cho chương trình này.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:31

Lòng trung thực nhận được phần thưởng bằng… vàng
Lòng trung thực nhận được phần thưởng bằng… vàng

(Dân trí) - Bằng một vận may hiếm có và lòng trung thực khó tìm, cô gái 16 tuổi đã nhận được phần thưởng xứng đáng bằng vàng ròng.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:00

Người phụ nữ Tà ôi mang “xưởng dệt” trên vai đưa Zèng ra Thế giới
Người phụ nữ Tà ôi mang “xưởng dệt” trên vai đưa Zèng ra Thế giới

(Dân trí) - Hồ Thị Hợp kín đáo, ít nói, ít cười nhưng rất quyết tâm và bền bỉ khi thưc hiện kế hoạch đã đặt ra. Niềm tự hào về nghề dệt Zèng luôn đi với trăn trở, thúc đẩy chị lặn lội tìm cho được nguyên liệu phù hợp và mẫu mã có tầm sâu ý nghĩa văn hoá dân tộc nhằm giới thiệu với bạn bè thế giới...

Thứ ba, 09/02/2016 - 11:00

Nghệ sĩ tản mạn về năm khỉ
Nghệ sĩ tản mạn về năm khỉ

(Dân trí) - Đầu xuân 2016, PV Dân trí đã kịp ghi lại cảm xúc của giới văn nghệ sĩ khi tản mạn về năm khỉ.

Thứ ba, 09/02/2016 - 10:00

Ngày đầu năm mới, du xuân xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn
Ngày đầu năm mới, du xuân xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn

(Dân trí) - Mùng 1 Tết Bính Thân, hàng nghìn người dân và du khách thập phương đã hành hương về đền Cửa Đạt, xã Xuân Mỹ, huyện Thường Xuân để du xuân và xin lộc Bà Chúa Thượng Ngàn...

Thứ ba, 09/02/2016 - 08:00

Trước mùa lễ hội: Trở về truyền thống cũng phải cảnh giác!
Trước mùa lễ hội: Trở về truyền thống cũng phải cảnh giác!

Đó là ý kiến của GS.TS Nguyễn Quang Ngọc – Nguyên Viện trưởng Viện VN Học và Khoa học Phát triển – trước sự bùng nổ của lễ hội truyền thống.

Thứ ba, 09/02/2016 - 06:00

Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh
Nỗi niềm ngày Tết của hai “quý ông” độc thân Minh Quân, Lê Anh

(Dân trí) - Được xem là hai quý ông độc thân vui tính của làng showbiz miền Bắc, ca sỹ Minh Quân và MC Trịnh Lê Anh đã có những chia sẻ rất riêng về ngày Tết. Và nếu ca sỹ Minh Quân muốn dành ngày Tết để đi chơi hội thì MC Trịnh Lê Anh lại ở nhà để hoàn thành việc viết luận án.

Thứ ba, 09/02/2016 - 02:00

Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may
Bình Định: Mùng 1 Tết đi hội Chợ Gò cầu may

(Dân trí) - Chẳng biết phiên chợ Gò họp từ thời nào nhưng hàng trăm năm nay, đúng mùng 1 Tết người dân lân cận huyện Tuy Phước (tỉnh Bình Định) lại nô nức trẩy hội đầu xuân để mua lộc, cầu may mắn ngày đầu năm mới.

Thứ ba, 09/02/2016 - 01:00

Cô gái Việt tham gia phim bom tấn
Cô gái Việt tham gia phim bom tấn

Cô gái ấy là ai mà được ghi tên trong ê-kíp làm phim “bom tấn” Mỹ đang “làm mưa làm gió” và “càn quét” các phòng vé trên khắp thế giới.

Thứ hai, 08/02/2016 - 03:20

Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới
Những quan niệm kiêng kỵ trong ngày đầu năm mới

(Dân trí) - Theo quan niệm, thói quen của một số nước Á Đông trong đó có Việt Nam, để mang lại may mắn trong năm mới, một số điều dưới đây nên và không nên làm trong ngày mồng 1 Tết.

Thứ hai, 08/02/2016 - 12:36

Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”
Những nét xưa còn sót lại ở “làng cổ đẹp nhất Việt Nam”

(Dân trí) - Được mệnh danh là một trong những làng cổ đẹp nhất Việt Nam, nhưng đến nay, làng cổ Đông Sơn đang bị chi phối bởi quá trình đô thị hóa, cùng với thời gian đã làm phai nhạt những nét đặc sắc nơi ngôi làng cổ nổi tiếng này...

Thứ hai, 08/02/2016 - 09:50