Thứ Bảy 11/06/2016 - 11:00

Đã tìm thấy “cành hoa sen” gây tranh cãi trong ca dao ở Hà Nội?

Dân trí Trong làng văn đã từng có không biết bao nhiều cuộc tranh luận quanh hai câu ca dao: "Đêm qua tát nước đầu đình/ Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen". Người ta không thể chấp nhận được chuyện phi lí “hoa sen có cành” và thậm chí “cành sen” mạnh mẽ tới mức có thể mắc được một cái áo bỏ quên.

Tuy nhiên, mới đây, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long đã giới thiệu đến công chúng yêu văn hóa dân gian cây hoa sen ở chùa Bối Khê, xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long cho rằng, cây hoa sen này chính là "cành hoa sen" đã đi vào ca dao Việt Nam qua bao thế hệ: "Đêm qua tát nước đầu đình/Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen", "Lên chùa bẻ một cành sen/Ăn cơm bằng đèn đi cấy sáng trăng...".

Toàn cảnh cây sen đất được trồng ở chùa Bối Khê. Ảnh: NQL
Toàn cảnh cây sen đất được trồng ở chùa Bối Khê. Ảnh: NQL

Loài cây mà nghệ sĩ Quang Long nhắc đến được trồng tại chùa Bối Khê, gắn biển với tên gọi “cây sen đất”, có nơi gọi là cây sen núi. So với bông hoa sen mọc trong đầm thì hoa sen đất có cánh màu trắng, nhị vàng, to tương đương sen đầm, cánh hoa khum khum như bàn tay chụm lại. Đặc biệt, nụ của hoa sen đất khi chưa nở rất giống nụ sen trắng trong đầm.

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long, cây sen đất ở chùa Bối Khê có thân gỗ, gần giống thân cây hồng xiêm, lá giống lá đa. Hàng năm, sen đất chỉ nở vào mùa hạ, từ tháng Tư đến tháng Sáu âm lịch.

Cổng tam quan chùa Bối Khê. Ảnh: TL.
Cổng tam quan chùa Bối Khê. Ảnh: TL.

Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long tiết lộ, sau rất nhiều nỗ lực tìm kiếm của anh và các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian thì anh tạm thời kết luận, trên khắp vùng đồng bằng Bắc Bộ chỉ duy nhất ở chùa Bối Khê có cây hoa sen đất lâu đời dù vài năm gần đây, giống cây này được rao bán khá nhiều, có thể được nhập từ nước ngoài.

"Cách đây chừng 7-8 năm, trong hành trình tìm hiểu về các nghệ nhân hát xẩm, những câu hát xẩm, hát trống quân... chúng tôi tình cờ biết đến chùa Bối Khê và cây hoa sen đất. Khi đó, có cây hoa sen rất to đằng sau chùa và nhà chùa nỗ lực nhân giống cây hiếm này ra nhiều cây khác. Gần đây, có dịp quay trở lại, tôi đã thấy khuôn viên chùa hiện hữu 5 - 6 cây hoa sen cao quá đầu người được nhân giống từ cây sen già nay đã không còn nữa", nghệ sĩ Nguyễn Quang Long chia sẻ.

Đã tìm thấy “cành hoa sen” gây tranh cãi trong ca dao ở Hà Nội? - 3
Hoa sen đất khá giống với sen đầm, cánh dày, to và trắng tinh khiết. Ảnh: NQL.
Hoa sen đất khá giống với sen đầm, cánh dày, to và trắng tinh khiết. Ảnh: NQL.

Nói về giả thuyết "cành hoa sen" trong câu ca dao: "Đêm qua tát nước đầu đình/Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen" chính là cành của cây sen đất chứ không phải bông sen trong đầm như nhiều người vẫn nghĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long phân tích: "Toàn bộ không gian trong bài ca dao này toát lên khung cảnh của đồng bằng Bắc Bộ, nên chúng ta có thể nhận định là bài ca dao được ra đời ở vùng này. Khi chúng tôi đến nơi đây, các bậc cao niên ở địa phương cũng khẳng định cây sen trong ca dao này chính là loài sen đất. Theo các cụ, cây sen này rất khó sống, nó chỉ sống thích hợp khi được trồng nơi đình chùa. (Tuy nhiên có thể đây chỉ là cách nghĩ nhằm tôn thêm tính linh thiêng cho loài cây được trồng trong những không gian thiêng).

Đối với địa phương, cây sen được coi trọng như cây đa, cây bồ đề, muỗm cổ thụ... Từ chính sự linh thiêng ấy nên trong bài ca dao, khi chàng trai ngỏ ý với cô gái rằng bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen, dù đó là sự tán tỉnh yêu đương nhưng nó lại thể hiện tính nghiêm túc trong tình cảm mà chàng trai muốn gửi tới cô gái".

Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long thừa nhận: "Tôi đã thay đổi suy nghĩ kể từ khi biết về cây sen này vì nó giải quyết được hết những thắc mắc trong câu ca dao kia. Hơn nữa, các cụ ta cũng chân chất, thật thà, ăn nói mộc mạc kiểu "Gặp đây anh nắm cổ tay/ Anh hỏi câu này có lấy anh không?" chứ ít khi vòng vo, văn vở... Vì lối suy nghĩ người xưa gần gũi với hành động nên tôi cho rằng, không chàng trai nào nói dối như thế.

Búp hoa sen đất cũng có hình dáng không khác gì hoa sen đầm. Ảnh: NQL.
Búp hoa sen đất cũng có hình dáng không khác gì hoa sen đầm. Ảnh: NQL.

Không loại trừ giả thuyết, trong kiến trúc làng quê Việt, ao làng vốn có đầm sen và rất có thể chàng trai si tình sinh ra "ngớ ngẩn", vắt áo lên hoa sen trong đầm thật thì cũng khó xảy ra vì nếu vào mùa có sen, tôi nghĩ không tát nước được. Trong khi, là cây sen đất thì lúc nào cũng có thể vắt áo lên cành!".

Chùa Bối Khê tọa lạc trên thế đất đầu phượng, ngôi chùa được xây dựng năm 1382, dưới thời Trần trên mảnh đất rộng khoảng 4.000m2. Chùa có năm cửa, một cửa chính giữa và bốn cửa phụ chia đều cho hai bên. Một chiếc cầu nhỏ được xây bằng gạch vắt ngang đầm thả đầy hoa súng để dẫn tới cổng Tam quan 2 tầng, 8 mái. Tầng thượng có treo 2 quả chuông lớn, mỗi quả cao 1m, đường kính 20cm.

Chùa được bố cục theo lối truyền thống, tiền thờ Phật, hậu thờ Minh Đức chân nhân đời Trần, tên húy là Nguyễn Bình An. Ngài đã tu hành đắc đạo và hóa tại nơi đây, được nhân dân xây tháp để giữ hình hài cốt, tôn là Đức Thánh Bối. Người dân kể lại, ngài sinh năm Tân Tỵ (1281), quê ở làng Bối Khê, nhưng tu luyện ở chùa Trăm Gian (xã Tiên Lữ, huyện Chương Mỹ). Nên chùa Trăm Gian là nơi thờ chính thức ngài, còn ở Bối Khê là thờ vọng. Hàng năm cứ đến ngày 13 tháng Giêng, người dân trong vùng nô nức mở hội, rước kiệu Thánh để thể hiện lòng biết ơn tới Ngài.

Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long. Ảnh cắt từ clip.
Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long. Ảnh cắt từ clip.

Theo một số người dân ở đây, cây sen đất tại chùa đã hơn trăm năm tuổi và đều đặn ra hoa vào mùa hạ. Hoa sen đất có màu trắng tinh, cánh dày và thơm hơn sen nước, khi nở hết cỡ to bằng cái bát ăn cơm. Đời của hoa cũng “sớm nở tối tàn”, hoa chỉ có nhụy vàng mà không có gương sen như sen nước, nhưng khi cánh hoa khô rồi mà vẫn còn thơm”.

Sư thầy Đàm Phượng (trụ trì chùa Bối Khê) cho biết: “Người làng nói, ở chùa Bối Khê có hai cây sen đất do Phật tử cung tiến từ trăm năm trước đây. Nhưng một cây đã chết, giờ chỉ còn lại duy nhất cây sen tổ này. Qua năm tháng, cây sen tổ cũng cằn cỗi dần, nên cách đây khoảng chục năm nhà chùa đã cho chiết khoảng 40 cành, trồng trước cửa chùa hai cành, trồng ở chùa Trăm Gian 2 cành còn lại đem biếu các nơi. Sau một thời gian, được tin chỉ có hai cành được trồng phía trước cửa chùa Bối Khê và một cành ở chùa Trăm Gian là sống. Giờ ba cây đó đã cao trên 3m, cành lá xum xuê, cứ đến mùa lại đơm hoa trĩu cành, toả mùi thơm ngát dịu khắp chốn thiền môn.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Ngắm nhan sắc Việt kiều dự thi Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu tại Mỹ
Ngắm nhan sắc Việt kiều dự thi Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu tại Mỹ

(Dân trí) - Vòng sơ tuyển cuộc thi Hoa hậu Bản sắc Việt toàn cầu vừa diễn ra tại Mỹ với nhiều gương mặt thí sinh nổi bật như siêu mẫu gốc Việt Julia Lee, vân động viên trượt băng nghệ thuật Shoritage Ching, hoa khôi châu Á Pearlynn Dang...

Thứ hai, 13/06/2016 - 03:00

Ngọc Anh nỗ lực tập luyện cho liveshow lớn đầu tiên
Ngọc Anh nỗ lực tập luyện cho liveshow lớn đầu tiên

(Dân trí) - Trước liveshow lớn kỷ niệm 11 năm ca hát, “sao mai” Ngọc Anh và các ca sĩ đồng nghiệp như Trọng Tấn, Tấn Minh, nhóm nhạc Oplus... đã tập luyện hết mình.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 05:49

Những điều thú vị về thí sinh trước đêm chung khảo phía Nam
Những điều thú vị về thí sinh trước đêm chung khảo phía Nam

(Dân trí) - Thí sinh cao nhất, nhỏ tuổi nhất, hay là tham gia nhiều cuộc thi nhất... Là những thông tin thú vị được BTC tiết lộ trước đêm chung khảo phía Nam.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 04:16

Viên kim cương xanh lớn nhất thế giới có giá… 555 tỉ đồng
Viên kim cương xanh lớn nhất thế giới có giá… 555 tỉ đồng

(Dân trí) - Năm 2016 là một năm đặc biệt đối với những viên kim cương quý giá, trong năm nay, đã có một viên kim cương xanh phá kỷ lục thế giới về giá, giờ lại có thêm một viên kim cương lộ diện, phá kỷ lục về kích thước.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 01:00

BTV Quỳnh Chi tất bật, thức trắng đêm cùng Euro 2016
BTV Quỳnh Chi tất bật, thức trắng đêm cùng Euro 2016

(Dân trí) - Lại một mùa Euro nữa bắt đầu, năm nay BTV Quỳnh Chi sẽ tiếp tục đồng hành, gắn bó cùng các chương trình thể thao xoay quanh mùa Euro 2016 như: Sắc màu Euro, Nhật kí Euro…

Chủ nhật, 12/06/2016 - 11:36

Nghệ sĩ Việt Hương: Sau tấm màn nhung là nước mắt
Nghệ sĩ Việt Hương: Sau tấm màn nhung là nước mắt

PV ANTĐ có cuộc trao đổi thú vị với nghệ sĩ Việt Hương, người gần đây liên tục xuất hiện trên “ghế nóng” của những chương trình truyền hình thực tế...

Chủ nhật, 12/06/2016 - 09:43

Súng đạn - “cơn ác mộng kinh hoàng” của nghệ sĩ Mỹ
Súng đạn - “cơn ác mộng kinh hoàng” của nghệ sĩ Mỹ

(Dân trí) - Lật lại lịch sử nền công nghiệp giải trí Mỹ, có một sự thật đáng sợ là không ít nghệ sĩ nổi tiếng của Mỹ đã thiệt mạng oan uổng vì súng đạn. Và còn một sự thật đáng sợ hơn thế, đó là đôi khi, ngay cả giới điều tra cũng không thể hiểu nổi động cơ gây án của những kẻ thủ ác.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 09:29

Nếu “nghiện” chụp ảnh, bạn là người hạnh phúc
Nếu “nghiện” chụp ảnh, bạn là người hạnh phúc

(Dân trí) - Trong cuộc sống hôm nay, đôi khi chúng ta dường như không thể thực hiện những việc đơn giản nhất, chẳng hạn tận hưởng một bữa ăn, hay thư thái ngồi bên tách cà phê, mà không lôi chiếc điện thoại ra để ghi lại khoảnh khắc rồi đăng tải lên mạng xã hội.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 02:00

Ballet Pháp gợi nên giấc mơ đẹp về Paris trong lòng Hà Nội
Ballet Pháp gợi nên giấc mơ đẹp về Paris trong lòng Hà Nội

(Dân trí) - Sự sang trọng, thuần khiết và thanh nhã của phong cách Ballet Pháp ; các bước nhảy đôi mang kỹ thuật hoàn hảo của những bước nhảy đẹp nhất trên đời đã được trình diễn trong đêm nghệ thuật đỉnh cao "Paris Ballet" diễn ra ngày 11/6 tại Hà Nội. Tinh thần lãng mạn Pháp xuyên suốt buổi diễn như gợi nên một giấc mơ đẹp về Paris trong lòng Hà Nội.

Chủ nhật, 12/06/2016 - 01:00

Siêu mẫu Hà Anh chăm chỉ tập luyện thí sinh trước chung khảo
Siêu mẫu Hà Anh chăm chỉ tập luyện thí sinh trước chung khảo

(Dân trí) - Đảm nhận vai trò huấn luyện kỹ năng trình diễn cho 30 thí sinh bước vào đêm chung khảo phía Nam. Hà Anh đã có buổi tập luyện cho các thí sinh rất nghiêm khắc để bước vào đêm thi quan trọng này.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 04:49

Quy định cấm người mẫu chụp ảnh nude trong Thông tư số 01 là phạm luật?
Quy định cấm người mẫu chụp ảnh nude trong Thông tư số 01 là phạm luật?

(Dân trí) - Ngày 9/6 vừa qua, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Vương Duy Biên đã có buổi làm việc với Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Vụ Pháp chế về việc sửa Thông tư 01/2016 đang gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 03:28

Nghệ thuật Xòe Thái được lập hồ sơ đệ trình UNESCO
Nghệ thuật Xòe Thái được lập hồ sơ đệ trình UNESCO

(Dân trí) - Bộ VHTTDL vừa ban hành văn bản gửi UBND các tỉnh: Lai Châu, Sơn La, Điện Biên, Yên Bái, Thanh Hóa về việc triển khai xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Xòe Thái đệ trình UNESCO.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 02:33

ĐÁNG QUAN TÂM
Những phóng viên ảnh mất cả sự nghiệp vì một lần… Photoshop
Những phóng viên ảnh mất cả sự nghiệp vì một lần… Photoshop

(Dân trí) - Xoay quanh việc “huyền thoại nhiếp ảnh” Steve McCurry gần đây đang phải trải qua cơn lao đao trong sự nghiệp vì nghi án sử dụng Photoshop, hãy cùng nhìn lại những trường hợp phóng viên ảnh đã mất cả sự nghiệp chỉ vì một lần “trót dại”… Photoshop.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 08:10

Khoảnh khắc hài hước khi ông chủ tỉ phú bắt gặp nhân viên đang… ngủ
Khoảnh khắc hài hước khi ông chủ tỉ phú bắt gặp nhân viên đang… ngủ

(Dân trí) - Tỉ phú người Anh Richard Branson đang thực hiện chuyến thăm văn phòng thì bắt gặp một nhân viên nằm ngủ say. Khoảnh khắc thân thiện hài hước của vị doanh nhân tỉ phú nổi tiếng với người nhân viên cấp dưới hiện đang gây sốt trên mạng.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 08:06

Bi Rain sẽ trình diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam
Bi Rain sẽ trình diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam

(Dân trí) - Ngôi sao Hàn Quốc Bi Rain đã chính thức nhận lời sang Việt Nam tham gia biểu diễn trong đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam 2016 vào tháng 8 sắp tới.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 07:58

Top 30 chung khảo phía Nam dịu dàng với áo dài
Top 30 chung khảo phía Nam dịu dàng với áo dài

(Dân trí) - Top 30 chung khảo phía Nam đã thực hiện bộ ảnh áo dài với hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đậm nét truyền thống.

Thứ bảy, 11/06/2016 - 01:00

Chuyện nhạc Phố cổ đưa người nghe “đẫm” mình trong hồn dân tộc
Chuyện nhạc Phố cổ đưa người nghe “đẫm” mình trong hồn dân tộc

(Dân trí) - Chuyện nhạc Phố cổ tháng 6 sẽ diễn ra vào lúc 20 giờ ngày 10/06/2016 tại Trung tâm giao lưu Văn hoá Phố Cổ (50 Đào Duy Từ, Hà Nội).

Thứ sáu, 10/06/2016 - 04:01

Cặp chóe Tứ Linh giá 6  tỷ 50 triệu bị người mua “bỏ bom”
Cặp chóe Tứ Linh giá 6 tỷ 50 triệu bị người mua “bỏ bom”

(Dân trí) - Người mua cặp choé Tứ Linh trong phiên đấu giá ngày 28/5 tại Hà Nội với mức giá 6 tỷ 50 triệu đồng đã từ chối mua hàng và cặp choé này đã được bán lại với giá 6 tỷ 50 triệu cho một đại gia khác.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 01:13

Nên chấm dứt từ thiện “câu like”
Nên chấm dứt từ thiện “câu like”

(Dân trí) - Xung quanh vấn đề chính đặt ra là làm từ thiện vì ai, có phải chủ yếu để “câu like”, có những quan điểm gay gắt đã đặt ra và bị các “sao” phản ứng dữ dội.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 01:09

Thúy Nga không muốn gọi chồng cũ là “cha của con gái”
Thúy Nga không muốn gọi chồng cũ là “cha của con gái”

(Dân trí) - Thúy Nga, “bà già” của sân khấu hài đã trầm lặng hơn sau những biến cố ầm ĩ từ cuộc hôn nhân cũ. Sống cùng con gái Nguyệt Cát tại Mỹ nhưng Thúy Nga vẫn đau đáu ước mơ làm nghề tại quê nhà. “Tháng 7 này, tôi sẽ trở lại với phim ảnh và một số chương trình truyền hình”, Thúy Nga chia sẻ.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 11:35

Khi “đại thụ làng ảnh” bị nghi… Photoshop
Khi “đại thụ làng ảnh” bị nghi… Photoshop

(Dân trí) - Những ngày này, giới yêu nhiếp ảnh trên khắp thế giới đang xôn xao tranh luận trước thông tin “cây đại thụ” nổi tiếng của làng ảnh quốc tế - tay máy lừng danh người Mỹ Steve McCurry - cũng… Photoshop ảnh.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 11:32

Những bí ẩn của đường hầm xuyên núi sau đền Bà Chúa Kho
Những bí ẩn của đường hầm xuyên núi sau đền Bà Chúa Kho

(Dân trí) - Cho đến ngày nay, dù đã trải qua hàng trăm năm tồn tại nhưng vẫn không ai biết vì sao lại có một đường hầm xuyên núi nằm ngay phía sau đền thờ Bà Chúa Kho ở thôn Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, TP Bắc Ninh. Xung quanh đường hầm này có không ít những câu chuyện mang tính ảo thực đến khó tin.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 11:29

Số phận nghiệt ngã của một thần đồng âm nhạc
Số phận nghiệt ngã của một thần đồng âm nhạc

Sự nghiệp đang ở đỉnh cao, nghệ sỹ dương cầm nổi tiếng thế giới Natalia Strelchenko bỗng bị giết hại vào đúng dịp kỷ niệm 2 năm ngày cưới. Đáng nói, thủ phạm lại chính là chồng cô, một kẻ ghen tuông vô cớ và tức tối vì không “kiểm soát” được vợ.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 10:05

Top 30 chung khảo Hoa hậu Việt Nam phía Nam rạng rỡ với váy dạ hội
Top 30 chung khảo Hoa hậu Việt Nam phía Nam rạng rỡ với váy dạ hội

(Dân trí) - Sau bộ ảnh khoe vẻ gợi cảm cùng bikini, 30 nhan sắc vượt qua vòng Sơ khảo khu vực phía Nam Hoa hậu Việt Nam 2016 tiếp tục khiến khán giả bất ngờ trong trang phục váy dạ hội.

Thứ sáu, 10/06/2016 - 09:34