“Cây đại thụ” cuối cùng làng Mỹ thuật Việt Nam hiện đại trong mắt hậu thế

Dân trí Nhiều hoạ sỹ, giới phê bình mỹ thuật và cả những người yêu hội hoạ đều hết lời ca ngợi khi chia sẻ những cảm nhận về tác phẩm, cuộc đời sự nghiệp lẫn nhân cách của danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm, cây đại thụ cuối cùng của làng Mỹ thuật Việt Nam hiện đại, danh hoạ tài ba trong “tứ linh”.
>>Danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm: “Người có cuộc đời mỹ thuật không giống ai”
>>“Cây đại thụ” cuối cùng của nền Mỹ thuật Việt Nam hiện đại qua đời

Hoạ sĩ Vi Kiến Thành - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm chia sẻ: “Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là Họa sĩ đặc biệt xuất sắc của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông đi đến tận cùng của truyền thống văn hóa kết hợp với hiện đại. Quan điểm sáng tác của ông được thể hiện rõ nét nhất qua các tác phẩm: Gióng, Điệu múa cổ và 12 con giáp. Ông là một cá tính sáng tạo rất độc đáo, rất xuất sắc trong ngôn ngữ tạo hình.

Hình và nét của ông đã đạt đến đỉnh cao của sáng tạo, kết hợp giữ truyền thống và hiện đại. Tác phẩm tranh sơn mài của ông là những kiệt tác của mỹ thuật Việt Nam. Ông là một cá tính sáng tạo có ảnh hưởng lớn đến nền mỹ thuật Việt Nam. Ông đã rất xứng đáng khi được Đảng và Nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt đầu tiên.

Cục trưởng Vi Kiến Thành. Anhe: Cinet.
Cục trưởng Vi Kiến Thành. Anhe: Cinet.

Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm có nhiều tác phẩm xuất sắc lắm. Thời kỳ trước có các tranh về đề tài: Con nghé quả thực, đấu tranh chống thuế, đêm Hồ Gươm… Sau này là một loạt tác phẩm gây tiếng vang. Danh họa vẽ theo kiểu, mỗi đề tài là một serie tác phẩm. Một serie về Gióng, một serie về điệu múa cổ… Tác phẩm của danh họa rất nhiều. Cái điển hình và xuất sắc nhất của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là đưa ra một giải pháp tạo hình độc đáo. Các tác phẩm đều phản ánh đúng quan điểm sáng tác xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động mỹ thuật đó là người nghệ sĩ khi đi đến tận cùng văn hóa truyền thống thì sẽ gặp hiện đại. Ông đã triển khai quan điểm đó trong tất cả các tác phẩm của mình và người ta xem tác phẩm đã thấy được những điều ông nói.

Ngoài đời, ông là người hiền hoà, khiêm nhường và sống ẩn dật. Ông đã dành hết cuộc đời, tâm trí và sức khỏe để sáng tạo nghệ thuật. Ông dành hết mọi sự quan tâm cho nghệ thuật”.

Hoạ sĩ Trần Khánh Chương - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cho biết: “Danh họa Nguyễn Tư Nghiêm là một danh họa lớn, cây đại thụ của nền Mỹ thuật Cách mạng, hiện đại Việt Nam. Tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm có nguồn cảm hứng từ nghệ thuật truyền thống, nghệ thuật dân gian Việt Nam đồng thời có nhiều sáng tạo tìm tòi mới có cá tính độc đáo với phong cách nghệ thuật hiện đại. Nhiều tác phẩm sơn mài của ông có giá trị nghệ thuật cao, ông là nghệ sĩ có tên tuổi trong nước và nhiều nước trên thế giới.

Hoạ sĩ Trần Khánh Chương. Ảnh: TKC.
Hoạ sĩ Trần Khánh Chương. Ảnh: TKC.

Ông đã kế thừa được nghệ thuật Việt Nam cổ kết hợp với hiện đại để tạo ra được ngôn ngữ riêng, phong cách riêng. Trong cuộc đời sáng tạo nghệ thuật, các tác phẩm của danh họa tập trung chính vào hai chất liệu là sơn mài và giấy gió. Ông có hai giai đoạn sáng tác để lại nhiều dấu ấn. Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông sáng tác nhiều tranh sơn mài, những đề tài về cải cách ruộng đất, về đấu tranh chống thuế… Sau đó ông lại chuyển sang đề tài có tính chất truyền thống như: Gióng, Kiều, điệu múa cổ. Cuộc đời ông dành hết cho nghệ thuật.

Nổi tiếng nhất trong gia tài hội họa của ông là: Gióng, Kiều, điệu múa cổ… và các tranh về đề tài: Con nghé quả thực, chống thuế, thời chống Pháp thì khắc gỗ.

Ông là người sống khiêm tốn, bình dị nhưng lại rất thông thái, hiểu biết nhiều về văn hóa phương Đông, hiểu biết nhiều về phong thuỷ. Tranh ông sử dụng màu sắc rất khác biệt. Màu sắc trong tranh ông không chỉ là màu sắc mà còn mang ý nghĩa phong thuỷ. Màu đỏ phối với màu xanh là để mang ý nghĩa gì, màu trắng với màu đen mang ý nghĩa gì. Ông rất sâu sắc về điều này vì sinh trưởng trong gia đình nhà Nho truyền thống của xứ Nghệ. Những điều về học thuật phương Đông ông nắm rất vững.

Ông cũng là người sống giản dị, kiệm lời, được anh em yêu quý vì ông luôn tôn trọng mọi người. Ông tôn trọng những người cùng khoá, cùng lứa cho đến tôn trọng những người đi sau mình. Tóm lại, ông không những tài năng mà còn là người đức độ”.

Hoạ sĩ Đặng Tiến (Pháp) cho rằng: “Tranh của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm phối hợp bút pháp hiện đại với tư duy cổ truyền, địa phương, tạo nên bản sắc riêng. Đường nét, màu sắc, nhịp điệu, không khí luôn luôn được phong cách hóa, dựa theo họa tiết trống đồng Đông Sơn, hoa văn đồ gốm Lý Trần, tranh tượng dân gian, kiến trúc đình chùa, nhịp điệu chèo tuồng, múa hát truyền thống. Kỹ thuật tạo hình, cho dù hiện đại và cách điệu, vẫn gợi lên được khí hậu tín ngưỡng dân tộc - và các nền văn hóa lân cận Đông nam Á.

Tác phẩm Điệu múa cổ của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm. Ảnh: TKC.
Tác phẩm "Điệu múa cổ" của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm. Ảnh: TKC.

Tôi cảm nhận thấy ở danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, tâm linh có khuynh hướng thần bí, rung cảm như bị cuốn hút vào cõi u linh. Do đó nhìn toàn bộ, nghệ thuật ông hướng theo thi pháp huyền nhiệm (poétique mystique). Và từng tác phẩm một thỉnh thoảng truyền đạt một cảm xúc thần bí. Người không nắm bắt được xúc cảm này, cho rằng ông cầu kỳ hay lập dị. Nhưng ta có thể hiểu chất dân tộc trong nghệ thuật Nguyễn Tư Nghiêm không phải là một dụng tâm bảo vệ truyền thống trong ý chí bảo thủ mà là một nhu cầu siêu linh, từ tiềm thức chuyển lên ý thức và thể hiện, hóa thân, thành nghệ thuật. Chất dân tộc không phải là hoài niệm, mà là khai phóng và dự phóng, là siêu hình hiển linh thành hình khối, một “truyền kỳ họa lục”; có vậy mới hóa giải được mâu thuẫn trong tranh ông: chất cổ truyền trong nét hiện đại, chất dân tộc và tầm thế giới.

Tranh ông mang tính cách bản địa nhưng không phải là “sắc màu viễn xứ” (exotisme), ngược lại khá gần trường phái Siêu thực Âu Châu, và tác phẩm lừng danh của Chagall, Miro, thậm chí một số tranh Picasso mà ông hằng ưa thích. Tranh “Lục thập hoa giáp” của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm không giống tranh Tết hiện hành của nhiều đồng nghiệp Việt Nam mà lại gần với những “thú vật đồ” (bestiaire) trong truyền thống phương Tây mà các họa sĩ hiện đại trên thế giới thường vẽ lại. Sự trùng hợp là do niềm đồng cảm thẩm mỹ chung cho một thời đại chứ không phải là sao chép lẫn nhau”.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
18 thí sinh phía Nam háo hức tham gia dự án nhân ái
18 thí sinh phía Nam háo hức tham gia dự án nhân ái

(Dân trí) - Trong khi khu vực phía Bắc vẫn đang trong giai đoạn tuyển chọn thì top 18 các thí sinh phía Nam lọt vào vòng chung kết toàn quốc đã bắt đầu những hoạt động đầu tiên - phần thi “Người đẹp Nhân ái”.

Thứ bảy, 18/06/2016 - 12:08

Phát hiện hình thức mộ táng tại di tích Đông Sơn
Phát hiện hình thức mộ táng tại di tích Đông Sơn

(Dân trí) - Qúa trình khai quật, các nhà nghiên cứu đã phát hiện tại di tích Đông Sơn một lớp văn hóa mộ táng, cùng với hơn 4.000 hiện vật gồm đồ sành sứ, gốm, gạch ngói, đá và đồ đồng. Đây là những tư liệu quan trọng phục vụ việc xây dựng hồ sơ đề nghị vinh danh di tích Đông Sơn là Di tích Quốc gia đặc biệt.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 10:04

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tiễn biệt danh họa Nguyễn Tư Nghiêm
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tiễn biệt danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

(Dân trí) - Sáng 17/6, lễ truy điệu danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm, người cuối cùng trong “tứ trụ” làng mỹ thuật Việt Nam hiện đại đã diễn ra tại Nhà tang lễ Quốc gia (số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội). Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, gia đình cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, gia đình nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cùng đông đảo giới nghệ sĩ, hoạ sĩ, phê bình mỹ thuật… đã đến tiễn biệt danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm về nơi an nghỉ cuối cùng.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 03:08

Cuộc sống của những cao bồi miền viễn Tây trong thế kỷ 21
Cuộc sống của những cao bồi miền viễn Tây trong thế kỷ 21

(Dân trí) - Cảnh quan ngoạn mục, những trang trại xinh xắn, những đàn gia súc chăn thả trên đồng quê thanh bình… Đó là những gì xuất hiện trong bộ ảnh ấn tượng dưới đây, khắc họa lại đời sống của những cao bồi miền Tây nước Mỹ trong thế kỷ 21.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 02:04

“Người trẻ nhất đi khắp thế gian” khuyên nên đến… Hà Nội
“Người trẻ nhất đi khắp thế gian” khuyên nên đến… Hà Nội

(Dân trí) - Người đàn ông trẻ nhất từng đi qua đủ 198 quốc gia trên thế giới khuyên những người yêu du lịch nên ít nhất trong đời một lần đặt chân tới Hà Nội.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 01:54

Nhìn lại cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 28 năm qua
Nhìn lại cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 28 năm qua

Cuộc thi Hoa hậu Việt Nam được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1988 với tiền thân là Hoa hậu báo Tiền Phong. Kể từ đó đến nay, cuộc thi diễn ra đều đặn hai năm một lần trong sự mong chờ của khán giả cả nước.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 01:34

Vở diễn "Biệt đội Báo đen" - Bản tráng ca người lính
Vở diễn "Biệt đội Báo đen" - Bản tráng ca người lính

(Dân trí) - Lâu lâu mới lại có một vở chính kịch xem không mệt, không chán, mà còn thích thú, không chỉ vì nhu cầu giải trí, những người làm nên vở diễn nói thay người xem những trăn trở bức xúc thời cuộc, nói những gì người xem đang muốn nói, đang muốn gửi gắm.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 11:00

Lần đầu tiên phát hiện dấu vết lầu bát giác thời Trần ở Nam Định
Lần đầu tiên phát hiện dấu vết lầu bát giác thời Trần ở Nam Định

(Dân trí) - Từ ngày 30/3 đến ngày 30/6, Sở VH,TT&DL tỉnh Nam Định đã phối hợp với Viện Khảo cổ học khai quật tại Khu vườn Ươm và cánh đồng Nội Cung thuộc Khu di tích Đền Trần - Chùa Phổ Minh, phường Lộc Vượng, TP. Nam Định, tỉnh Nam Định trên diện tích 405m2.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 10:37

Người phụ nữ “hồi sinh” vũ điệu cổ của người Chu Ru
Người phụ nữ “hồi sinh” vũ điệu cổ của người Chu Ru

(Dân trí) - Tamya - Ariya là vũ điệu cộng đồng đầy quyến rũ của tộc người Chu Ru ở Lâm Đồng năm xưa. Vũ điệu cổ này đã bị lãng quên trong suốt một thời gian dài. Nhưng những năm gần đây, làn điệu độc đáo này lại được “hồi sinh” bởi người phụ nữ Chu Ru có tên gọi Ma Bio.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 10:01

Bất ngờ trước “niềm tự hào lớn nhất” của Phu nhân Tổng thống Mỹ
Bất ngờ trước “niềm tự hào lớn nhất” của Phu nhân Tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Đệ nhất Phu nhân của nước Mỹ - bà Michelle Obama - hẳn có rất nhiều điều để tự hào sau 8 năm làm bà chủ Nhà Trắng, tuy vậy, khi được hỏi về điều khiến bà cảm thấy tự hào hơn tất thảy, câu trả lời đã khiến nhiều người phải bất ngờ.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 06:57

Những tác phẩm hội hoạ tiêu biểu của danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm
Những tác phẩm hội hoạ tiêu biểu của danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm

(Dân trí) - “Cây đại thụ” của nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại Nguyễn Tư Nghiêm ra đi ở tuổi 94, đã để lại cả một gia tài nghệ thuật. Trong đó, tác phẩm của ông được thể hiện rất đa dạng và phong phú với nhiều chủ đề, nhiều chất liệu khác nhau.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 02:00

Sự kỳ diệu của nghệ thuật “vẽ tranh trong nước”
Sự kỳ diệu của nghệ thuật “vẽ tranh trong nước”

(Dân trí) - Nếu bạn đang căng thẳng và cần được truyền cảm hứng, những gì được thấy dưới đây chính là điều bạn đang tìm kiếm. Sự kỳ diệu của nghệ thuật, sự bí ẩn mê hoặc của văn hóa, và triết lý của một nền văn minh - tôn giáo, tất cả sẽ được… “vẽ lên trong nước”.

Thứ năm, 16/06/2016 - 04:48

ĐÁNG QUAN TÂM
Danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm: “Người có cuộc đời mỹ thuật không giống ai”
Danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm: “Người có cuộc đời mỹ thuật không giống ai”

(Dân trí) - Trong nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại, danh hoạ Nguyễn Tư Nghiêm được xếp vào hàng “tứ trụ” bên cạnh tên tuổi của các danh hoạ Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên, Bùi Xuân Phái. Cũng có nhiều người gọi “bộ tứ” danh hoạ này là “tứ linh” bởi các tác phẩm hội hoạ của họ đã đạt đến đỉnh cao của những giá trị nghệ thuật đặc sắc.

Thứ năm, 16/06/2016 - 02:01

Cậu bé tí hon nhảy múa siêu dễ thương gây sốt
Cậu bé tí hon nhảy múa siêu dễ thương gây sốt

(Dân trí) - Khoảnh khắc cậu bé “tí hon” này nhảy múa say mê bên rìa sân khấu hiện đang gây sốt trên mạng. Những động tác nhảy múa rất dễ thương và chuẩn xác đáng kinh ngạc của cậu đã khiến cư dân mạng phát sốt, cho rằng cậu đã “lấn át” cả nhóm vũ công người lớn.

Thứ năm, 16/06/2016 - 10:39

Chân dung 18 thí sinh phía Nam vào chung kết Hoa hậu Việt Nam 2016
Chân dung 18 thí sinh phía Nam vào chung kết Hoa hậu Việt Nam 2016

(Dân trí) - Đêm Chung khảo phía Nam khép lại với việc tìm ra 18 gương mặt nổi bật nhất bước tiếp vào vòng Chung kết toàn quốc cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2016. Với kết quả này, các cô gái bước gần hơn trên hành trình chinh phục chiếc vương miện Hoa hậu Việt Nam danh giá và cao quý.

Thứ năm, 16/06/2016 - 09:52

“Chuyện ra đi của nghệ sĩ Hán Văn Tình chỉ còn tính từng ngày”
“Chuyện ra đi của nghệ sĩ Hán Văn Tình chỉ còn tính từng ngày”

(Dân trí) - Theo chia sẻ của nghệ sĩ hài Trà My, tình trạng sức khoẻ của nghệ sĩ Hán Văn Tình đang tương đối xấu vì bệnh ung thư phổi đã di căn vào xương và não. Chuyện ra đi của ông cũng chỉ còn tính từng ngày.

Thứ năm, 16/06/2016 - 06:00

Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2016: 6 tiết mục đỉnh nhất vòng loại thứ 3
Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2016: 6 tiết mục đỉnh nhất vòng loại thứ 3

(Dân trí) - Đêm vòng loại thứ 3 của America’s Got Talent tiếp tục chứng kiến những tài năng đáng kinh ngạc, với đủ sự ngọt ngào đến từ tiếng hát, sự nghẹt thở của xiếc thăng bằng, và cả sự quyến rũ không cưỡng nổi của một thí sinh nam đầy bí ẩn.

Thứ năm, 16/06/2016 - 02:00

Hai mươi năm ngôi trường tự hào mang tên Đại thi hào dân tộc
Hai mươi năm ngôi trường tự hào mang tên Đại thi hào dân tộc

(Dân trí) - Sáng nay (16/6), Trường Cao đẳng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Du đã long trọng tổ chức lễ Kỷ niệm 20 năm thành lập trường (1996 - 2016)

Thứ năm, 16/06/2016 - 01:00

“Cây đại thụ” cuối cùng của nền Mỹ thuật Việt Nam hiện đại qua đời
“Cây đại thụ” cuối cùng của nền Mỹ thuật Việt Nam hiện đại qua đời

(Dân trí) - Hoạ sỹ Trần Khánh Chương - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cho biết, danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, “cây đại thụ” cuối cùng của nền Mỹ thuật Việt Nam hiện đại, người cuối cùng trong bộ tứ "Phái- Sáng- Liên- Nghiêm" đã ra đi vào hồi 10h27 phút, ngày 15/6 tại Bệnh viện Hữu nghị Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi.

Thứ tư, 15/06/2016 - 08:22

Khi Hồng Nhung hát “Một mình”, Trịnh Công Sơn đã khóc...
Khi Hồng Nhung hát “Một mình”, Trịnh Công Sơn đã khóc...

(Dân trí) - “Tôi là người thân với anh Trịnh Công Sơn, mà anh Sơn và nhạc sĩ Thanh Tùng lại gắn bó với nhau, nên chúng tôi vì thế mà hay gặp nhau. Thanh Tùng hầu như ngày nào cũng đến nhà anh Sơn và họ có nhiều sự đồng điệu trong cuộc sống...”, “Bống” Hồng Nhung chia sẻ.

Thứ tư, 15/06/2016 - 05:48

Khoảnh khắc kỳ diệu làm ấm lòng người Mỹ trong thời khắc bi kịch
Khoảnh khắc kỳ diệu làm ấm lòng người Mỹ trong thời khắc bi kịch

(Dân trí) - Hiện tại, khi nhiều người Mỹ vẫn đang phải đối diện với nỗi kinh hoàng, sự hoảng sợ, và cả sự nghi ngờ, thì một bức ảnh chứa đựng sự an ủi, yên bình, đang được lan truyền rộng khắp. Người ta gọi đó là “câu chuyện của một khoảnh khắc”.

Thứ tư, 15/06/2016 - 04:08

Tranh luận về những bức ảnh "song sinh"
Tranh luận về những bức ảnh "song sinh"

Sự xuất hiện của các bức ảnh giống nhau đến từng chi tiết nhưng là của 2 tác giả, ở 2 cuộc thi, 2 cuộc triển lãm khác nhau đang gây ra cuộc tranh luận bất phân thắng bại. Liệu đó chỉ là sự lặp lại khoảnh khắc hay các tay máy bây giờ chỉ thích chọn lối mòn và khoái “đồ ăn nhanh”.

Thứ tư, 15/06/2016 - 04:05

Nữ phóng viên ảnh thoát chết thần kỳ khi đang tác nghiệp
Nữ phóng viên ảnh thoát chết thần kỳ khi đang tác nghiệp

(Dân trí) - Chứng kiến tai nạn mà nữ phóng viên ảnh này gặp phải, người ta chỉ có thể kết luận rằng việc chị may mắn thoát chết là một điều kỳ diệu của định mệnh.

Thứ tư, 15/06/2016 - 01:34

Bạn đã bao giờ biết ơn… Google chưa?
Bạn đã bao giờ biết ơn… Google chưa?

(Dân trí) - Một câu chuyện cười có thật hiện đang lan truyền trên mạng, xoay quanh bà cụ 85 tuổi sử dụng Internet và tấm lòng biết ơn… Google.

Thứ tư, 15/06/2016 - 10:58