Ba bảo vật Quốc gia quý hiếm được tìm thấy tại Nghệ An

Bài 1: Hộp đựng xá lị Phật duy nhất tìm thấy ở Việt Nam

Dân trí Trong đợt xét công nhận bảo vật quốc gia năm 2017, Nghệ An vinh dự có 3 hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia. Đó là hiện vật Hộp đựng xá lị, Dao găm cán tượng rắn ngậm chân voi và Muôi cán tượng voi. Và chúng ta tìm hiểu vì sao 3 hiện vật đó lại được trở thành bảo vật quốc gia.

Hộp đựng xá lị Phật duy nhất tìm thấy ở Việt Nam từ trước đến nay.
Hộp đựng xá lị Phật duy nhất tìm thấy ở Việt Nam từ trước đến nay.

Hiện vật thứ nhất là Hộp đựng xá lị, thu được trong đợt khai quật di chỉ Tháp Nhạn, xã Hồng Long, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An do Viện Khảo cổ học kết hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh (nay là Bảo tàng Nghệ An) khai quật năm 1985-1986, là hộp đựng xá lị Phật duy nhất tìm thấy ở Việt Nam từ trước đến nay.

Các nhà khảo cổ học xác định niên đại của hộp đựng xá lị cũng như Tháp Nhạn vào khoảng thế kỷ VII-VIII (nhà Đường) bởi khi khai quật họ tìm được viên gạch có khắc dòng chữ “Trinh Quán lục niên”, tức là viên gạch được làm vào thời Đường, có niên hiệu Trinh Quán năm thứ sáu (năm 632 sau C.N).

Hộp đựng xá lị được làm bằng vàng, có kích thước dài: 8cm; rộng: 5cm; cao: 5,5cm; hình hộp chữ nhật. Ở phần nắp bốn rìa cạnh hơi lõm xuống, giống như rìa mái nhà, trên đỉnh nắp có băng trang trí hoa văn hoa cúc tròn có 6 cánh nhỏ; thân hộp xung quanh trang trí băng hoa văn hoa sen cách điệu.Trong lòng có khoảng 1/3 là than tro, trên bề mặt lớp than tro có hai nửa hình tròn màu trắng đục, trong và mỏng như vỏ trứng gà, đó là xá lị.

Theo từ điển Phật học, xá lị là: “Chỉ chung những gì còn sót lại sau khi thiêu thân Phật Thích Ca hoặc các bậc đắc đạo, thường được thờ trong tháp hoặc chùa chiền”. Hoạt động xây dựng chùa tháp đầu tiên thờ xá lị Phật du nhập vào Việt Nam có nguồn từ Trung Quốc dưới thời vua Tùy Văn Đế.

Với ý muốn sử dụng Phật giáo như một công cụ để thu phục nhân tâm, tái ổn định chính trị xã hội Trung Quốc sau thời kỳ biến động kéo dài và âm mưu sâu xa hơn là nhằm thuần phục Giao Châu - chính quyền của Lý Phật Tử, nhà Tùy đã ban phát xá lị Phật và cho xây dựng bảo tháp ở Giao Châu. Theo Thiền uyển tập anh, sau khi Lưu Phương tiêu diệt chính quyền Lý Phật Tử, dưới sự tiến cử của Lưu Phương, vua Tùy đã chuyển đến Giao Châu năm hòm xá lị.

Các nhà khảo cổ học xác định niên đại của hộp đựng xá lị cũng như Tháp Nhạn vào khoảng thế kỷ VII-VIII (nhà Đường) bởi khi khai quật họ tìm được viên gạch có khắc dòng chữ “Trinh Quán lục niên”, tức là viên gạch được làm vào thời Đường, có niên hiệu Trinh Quán năm thứ sáu (năm 632 sau C.N).
Các nhà khảo cổ học xác định niên đại của hộp đựng xá lị cũng như Tháp Nhạn vào khoảng thế kỷ VII-VIII (nhà Đường) bởi khi khai quật họ tìm được viên gạch có khắc dòng chữ “Trinh Quán lục niên”, tức là viên gạch được làm vào thời Đường, có niên hiệu Trinh Quán năm thứ sáu (năm 632 sau C.N).
Bài 1: Hộp đựng xá lị Phật duy nhất tìm thấy ở Việt Nam - 3

Hộp xá lị được tìm thấy tại Nghệ An được Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia.
Hộp xá lị được tìm thấy tại Nghệ An được Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia.

Năm 604, Pháp Hiền đã nhận 5 hòm xá lị và điệp sắc của nhà Tùy phân phát cho các vùng đất của Giao Châu để xây dựng tháp như: một hòm đặt ở chùa Dâu (602-605), một hòm đặt ở Tường Khánh (Nam Định), một hòm đặt ở Châu Ái (Thanh Hóa), một hòm đặt ở Phong Châu (Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc) và hòm cuối cùng đặt ở đất Châu Hoan (Nghệ An - Hà Tĩnh).

Hộp đựng xá lị phát hiện tại Tháp Nhạn này phải chăng là hòm cuối cùng ấy, niên đại của nó cùng trùng vào thời điểm Pháp Hiền đem 5 hòm xá lị đến đất Giao Châu.

Theo Báo cáo khai quật Tháp Nhạn củaViện khảo cổ học năm 1986, cách thức chôn xá lị như sau: Hộp đựng xá lị được chôn trong một thân cây rỗng lòng, với cách thức chôn đứng. Phía trong lòng cây gỗ là than tro lẫn đất. Một táng thức hoàn chỉnh như vậy rõ ràng có nhiều nét gần gũi với táng tục Việt Nam cổ truyền. Phải chăng có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa táng thức của người thời Đông Sơn với quan tài thân cây khoét rỗng và táng thức hỏa táng - xá lị của Phật giáo Ấn Độ từ xa xưa.

Xét thấy hiện vật Hộp đựng xá lị hội đủ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật liên quan đến Phật giáo. Là hiện vật độc bản lần đầu tiên tìm thấy ở Việt Nam, hội đồng xét duyệt đã rất ủng hộ để xếp đây là bảo vật quốc gia.

Hộp đựng xá lị hình chữ nhật, được chia làm hai phần: Nắp hộp và thân hộp.

Nắp hộp: Hình chữ nhật. Ở bốn rìa cạnh của nắp hơi lõm xuống, nhìn tựa

Thân hộp: Hình chữ nhật. Ở các mép cạnh được gò với kỹ thuật cao. Xung quanh thân hộp trang trí băng hoa văn hoa sen cách điệu. Những bông sen cách điệu này được trang trí theo dải băng tạo thành một khung hoa văn chữ nhật. Giữa lòng các ô trống là một mặt phẳng có màu vàng.

Nối liền giữa nắp hộp và thân hộp là một đường gờ mỏng được tán nhỏ, dài rồi uốn theo gờ trong của thân hộp. Sau đó người thợ kim hoàn mới hàn nó vào thân

Trong lòng hộp có khoảng 1/3 là than tro, trên bề mặt lớp than tro có hai nửa hình tròn màu trắng đục, trong và mỏng như vỏ trứng gà, ®ó chính là xá lị. Theo sách “ chia xá lị thành các loại: Xá lị xương có màu trắng, xá lị thịt có màu đỏ, xá lị tóc có màu đen. Nếu như theo cách phân biệt này thì hai viên xá lị này thuộc xá lị xương.

Niên đại: Khoảng thời kỳ Bắc thuộc, thế kỷ VII-VIII (Nhà Đường)

Nhận định này xuất phát từ viên gạch có khắc dòng chữ “Trinh Quán lục niên”, tức là viên gạch được làm vào thời Đường, có niên hiệu Trinh Quán năm thứ sáu (năm 632 sau C.N). Nếu đúng như vậy thì Tháp Nhạn được xây dựng vào đầu thế kỷ 7 sau C.N).

Để củng cố độ tin cậy về niên đại cho Tháp Nhạn, các nhà nghiên cứu còn căn cứ vào các dữ liệu vật chất lấy lên từ lòng tháp, cũng như so sánh kết cấu chân móng, tầng đế và vật liệu xây dựng tháp, thì thấy cấu trúc Tháp Nhạn gần gũi với cấu trúc tháp Champa có niên đại thế kỉ 6-7 sau C.N và cấu trúc các ngôi tháp được xây dựng ở thời Đường (Trung Hoa) thế kỷ 7.

Hiện vật thu được trong đợt khai quật di chỉ Tháp Nhạn, xã Hồng Long, huyện Nam Đàn, Nghệ An do Viện Khảo cổ học, kết hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh khai quật năm 1985-1986.

Nguyễn Duy - Nguyễn Mai

(còn nữa)

MỚI NHẤT
Hoa Thuý: “Nỗi sợ lớn nhất của tôi là dừng thở khi các con còn quá bé”
Hoa Thuý: “Nỗi sợ lớn nhất của tôi là dừng thở khi các con còn quá bé”

(Dân trí) - “Cách đây không lâu, tôi phải trải qua những cơn tức thở. Tôi phải nhắn tin cho con gái về ngay vì cảm giác mình không thở được nữa. Nỗi lo sợ lớn nhất với tôi đó là bị dừng thở khi các con còn quá bé”, nữ diễn viên phim “Cảnh sát hình sự” chia sẻ.

Thứ sáu, 23/02/2018 - 10:18

Tái hiện, phục dựng nhiều nghi lễ dân gian trong hội xuân
Tái hiện, phục dựng nhiều nghi lễ dân gian trong hội xuân

(Dân trí) - Trong tiếng cồng chiêng rộn rã ngân xa, cộng đồng các dân tộc tỉnh Đắk Nông lại tưng bừng tham dự ngày hội xuân. Năm nay, hàng loạt các nghi lễ, phong tục của các dân tộc bản địa đã được tái hiện, phục dựng tại lễ hội.

Thứ sáu, 23/02/2018 - 09:26

Dàn nghệ sĩ tên tuổi tham gia Chương trình nghệ thuật đặc biệt 8/3
Dàn nghệ sĩ tên tuổi tham gia Chương trình nghệ thuật đặc biệt 8/3

(Dân trí) - “Cho dù có đi nơi đâu”- chương trình nghệ thuật đặc biệt sẽ có sự tham gia của nhiều thế hệ nghệ sĩ tên tuổi như: NSND Thu Hiền, Thanh Hoa, Thái Bảo, NSƯT Đức Long, NSƯT Phương Thảo, các ca sĩ: Tùng Dương, Lan Anh, Lê Anh Dũng, Tân Nhàn, Mỹ Dung, Ngọc Anh, Tô Minh Đức, Thu Hà, Thùy Chi và các nhóm múa Pha Lê, Thăng Long…

Thứ sáu, 23/02/2018 - 02:00

Độc đáo Lễ hội rước Sắc phong vua Hàm Nghi
Độc đáo Lễ hội rước Sắc phong vua Hàm Nghi

(Dân trí) - Ngày 22/2, hàng ngàn người dân thập phương đã về xã Phú Gia (huyện Hương Khê, Hà Tĩnh) tham dự Lễ hội rước Sắc phong Vua Hàm Nghi. Đây là nét đẹp văn hóa của người dân phố núi Hương Khê, được tổ chức một năm một lần

Thứ sáu, 23/02/2018 - 02:00

600 tay chèo tham gia Hội đua thuyền truyền thống tại sông Đà Rằng
600 tay chèo tham gia Hội đua thuyền truyền thống tại sông Đà Rằng

(Dân trí) - Sáng mùng 7 Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, tại TP. Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên đã tổ chức Hội đua thuyền truyền thống hàng năm. Đây là một trong những sự kiện thể thao văn hóa quan trọng nhất của địa phương này trong mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Thứ sáu, 23/02/2018 - 02:00

Xôn xao thư ngỏ phản đối cách miệt thị cộng đồng LGBT của Táo Quân
Xôn xao thư ngỏ phản đối cách miệt thị cộng đồng LGBT của Táo Quân

(Dân trí) - Viện ISEE và Trung tâm ICS vừa có thư ngỏ gửi Đài Truyền hình Việt Nam, BBT chương trình "Gặp nhau cuối năm" về cách tạo hình nhân vật Bắc Đẩu lẫn cách sử dụng ngôn từ có phần xúc phạm đến cộng đồng LGBT. Thư ngỏ này ngay lập tức tạo nên nhiều tranh cãi trái chiều trên mạng xã hội.

Thứ năm, 22/02/2018 - 10:46

Cảm động chú chó trung thành “trở về” với chủ sau 11 năm ngóng đợi
Cảm động chú chó trung thành “trở về” với chủ sau 11 năm ngóng đợi

(Dân trí) - Chú chó trung thành Capitan đã vừa qua đời trong giấc ngủ bên ngôi mộ của chủ sau 11 năm chờ đợi cuộc đoàn tụ. Kể từ khi chủ của Capitan ra đi, chú chó đã nằm ngủ bên mộ chủ hàng đêm.

Thứ năm, 22/02/2018 - 04:09

Diễn viên Hoa Thuý kể lại giây phút hoảng loạn khi sang Nga đóng phim
Diễn viên Hoa Thuý kể lại giây phút hoảng loạn khi sang Nga đóng phim

(Dân trí) - Hoa Thuý là một gương mặt quen thuộc của khán giả truyền hình qua các phim: Cảnh sát hình sự, Chiều ngang qua phố cũ, Bi đừng sợ... Nữ diễn viên từng trải qua hai lần đò và đang có 3 con, 2 trai, một gái. Chị từng phải gác lại sự nghiệp đóng phim để chăm lo cho các con sau khi hôn nhân tan vỡ.

Thứ năm, 22/02/2018 - 04:07

Hà Nội lần đầu tổ chức bơi chải thuyền rồng tại hồ Tây
Hà Nội lần đầu tổ chức bơi chải thuyền rồng tại hồ Tây

(Dân trí) - Lễ hội bơi chải thuyền rồng Hà Nội mở rộng 2018 sẽ diễn ra từ 10h đến 15h ngày 24/2 (tức mùng 9 Tết) tại Hồ Tây. Lễ hội mở cửa miễn phí cho công chúng tham dự trong ngày diễn ra sự kiện.

Thứ năm, 22/02/2018 - 02:00

Không để tình trạng “chặt chém”, mê tín dị đoan… diễn ra tại chùa Hương
Không để tình trạng “chặt chém”, mê tín dị đoan… diễn ra tại chùa Hương

(Dân trí) - Cục Văn hoá cơ sở vừa có công văn đề nghị Sở VH-TT Hà Nội chỉ đạo, hướng dẫn BTC Lễ hội chùa Hương tiến hành kiểm tra, rà soát công tác tổ chức không để tình trạng "chặt chém", bài bạc, mê tín dị đoan... diễn ra trong những ngày lễ hội.

Thứ năm, 22/02/2018 - 12:13

Yêu cầu chủ trâu không giết mổ trâu chọi tại Lễ hội Chọi trâu Hải Lựu
Yêu cầu chủ trâu không giết mổ trâu chọi tại Lễ hội Chọi trâu Hải Lựu

(Dân trí) - Ngày 21/2, Cục Văn hóa cơ sở thuộc Bộ VHTT&DL đã có Công văn gửi Sở VHTT&DL Vĩnh Phúc đề nghị tăng cường giám sát, quản lý công tác tổ chức Lễ hội Chọi trâu xã Hải Lựu huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc.

Thứ năm, 22/02/2018 - 09:25

Sự trùng hợp trong thành phố…
Sự trùng hợp trong thành phố…

(Dân trí) - 8 người cùng bước đi trên phố với cốc đồ uống trong tay; ở một giao lộ đầy những người cùng mang bóng bay; những con người cùng bước đi trên phố và ngáp cùng một lúc… Đó là những cảnh tượng nằm ở đâu đó giữa thực và ảo, giữa tưởng tượng và thực tế.

Thứ năm, 22/02/2018 - 07:55

ĐÁNG QUAN TÂM
Bộ Văn hoá yêu cầu siết chặt tình trạng rải tiền lẻ, đốt vàng mã vô tội vạ
Bộ Văn hoá yêu cầu siết chặt tình trạng rải tiền lẻ, đốt vàng mã vô tội vạ

(Dân trí) - Ngày 21/2, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) đã có công văn số 91/VHCS- QLHĐLH gửi các Sở VH-TT, Sở VHTT&DL về việc Tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội đầu năm 2018.

Thứ tư, 21/02/2018 - 08:51

Mùa màng bội thu nhờ… nữ diễn viên gợi cảm
Mùa màng bội thu nhờ… nữ diễn viên gợi cảm

(Dân trí) - Một người nông dân sau khi liên tục bị ăn cắp hoa màu đã nghĩ ra cách dùng ảnh nữ diễn viên gợi cảm thay… “bù nhìn canh ruộng”, kể từ đó, mùa màng của ông… bội thu.

Thứ tư, 21/02/2018 - 03:23

Điều ít biết về làng tranh nổi tiếng nhất xứ Đoài bị xoá sổ trong trận lụt Ất Mão
Điều ít biết về làng tranh nổi tiếng nhất xứ Đoài bị xoá sổ trong trận lụt Ất Mão

(Dân trí) - Xứ Đoài - Hà Tây cũ từng có một làng tranh nổi tiếng khắp vùng nhờ sự giao thoa độc đáo giữa tranh Đông Hồ với tranh Hàng Trống đó là tranh Kim Hoàng. Tuy nhiên, trận lụt năm Ất Mão (1915) đã cuốn sạch các ván in và nguyên liệu làm tranh khiến cho làng tranh bị xoá sổ một thời gian.

Thứ tư, 21/02/2018 - 03:18

Lý do Phi Nhung âm thầm chịu đựng tai tiếng trong suốt 26 năm
Lý do Phi Nhung âm thầm chịu đựng tai tiếng trong suốt 26 năm

(Dân trí) - Trong suốt 26 năm qua, Phi Nhung đã phải chịu bao điều tiếng nhưng cô vẫn nhất quyết không tiết lộ về người con đẻ ở Mỹ. Vậy vì sao nữ ca sĩ này lại làm thế?

Thứ tư, 21/02/2018 - 11:00

Hội chọi trâu Phú Thọ không được bán vé, thu tiền
Hội chọi trâu Phú Thọ không được bán vé, thu tiền

(Dân trí) - Ngày 20/2, Cục Văn hóa cơ sở (thuộc Bộ VH,TT&DL) đã có công văn hỏa tốc gửi Sở VH-TT&DL tỉnh Phú Thọ yêu cầu siết chặt công tác tổ chức đối với Hội Chọi trâu xã Phù Ninh (huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ).

Thứ tư, 21/02/2018 - 10:21

Hát bả trạo - lời cầu an trên biển ngày xuân
Hát bả trạo - lời cầu an trên biển ngày xuân

(Dân trí) - Gắn liền với lễ hội cầu ngư của cư dân vùng duyên hải miền Trung trong những ngày đầu xuân, hát bả trạo từ một loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian đã trở thành một nghi thức tâm linh trong lễ hội. Đây cũng là một trong những di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia được Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch công nhận.

Thứ tư, 21/02/2018 - 09:00

Clip “tình yêu không lời” khiến bạn không thể… ngừng khóc
Clip “tình yêu không lời” khiến bạn không thể… ngừng khóc

(Dân trí) - Đoạn clip dưới đây được ghi lại tại một hôn lễ. Cô dâu trong clip đã âm thầm học ngôn ngữ ký hiệu để trong lễ cưới có thể diễn đạt lời bài hát mà cô yêu thích cho vị hôn phu khiếm thính của mình.

Thứ tư, 21/02/2018 - 06:24

“Hoa mắt” với thiết kế quần jeans… nhiều cạp
“Hoa mắt” với thiết kế quần jeans… nhiều cạp

(Dân trí) - Một thương hiệu thời trang vừa tung ra mẫu quần jeans kỳ lạ khiến người đối diện, hay thậm chí chính người mặc, cũng bị hoa mắt, chóng mặt với tận… ba chiếc cạp.

Thứ tư, 21/02/2018 - 06:00

Xuân mới trên quê hương Nguyễn Du
Xuân mới trên quê hương Nguyễn Du

(Dân trí) - Trong dòng chảy văn học Việt Nam có một Đại thi hào không những làm rạng danh cho cả dòng họ, quê hương, đất nước mà còn khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ tài năng của ông, đó là Danh nhân văn hóa thế giới - Nguyễn Du.

Thứ tư, 21/02/2018 - 05:00

Tưng bừng khai lễ chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu
Tưng bừng khai lễ chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu

(Dân trí) - Ngày 20/2 (mùng 5 Tết Mậu Tuất), đông đảo quần chúng nhân dân tập trung về khu Di tích lịch sử chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu (huyện Phù Mỹ, Bình Định) dự lễ kỷ niệm 53 năm (1965-2018) chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu.

Thứ tư, 21/02/2018 - 05:00

Liệu Trương Bá Chi có còn yêu Tạ Đình Phong?
Liệu Trương Bá Chi có còn yêu Tạ Đình Phong?

(Dân trí) - Đã 4 năm kể từ khi Tạ Đình Phong đến với Vương Phi, các trang tin giải trí xoay quanh giới sao Hoa ngữ tiếp tục đặt câu hỏi: Tại sao Đình Phong vẫn chưa chính thức tổ chức một hôn lễ với Vương Phi? Tại sao Bá Chi vẫn cứ mãi đi về lẻ bóng?

Thứ ba, 20/02/2018 - 05:24

Sôi nổi lễ hội đua thuyền truyền thống đầu năm mới tại Đắk Lắk
Sôi nổi lễ hội đua thuyền truyền thống đầu năm mới tại Đắk Lắk

(Dân trí) - Đã thành thông lệ, hằng năm cứ vào mùng 4 Tết tại Hồ Sen (thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana, Đắk Lắk) Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Đắk Lắk phối hợp với UBND huyện Krông Ana tổ chức Lễ hội đua thuyền truyền thống.

Thứ ba, 20/02/2018 - 05:20