Từ câu chuyện Bác Ba Phi đến khát vọng "nông thôn đáng sống"

Biến những câu chuyện của Bác Ba Phi thành "đặc sản"

Phát biểu tại tọa đàm “Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống” diễn ra ngày 9/5, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho rằng xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu, con số, danh hiệu, mà còn phải hành trình kiến tạo nông thôn theo chiều sâu không gian, nơi con người, văn hóa và cộng đồng là trung tâm.

Nhấn mạnh Cà Mau sở hữu những vùng đất hệ sinh thái mang đậm dấu ấn phương Nam, đặc biệt là không gian rừng U Minh hạ, ông Sử khẳng định, việc giữ rừng không chỉ là giữ cây, mà giữ cả hồn đất, nước và của những huyền thoại.

Theo Phó Chủ tịch tỉnh Cà Mau, người nông dân không chỉ làm ra sản phẩm mà phải biết liên kết, chế biến, phát triển du lịch sinh thái và xây dựng thương hiệu gắn với câu chuyện văn hóa bản địa.

"Chúng ta không hỏi là chúng ta thiếu gì, mà hãy hỏi chúng ta đang có gì, làm sao để biến những thứ đặc sắc của Cà Mau, những câu chuyện của Bác Ba Phi thành những giá trị trải nghiệm độc đáo mang lại thu nhập cho người dân", ông Sử nói và nhấn mạnh, một vùng quê đáng sống phải đi cùng với môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, cho rằng để phát triển, xây dựng nông thôn đáng sống cần thay đổi nhận thức trước khi thay đổi hình thức.

“Có những con đường bê tông vừa hoàn thành, phẳng phiu, sạch sẽ, nhưng đi hết con đường đó, nếu không có sinh kế, không có tiếng cười, không có ký ức được giữ lại... thì nông thôn vẫn chỉ là một không gian đã được cải tạo chứ chưa phải là không gian đáng sống”, theo ông Hoan.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội kể, ông đã đi từ U Minh hạ, Mũi Cà Mau, Gành Hào,… rồi có người nói sao quê mình còn hoang sơ quá. Nhưng theo ông, nhiều người lại "mê" chỗ hoang sơ đó.

"Xây khách sạn mười mấy tầng ở Đất Mũi người ta có tìm đến không?", ông đặt vấn đề và cho rằng người ta lại tìm đến nơi dân dã. Ông viện dẫn việc đã đề nghị tỉnh chọn điểm tổ chức tọa đàm (tỉnh chọn khu du lịch sinh thái Cà Mau Eco) mà không đưa vào khách sạn, bởi đây là nơi sinh thái, bản thân vậy đã là du lịch rồi.

Ông Lê Minh Hoan cho rằng, nông thôn không chỉ là không gian địa lý, mà là không gian xã hội. Đó là tổng hợp của 3 lớp không gian gồm: không gian sống, không gian văn hóa, không gian quan hệ gắn kết.

"Nông thôn đáng sống khi một cộng đồng biết yêu thương, chăm lo việc chung", ông chia sẻ.

Cũng theo ông Hoan, kinh tế nông thôn không chỉ là nông nghiệp mà còn là dịch vụ, làng nghề, du lịch. "Làng nghề không chỉ là sinh kế, mà còn là di sản; du lịch nông thôn không chỉ là dịch vụ, mà là trải nghiệm. Khi đó nông thôn trở thành một "bảo tàng sống", nơi mỗi trải nghiệm đều mang giá trị kinh tế", theo ông Hoan.

Mong muốn của người dân về "nông thôn đáng sống"

Tại tọa đàm, ông Hồ Quốc Trạng (nông dân phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau) cho rằng, hiện nay sự thay đổi lớn nhất là tư duy sản xuất của người dân. Trước đây, người dân dùng hóa chất xem như "thần dược" để tiêu diệt sâu bệnh, hệ quả là cá, tôm ngày càng cạn kiệt, ô nhiễm môi trường.

Còn ngày nay, nhiều mô hình tôm, lúa sạch ngày càng phát triển; nuôi tôm, trồng lúa không lạm dụng hóa chất, để con tôm, cây lúa lớn lên trong tự nhiên. "Chúng tôi hiểu rằng, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ nguồn sống cho thế hệ con cháu mai sau", ông nhấn mạnh.

Người nông dân Cà Mau cũng cho rằng, hiện nay thiên tai phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân ở vùng nông thôn.

“Mong muốn của bà con nông dân chúng tôi ở nông thôn có việc làm ổn định, môi trường trong sạch, con em được đi học tới nơi tới chốn, lớp trẻ không phải bỏ địa phương đi làm ăn xa, doanh nghiệp tự tin đầu tư lâu dài”, ông Trạng chia sẻ và nhấn mạnh rằng, nông thôn đáng sống không chỉ là nơi để ở, mà trở thành nơi làm ăn, lập nghiệp, sống tốt, phát triển bền vững.

Tiến sĩ Trương Thu Trang (Trường Đại học Bạc Liêu) kể, bà đi một số nơi thấy ao tôm, cánh đồng lúa không ai canh tác, chỉ còn lại những người già. Khi hỏi ra thì họ nói người trẻ "đã đi Bình Dương làm hết".

Theo tiến sĩ Trang, Cà Mau có nhiều điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, khi trên ao tôm, cánh đồng đều là sinh kế. Vậy tại sao chúng ta không làm được mà phải đi Bình Dương? Bà cho rằng, một trong những mấu chốt ở đây là vấn đề giáo dục. Khi trình độ nâng cao thì văn hóa nâng cao, đó là cảm nhận yêu quê hương, gắn bó nơi đáng sống.

Ông Trần Văn Thảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Cà Mau, cho rằng nông thôn vẫn còn đáng lo như sản phẩm người nông dân sản xuất ra giá chưa ổn định, thiếu đầu ra; biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sạt lở,… Theo ông Thảo, du lịch nông thôn Cà Mau đã có sự khởi sắc, tuy nhiên vẫn còn một số điểm nghẽn.

"Hạ tầng giao thông chưa hoàn chỉnh; sản phẩm du lịch còn đơn điệu thiếu tính đặc trưng nổi bật, khách đi rồi hỏi quay lại không nhưng họ còn đắn đo...", ông Thảo nói và cho rằng, một trong những giải pháp là đa dạng sản phẩm du lịch, nhất là sinh thái, trải nghiệm, ẩm thực.

Theo ông Hoàng Hôn, chủ một khu du lịch ở xã Đất Mũi, vùng nông thôn Cà Mau có "thương hiệu" sông ngòi chằng chịt, do đó việc nuôi trồng thủy sản gắn liền du lịch trải nghiệm là một mô hình phát triển hiện nay.

Nhấn mạnh đến việc bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp, theo ông Hôn, Cà Mau phát triển du lịch thân thiện, vì vậy "mong mọi người trước hết là giữ được môi trường trong tâm, trong nhà rồi đến môi trường xung quanh".

Cũng theo ông Hôn, làm sao giải quyết việc làm cho người dân nông thôn sau khi cơ giới hóa, để giữ chân lao động ở địa phương là nơi họ đang sinh sống, trở thành nơi đáng sống.