Trách nhiệm xử lý vụ hơn 200m2 đất bị rào lấn ở TPHCM

Liên quan đến vụ việc ông Dương Văn Tùy (59 tuổi, ngụ phường Tân Sơn Nhì) phản ánh bà Đ.T.L. có hành vi lấn chiếm 228,3m2 đất tại phường An Phú Đông mà Dân trí đã đưa tin, các luật sư cho rằng cần căn cứ vào bản án đã có hiệu lực, kết quả thi hành án và thực tế sử dụng đất để xác định hành vi của các bên.

Ranh đất đã được xác định

Theo Luật sư Lê Trung Phát (Đoàn Luật sư TPHCM, Giám đốc Hãng luật Lê Trung Phát), tranh chấp liên quan đến vị trí, diện tích và quyền sử dụng phần đất này đã được tòa án có thẩm quyền giải quyết bằng bản án có hiệu lực pháp luật. Sau đó, cơ quan thi hành án đã tổ chức cưỡng chế, cắm mốc, xác định ranh giới khu đất; Trung tâm Đo đạc bản đồ cũng đã tiến hành xác định tọa độ khu đất.

Từ những căn cứ này, luật sư Phát cho rằng bà L. có trách nhiệm chấp hành bản án. Nếu bà L. tháo dỡ, di dời hàng rào của ông Tùy để sử dụng phần đất này thì có dấu hiệu của hành vi lấn đất theo khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024.

Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Trung Hiếu (Đoàn Luật sư TPHCM, Giám đốc Công ty Luật TNHH Chân Thiện Mỹ) cho rằng phần đất trên đã được cơ quan thi hành án dân sự giao cho ông Chơn. Sau đó, ông Chơn chuyển nhượng lại cho ông Tùy và anh Luân; bên nhận chuyển nhượng cũng đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các thủ tục này được thực hiện theo bản án có hiệu lực.

Theo luật sư Hiếu, hai lần gần đây bà L. khởi kiện đều bị tòa đình chỉ và trả đơn. Do đó, việc bà L. tiếp tục sử dụng, rào phần đất đã được chuyển nhượng cho ông Tùy và anh Luân có dấu hiệu của hành vi lấn đất.

Luật sư Hiếu dẫn quy định tại khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024, lấn đất là việc người sử dụng đất chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc không được người sử dụng hợp pháp diện tích đất bị lấn cho phép.

Ngoài ra, pháp luật về đất đai cũng nghiêm cấm hành vi lấn đất, chiếm đất; Nhà nước bảo hộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất hợp pháp của người sử dụng đất.

UBND phường có trách nhiệm xử lý thế nào?

Theo Luật sư Lê Trung Phát, hành vi của bà L. có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 123/2024. Ông Tùy có thể liên hệ UBND phường nơi có đất để được xem xét, giải quyết.

Theo luật sư Phát, nếu UBND phường An Phú Đông tiếp nhận đơn của ông Tùy đề nghị xử lý hành vi lấn đất của bà L., địa phương không chỉ đóng vai trò hòa giải mà có thể là cơ quan xử lý vi phạm hành chính, ban hành quyết định xử phạt cùng các chế tài khác mà Nghị định 123/2024 cho phép.

“UBND phường cũng cần nâng cao vai trò trong việc xử lý các vi phạm về đất đai, đặc biệt với những trường hợp đã có bản án, quyết định thi hành án. Điều này nhằm bảo đảm các bản án, quyết định thi hành án phải được thực thi trên thực tế”, luật sư Phát nói.

Luật sư Lê Trung Phát cũng cho rằng, chỉ đối với những tranh chấp đất đai thông thường theo quy định của Luật Đất đai, UBND phường mới tham gia với vai trò hòa giải.

Ở góc độ xử lý cụ thể, luật sư Nguyễn Trung Hiếu cho rằng, UBND phường An Phú Đông có thể lập biên bản xác minh, ghi nhận vị trí, diện tích, ranh giới và hành vi thực tế của các bên.

Trường hợp có đủ căn cứ xác định bà L. tự ý dịch chuyển cột mốc, phá hàng rào, di dời ranh giới trái phép, vi phạm quy định tại khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024, bà L. có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp vi phạm hành chính, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 6 triệu đồng đến 500 triệu đồng; đồng thời buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất và nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức án cao nhất của tội danh này lên đến 7 năm tù theo Điều 228 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể chịu hình phạt bổ sung là phạt tiền với mức cao nhất 50 triệu đồng.

Như Dân trí đã đưa tin, năm 2019, sau nhiều cấp xét xử, tòa án buộc bà Đ.T.L. (65 tuổi, ngụ phường An Phú Đông) trả lại cho ông Nguyễn Văn Chơn 2.196,2m2 đất (thuộc thửa đất số 675, tờ bản đồ số 54) trên đường Đỗ Mười, khu phố 24, phường An Phú Đông.

Do bà L. không tự nguyện chấp hành án, cơ quan thi hành án dân sự quận 12 (cũ) tổ chức cưỡng chế, giao lại phần đất cho ông Chơn. Sau đó, UBND quận 12 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Chơn theo bản án của tòa. Khu đất sau đó được ông Chơn chuyển nhượng cho ông Dương Văn Tùy và anh Văn Trung Luân.

Đầu năm nay, ông Tùy đến kiểm tra đất thì phát hiện cột mốc bị di dời, hàng rào bị tháo dỡ.

Kết quả đo đạc của Trung tâm Đo đạc bản đồ (Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM) cho thấy diện tích đất của ông Tùy thiếu 228,3m2 so với giấy chứng nhận. Phần diện tích này đang nằm trong khu vực bà L. rào chiếm.

Ông Tùy làm đơn gửi UBND phường An Phú Đông đề nghị xử lý hành vi của bà L., nhưng 8 tháng trôi qua vụ việc vẫn chưa được xử lý xong. Trong khi đó, UBND phường An Phú Đông đã gửi văn bản kiến nghị Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM hướng dẫn xử lý vụ việc này.