Nỗi ám ảnh "nhìn trời đoán mưa", hối hả chạy ngập ở khu Đông TPHCM

Mây đen vừa kéo đến, người dân ở những khu vực thấp trũng phía Đông TPHCM lại tất tả thu dọn, chuẩn bị ứng phó. Trên các tuyến đường Linh Đông, Tô Ngọc Vân, Lý Tế Xuyên, Đặng Thị Rành, Dương Văn Cam..., chỉ sau một trận mưa lớn, nước có thể nhanh chóng dâng tràn mặt đường. Xe cộ chết máy, giao thông hỗn loạn, nhiều gia đình lại phải hối hả kê cao tài sản.

Nỗi lo ngập úng từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của người dân nơi đây. Mưa càng lớn, họ càng thấp thỏm dõi theo mực nước, tranh thủ dắt xe lên chỗ cao, di chuyển hàng hóa, đồ đạc. Khi nước rút, mọi người lại tất bật quét dọn bùn đất, rác thải và thụ động chờ đợi những cơn mưa tiếp theo, trong khi bài toán ngập úng vẫn chưa tìm được lời giải triệt để.

Người dân chật vật

Khoảng 15h ngày 2/10, mây đen giăng kín bầu trời nhiều khu vực thuộc TP Thủ Đức cũ. Tại giao lộ Tô Ngọc Vân - Linh Đông (phường Hiệp Bình), người dân và tiểu thương tất tả thu dọn hàng hóa, sẵn sàng đối mặt với cơn mưa lớn sắp trút xuống.

Bà Vũ Thị Kim Trâm (SN 1958) cho biết gia đình bà đã định cư tại đây từ năm 1975. Khoảng chục năm trở lại đây, tuyến đường này liên tục rơi vào cảnh ngập sâu mỗi khi mưa xuống.

“Hồi xưa đường này không ngập, nhưng từ khi nâng đường, nước từ con suối nhỏ cứ đổ dồn về khiến khu vực thường xuyên ngập úng. Từ đó đến nay, mỗi lần đường nâng lên là gia đình tôi lại phải nâng nền nhà theo để tránh nước tràn vào”, bà Trâm chia sẻ.

Theo bà Trâm, những năm gần đây tình trạng ngập ngày càng nghiêm trọng. Để chủ động ứng phó, gia đình bà luôn chuẩn bị sẵn tấm ván chắn nước ngay trước cửa mỗi khi bước vào mùa mưa.

Chỉ tay lên bức tường trước nhà, bà Trâm cho biết trong những trận mưa lớn gần đây, nước từng dâng cao khoảng nửa mét. Vạch nước ố màu vẫn còn hằn rõ trên tường, như một dấu tích của những trận ngập mà người dân đã quá quen thuộc.

Trước đó, tối 30/9, khu vực này từng ngập sâu ngang yên xe máy sau một trận mưa lớn. Dòng nước chảy xiết khiến không ít người đi đường ngã nhào. Mỗi khi có xe lớn chạy qua, nước lại tạo thành những đợt sóng mạnh tạt thẳng vào nhà dân.

Điều khiến người dân lo lắng nhất là tốc độ nước dâng quá nhanh. Một trận mưa lớn chỉ cần kéo dài khoảng 10-20 phút là nước đã bắt đầu tràn lên mặt đường, buộc mọi người phải xoay xở trong khoảng thời gian rất ngắn, vội vã đưa phương tiện ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Với bà Trâm, việc ứng phó với ngập lụt đã trở thành một phản xạ tự nhiên: “Chỉ cần thấy trời chuyển đen, xung quanh tối sầm lại là tôi biết phải dọn dẹp hàng hóa, kê cao đồ đạc ngay”.

Nhiều năm sống chung với ngập úng khiến người dân nơi đây gần như có thể nhận biết nguy cơ ngập lụt chỉ bằng cách nhìn lên bầu trời. Mây đen kéo đến cũng là lúc họ bắt đầu kê đồ, dắt xe, thu dọn sạp hàng, sẵn sàng xoay xở trước khi dòng nước tràn vào nhà.

Thức canh con nước

Theo người dân địa phương, các tuyến đường Linh Đông, Tô Ngọc Vân, Lý Tế Xuyên thường xuyên ngập nặng do hứng trọn lượng nước từ suối Gò Bà Nhành (chảy từ Sóng Thần ra Gò Dưa) đổ dồn về. Bên cạnh đó, địa hình trũng thấp của khu vực càng làm cho tình trạng ngập úng thêm trầm trọng.

Trên đường Lý Tế Xuyên, chị Lê Thị Thu Hiền (SN 1982), người thuê nhà buôn bán tại đây gần 20 năm, cho biết mùa mưa năm nay khu vực này ngập liên tục. Có những ngày trời đang nắng, nhưng chỉ sau 30 phút mưa rào, nước từ nhiều phía dồn về đã khiến cả khu vực ngập đến đầu gối, thậm chí có thời điểm nước tràn vào nhà sâu gần một mét.

Ngập nước dai dẳng gây thiệt hại không nhỏ đến tài sản của gia đình chị. Trung bình mỗi năm chị phải thay khoảng ba chiếc tủ lạnh, xe máy phải sửa chữa không dưới 20 lần, còn hàng hóa buôn bán thì nhiều lần bị nước cuốn trôi.

"Mấy tháng trước, nước ngập tràn vào nhà gần 1 mét. Lúc đó hàng xóm phải chạy sang hỗ trợ ngắt cầu dao điện. Hai vợ chồng cùng con gái mỗi người phải ôm chặt một chiếc tủ lạnh để giữ không bị lật; đứa con lớn thì ôm xô chén đĩa, cố gắng giữ lại chút tài sản khỏi bị dòng nước cuốn đi", chị Hiền ngậm ngùi nhớ lại.

Không chỉ vật lộn với nước ngập, gia đình chị còn phải đối phó với những đợt sóng nước do xe tải lớn tạo ra. Nhiều xe di chuyển qua đoạn ngập không giảm tốc độ, tạo nên những đợt sóng mạnh tạt thẳng vào nhà, làm xô đổ nhiều đồ đạc.

Cùng chung cảnh ngộ, bà Võ Thùy Mai cho biết mỗi khi trời mưa lớn, cả gia đình lại thấp thỏm thức canh nước. Có những đêm nước dâng kéo dài, cả nhà phải thức đến 1-2h sáng vừa kê cao đồ đạc, vừa chờ nước rút. Với bà, mỗi trận mưa lớn không chỉ làm đảo lộn sinh hoạt mà còn trở thành nỗi ám ảnh thường trực.

Tiểu thương thấp thỏm

Tại khu vực chợ Thủ Đức, chiều cùng ngày, khi những đám mây đen bắt đầu phủ kín bầu trời, nhịp sống buôn bán cũng trở nên vội vã khác thường. Các tiểu thương hối hả thu dọn hàng hóa, kéo bạt, đóng cửa ki-ốt, di chuyển những vật dụng có giá trị lên vị trí cao hơn.

Dọc các dãy hàng, người nhanh tay gom quần áo, người bê thùng hàng, người tranh thủ dắt xe máy ra khỏi vùng trũng. Những công việc vốn chỉ làm khi tan chợ nay được thực hiện gấp gáp trong sự thấp thỏm, bởi ai cũng lo chỉ sau một trận mưa lớn, nước sẽ nhanh chóng tràn vào chợ.

Bà Nhung (50 tuổi), tiểu thương buôn bán tại chợ hơn 20 năm, chia sẻ việc kinh doanh của bà gần như phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Mỗi khi thấy trời chuyển mây, bà phải chủ động thu gom hàng hóa trước khi mưa trút xuống.

“Thấy trời sầm sập đen là tôi phải vội vàng đóng cửa, thu gom vải vóc. Chứ mưa to một chút là nước tràn vào tận thềm ki-ốt”, bà Nhung nói.

Điều khiến các tiểu thương lo lắng nhất không chỉ là nước tràn vào sạp mà là thời gian chuẩn bị quá ngắn. Nhiều thời điểm mưa đến bất ngờ, mọi người chỉ kịp kéo hàng hóa lên cao rồi đứng chôn chân trong ki-ốt nhìn nước dâng.

Đối với các sạp bán vải vóc, quần áo hay mặt hàng dễ hư hỏng, chỉ cần nước tràn vào vài chục centimet cũng đủ làm hàng hóa bị hư hỏng, bẩn ướt, buộc phải bỏ đi hoặc bán tống bán tháo. Vì vậy, nhiều tiểu thương luôn phải chuẩn bị sẵn kệ, pallet để kê hàng mỗi khi bước vào mùa mưa.

Một tiểu thương khác cho biết, sau nhiều năm buôn bán, họ đã quen với việc “nhìn trời đoán mưa”. Khi mây đen kéo đến, người bán không còn tâm trí chờ khách mà chỉ tập trung bảo vệ tài sản.

Giữa khung cảnh chợ vẫn còn người mua kẻ bán, những động tác thu dọn vội vã khiến không khí nơi đây trở nên hối hả, căng thẳng. Người bán vừa trông hàng vừa liên tục ngước nhìn bầu trời, chờ đợi những giọt mưa đầu tiên.

Đối với các tiểu thương, mỗi cơn mưa lớn không chỉ làm gián đoạn việc kinh doanh mà còn đe doạ trực tiếp đến hàng hóa, tài sản và thu nhập. Cuộc sống mưu sinh vì thế luôn gắn liền với sự thấp thỏm: trời quang thì tranh thủ bán hàng, mây đen kéo đến lại vội vã thu dọn. Thu nhập của cả một ngày đôi khi chỉ được quyết định bởi một trận mưa.