Hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công theo hướng nhân văn, công bằng

Chiều 25/7, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố các Pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài đã công bố các Lệnh của Chủ tịch nước về công bố Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh chi phí tố tụng; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân người có công

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết chính sách ưu đãi người có công với cách mạng luôn được Đảng và Nhà nước ta xác định là một trong những chính sách xã hội quan trọng hàng đầu, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "đền ơn đáp nghĩa" và sự tri ân sâu sắc đối với những người đã cống hiến, hy sinh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, trải qua các thời kỳ, hệ thống chính sách ưu đãi người có công với cách mạng không ngừng được hoàn thiện, đã góp phần chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân của người có công với cách mạng.

Xuất phát từ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, kịp thời thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới, thực hiện chương trình lập pháp năm 2026, tại kỳ họp thứ 4 ngày 8/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Thứ trưởng Hà nhấn mạnh Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung lần này đã thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 42-NQ/TW của Trung ương, Chỉ thị 14-CT/TW, Kết luận 57-KL/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 466 của Văn phòng Trung ương về các chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng, với ba mục tiêu cơ bản.

Thứ nhất là kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp với bộ máy của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng thời gian qua.

Thứ hai là đảm bảo mục tiêu tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân người có công với cách mạng; đảm bảo mức sống của người có công ở mức từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú.

Thứ ba là chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân được xác định và điều chỉnh để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.

Hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi người có công theo hướng đồng bộ, nhân văn, công bằng, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết Pháp lệnh sửa đổi lần này có một số điểm mới nổi bật.

Thứ nhất là bổ sung khái niệm người có công với cách mạng. Pháp lệnh bổ sung khái niệm người có công với cách mạng theo hướng quy định mang tính chất khái quát, ghi nhận, biểu dương những người có công lao, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận.

Thứ hai là hoàn thiện các điều kiện, tiêu chuẩn xem xét công nhận người có công với cách mạng, bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn, ghi nhận được đầy đủ, xứng đáng, tôn vinh các đối tượng người có công và đồng thời giải quyết được những tồn tại, vướng mắc của Pháp lệnh cũ.

Về nội dung này, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết có bốn điểm lớn.

Một là hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát. Đây là điểm sửa đổi lớn nhất và cũng là điểm vướng mắc trong nhiều năm.

Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được công nhận liệt sĩ phải có bệnh án điều trị vết thương tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và có biên bản kiểm thảo tử vong xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều thương binh nặng, đặc biệt là thương binh có tỷ lệ tổn thương có thể từ 81% trở lên, khi bệnh tình nguy kịch thường được gia đình đưa về nhà theo nguyện vọng của gia đình hoặc điều trị tại cơ sở nuôi dưỡng người có công nên không đáp ứng đầy đủ điều kiện về hồ sơ theo quy định.

Pháp lệnh lần này sửa đổi quy định thương binh có tỷ lệ tổn thương trên 81% khi từ trần là liệt sĩ. Đây là nội dung quan trọng, được người có công cả nước rất hoan nghênh.

Hai là bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ, công vụ đấu tranh phòng chống tội phạm.

Ba là hợp nhất một số quy định để đảm bảo tính khái quát, đầy đủ hơn về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh trong các trường hợp làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; lược bỏ các quy định có tính chất định tính về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh.

Bốn là bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền công nhận người có công với cách mạng trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn hoặc lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt khác như thiếu hồ sơ, giấy tờ do mất, thất lạc trong quá trình cách mạng, trong tham gia bảo vệ Tổ quốc hoặc các trường hợp đặc biệt khác như hoạt động bí mật.

Thứ ba là bổ sung đối tượng công nhận người có công và chế độ chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết nội dung này có ba điểm sửa đổi chính.

Một là bổ sung đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng (người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế). Cụ thể là bổ sung người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào, Campuchia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công là người có công với cách mạng.

Hai là bổ sung chế độ trợ cấp cho người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 (cán bộ lão thành cách mạng) và người hoạt động từ ngày 1/1/1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (cán bộ tiền khởi nghĩa).

Ba là bổ sung đối tượng hưởng chế độ điều dưỡng hằng năm. Theo quy định của Pháp lệnh hiện hành, có 8 nhóm hưởng chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm và 7 nhóm điều dưỡng 2 năm/1 lần.

Tại lần sửa đổi này, Pháp lệnh đã chuyển một phần đối tượng đang điều dưỡng 2 năm sang điều dưỡng hằng năm. Cụ thể: "Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỉ lệ thương tật cơ thể từ 61% đến 80%".

Thứ tư là bổ sung nguyên tắc đảm bảo người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng có mức sống trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú; quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ là chính sách thường xuyên, ổn định, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước.

"Như vậy, không phải là phát động phong trào mà thường xuyên rà soát nhà ở cho người có công để đảm bảo không có người có công nào phải ở trong nhà tạm, nhà dột nát", Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng được ban hành là bước tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi người có công theo hướng đồng bộ, nhân văn, công bằng, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cũng nhấn mạnh những quy định được sửa đổi, bổ sung không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn mà còn khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với người có công với cách mạng và thân nhân, góp phần thực hiện tốt hơn mục tiêu chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, đảm bảo người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú.