PhotoNews

Thời sự

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa

(Dân trí) - Từ những nghĩa trang rộng hàng chục hecta, công viên Lê Văn Tám và công viên Lê Thị Riêng ngày nay trở thành điểm vui chơi, tập thể dục quen thuộc của người dân TPHCM.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 1

Hai khu nghĩa trang lớn bậc nhất Sài Gòn xưa, từng là nơi an nghỉ của hàng chục nghìn người qua nhiều thế hệ, nay đã "hồi sinh" thành những công viên xanh mát giữa lòng TPHCM. Sau gần nửa thế kỷ chuyển đổi công năng, Công viên Lê Văn Tám và Công viên Lê Thị Riêng không chỉ là không gian sinh hoạt cộng đồng mà còn lưu giữ những lớp ký ức đặc biệt của đô thị hơn 300 năm tuổi.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 2

Công viên Lê Văn Tám, tọa lạc tại phường Tân Định, được bao bọc bởi các tuyến đường Điện Biên Phủ, Hai Bà Trưng, Võ Thị Sáu và Phan Liêm. Trước năm 1975, nơi đây là nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi, một trong những nghĩa trang lâu đời và nổi tiếng nhất Sài Gòn.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 3

Ban đầu, nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi là nơi an táng binh lính và sĩ quan Pháp trong thời kỳ thuộc địa, được người dân quen gọi là “Đất thánh Tây”. Về sau, nhiều chính khách, tướng lĩnh và nhân vật có ảnh hưởng của chính quyền Sài Gòn cũng được chôn cất tại đây.

Năm 1983, TPHCM triển khai kế hoạch di dời hàng nghìn phần mộ tại nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi về các nghĩa trang ngoại thành, trong đó có khu vực Lái Thiêu. Sau đó, toàn bộ khu đất được quy hoạch thành công viên phục vụ cộng đồng.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 4

Ngày nay, tượng đài Lê Văn Tám với hình ảnh bó đuốc sống được đặt ngay tại trung tâm công viên, trở thành một điểm nhấn quen thuộc.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 5

Không gian xanh rộng lớn là nơi tập thể dục, vui chơi, sinh hoạt ngoại khóa của người dân và du khách. Ông Cao Hữu (67 tuổi) chia sẻ: "Tôi thường đến công viên này để tập thể dục. Không gian xanh mát với nhiều cây giúp tôi cảm thấy dễ chịu và thư thái hơn sau mỗi buổi tập".

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 6
Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 7

Ngoài không gian cây xanh rộng lớn, Công viên Lê Văn Tám còn có nhiều khu vui chơi và sân thể thao như bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, thu hút đông đảo người dân đến tập luyện mỗi ngày.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 8

Giữa nhịp sống sôi động ở trung tâm TPHCM, ít người biết rằng dưới những hàng cây xanh mát, những lối dạo bộ và khu vui chơi hiện nay từng là khu nghĩa trang nổi tiếng một thời của Sài Gòn.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 9

Nếu Công viên Lê Văn Tám từng là nghĩa trang của tầng lớp thượng lưu và giới chức xã hội, thì Công viên Lê Thị Riêng lại gắn với một lát cắt khác của lịch sử đô thị Sài Gòn.

Công viên Lê Thị Riêng (phường Hoà Hưng) tọa lạc tại khu vực giới hạn bởi các tuyến đường Cách Mạng Tháng Tám, Bắc Hải và Trường Sơn. Công viên Lê Thị Riêng trước đây là nghĩa địa Chí Hòa, hay còn gọi là nghĩa trang Đô Thành. Đây từng là nơi an táng của tầng lớp bình dân với quy mô khoảng 30ha.

Cũng trong năm 1983, khu nghĩa địa Chí Hoà được giải tỏa để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng theo định hướng chỉnh trang đô thị và mở rộng không gian công cộng của thành phố.

Hiện nay, Công viên Lê Thị Riêng có diện tích khoảng 8ha với mật độ cây xanh lớn, hồ nước, các khu vui chơi và không gian sinh hoạt cộng đồng phục vụ người dân khu vực trung tâm thành phố.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 10

Ngay tại lối vào chính của Công viên Lê Thị Riêng là khu nhà truyền thống, nơi lưu giữ nhiều tư liệu, hình ảnh và hiện vật gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của quân và dân Sài Gòn - Gia Định trong những năm kháng chiến.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 11

Bên trái là khu nhà bia ghi danh các liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, trong đó có mộ phần bà Lê Thị Riêng (Ủy viên Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam).

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 12

Công viên Lê Thị Riêng là điểm đến quen thuộc của nhiều người muốn tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống hối hả nơi đô thị. Bà Trang (61 tuổi) chia sẻ: "Tôi có nghe mọi người kể rằng nơi đây từng là một trong những nghĩa địa lớn nhất nhì Sài Gòn. Sau ngày giải phóng, khu vực này đã được cải tạo thành công viên xanh để người dân tập thể dục, vui chơi và thư giãn. Tôi mong thành phố sẽ tiếp tục phát triển thêm nhiều không gian xanh và công trình công cộng tương tự để phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân".

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 13

Trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng còn có bia tưởng niệm Tổng Bí thư Trần Phú. Năm 1999, chính quyền đã tìm thấy phần mộ của ông tại công viên này sau 68 năm ngày ông hy sinh.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 14

Nhiều góc trong công viên vẫn giữ được những hàng cây cổ thụ, tạo nên một không gian trầm mặc, đối lập với sự hiện đại của đô thị.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 15

Gần đây, việc giải mã một số bức ảnh chiến tranh chụp tại khu vực nghĩa địa Chí Hoà năm 1968 tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu lịch sử và công chúng, góp phần làm rõ thêm vai trò của địa điểm này trong những giai đoạn biến động của Sài Gòn.

Hai công viên ở TPHCM từng là nghĩa trang lớn nhất Sài Gòn xưa - 16

Từ những nghĩa trang lớn nhất thành phố đến các công viên xanh giữa lòng đô thị, Công viên Lê Văn Tám và Lê Thị Riêng là minh chứng cho quá trình chuyển mình của TPHCM. Dưới những tán cây rợp bóng hôm nay vẫn hiện diện những lớp ký ức lịch sử, kể câu chuyện về sự thay đổi không ngừng của một đô thị có tuổi đời hơn 3 thế kỷ.

Đọc nhiều trong Thời sự