"Chú trọng kiến trúc gắn liền với quy hoạch đô thị và năng lực hạ tầng"

Cụ thể là việc phù hợp với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông, giao thông công cộng và chất lượng sống của các tiện ích công cộng; chỉ tiêu cụ thể thực hiện theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, pháp luật về xây dựng.

Với khu vực ven sông, ven hồ, ven biển và khu vực có giá trị cảnh quan cao, cần chú trọng quy hoạch, bố trí không gian xanh, tầm nhìn cảnh quan, khoảng lùi và kiến trúc hài hòa với cảnh quan mặt nước.

Đây là một trong những góp ý để xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, được Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đồng Nai), đề cập trong phiên thảo luận tổ chiều 6/8.

Bổ sung tiêu chí, quy chuẩn cụ thể cho những “công trình biểu tượng, công trình điểm nhấn”

Theo đại biểu Thùy Dương, dự thảo Luật đã quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam khi xác định kiến trúc không chỉ là hoạt động kỹ thuật, mà còn là một biểu hiện quan trọng của văn hóa trong không gian sống.

Dự thảo luật đã quy định công trình biểu tượng, công trình quan trọng, điểm nhấn trong đô thị và trên các tuyến đường chính phải được xác định trên cơ sở quy hoạch hoặc trong quy chế quản lý kiến trúc đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương cho rằng cần có tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn cụ thể đối với “công trình là biểu tượng về truyền thống, văn hóa và lịch sử” và “công trình quan trọng, điểm nhấn trong đô thị”.

Một nội dung đáng chú ý khác được đại biểu TP Đồng Nai đề cập như việc quan tâm về kiến trúc đô thị, đại biểu kiến nghị cần ưu tiên sử dụng vật liệu xanh, vật liệu thân thiện với môi trường và giải pháp thiết kế giảm phát thải trong suốt vòng đời công trình, trong khi đô thị là khu vực tập trung mật độ xây dựng, tiêu thụ vật liệu và năng lượng lớn.

Bảo tồn, phát huy bản sắc kiến trúc và văn hoá đặc sắc của các vùng miền

Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính kiến nghị “Quản lý hoạt động kiến trúc trong phạm vi quốc gia cần được nghiên cứu, định hướng để thiết lập khung tiêu chí thống nhất từ Trung ương đến địa phương về bảo tồn và phát huy bản sắc kiến trúc”.

Cùng với đó, đại biểu cho rằng, nội hàm bản sắc trong kiến trúc phải bao gồm các quần thể kiến trúc, cụm công trình, làng cổ, phố cổ và đồng bộ, hài hòa với di sản văn hóa phi vật thể như phong tục, tập quán, tín ngưỡng và tri thức dân gian.

"Giá trị của một làng cổ, phố cổ hoặc cụm kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng nằm trong tổng thể quan hệ không gian, cảnh quan và đời sống sinh hoạt cộng đồng, mà không chỉ ở từng công trình riêng lẻ. Chính vì vậy, cần bổ sung các nội dung về bản sắc về “quần thể, cụm công trình kiến trúc và không gian liên kết giữa các công trình”, đồng thời xác định mối liên hệ giữa bản sắc kiến trúc với di sản văn hóa vật thể và phi vật thể", đại biểu Lê Nữ Thùy Dương nêu quan điểm.

Theo đại biểu, Luật Kiến trúc vừa là công cụ quản lý Nhà nước, vừa là hành lang pháp lý để gìn giữ bản sắc văn hóa đặc sắc của các vùng miền, bảo đảm chất lượng không gian sống. Do đó, cần nghiên cứu, chỉnh lý dự thảo để hoàn thiện các quy định, đồng bộ với pháp luật có liên quan và nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Trao quyền lớn cho cấp xã cần đi kèm các điều kiện cụ thể

Trong khi đó, tại tổ thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, đại biểu Võ Hoàng Ngân tán thành quy định phân cấp quản lý và cải cách thủ tục hành chính trong dự thảo luật.

Theo ông, việc trao quyền rất lớn cho chính quyền cấp xã trong việc phê duyệt quy chế quản lý kiến trúc là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện các thủ tục tiếp theo, như cấp giấy phép xây dựng và thẩm định dự án.

Dự thảo luật lần này cũng tăng quyền chủ động cho các đô thị lớn (như TPHCM) trong ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Ông Ngân nhìn nhận đây là thay đổi đột phá, giúp rút ngắn quy trình và tăng tính tự chủ cho địa phương.

Cũng ủng hộ cơ chế phân cấp, phân quyền, song Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM Võ Ngọc Thanh Trúc cho rằng cần thận trọng khi trao quyền ban hành quy chế quản lý kiến trúc cho cấp xã.

Nữ đại biểu góp ý việc này phải đi kèm các điều kiện thực tế, cụ thể là đáp ứng được cả 3 yếu tố: Cán bộ chuyên môn, kinh phí và dữ liệu quản lý. Hơn nữa, trước khi ban hành, quy chế của cấp xã cần phải được cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thẩm định để làm rõ trách nhiệm và có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Bà Trúc cũng góp ý việc ứng dụng công nghệ số trong thiết kế cần có lộ trình cụ thể, ưu tiên bắt buộc với các công trình lớn (bệnh viện, nhà ga) và chỉ khuyến khích với các công trình nhỏ của hộ gia đình để tránh gây áp lực về chi phí và nhân lực.