Bức thư dự cảm từ chảo lửa Quảng Trị và 7 ngày làm vợ liệt sĩ

Trong căn nhà tình nghĩa nép mình trong ngõ nhỏ ở xã Lê Lợi (tỉnh Hưng Yên), bà Đặng Thị Xơ (76 tuổi) sống lặng lẽ một mình. Ở gian giữa ngôi nhà, trên chiếc bàn thờ được bài trí chỉn chu ngăn nắp, di ảnh một người lính trẻ treo cạnh bản phục chế bức thư dài 10 trang được để trong khung kính cẩn thận.

Bức thư ấy được gửi về từ “chảo lửa” Quảng Trị ngày 11/9/1972. Người viết thư là liệt sĩ Lê Văn Huỳnh, người chồng mà bà Xơ dành cả cuộc đời để thương nhớ, thờ phụng.

7 ngày làm vợ, cả đời đợi mong

Ngược dòng ký ức về hơn nửa thế kỷ trước, bà Xơ ngậm ngùi nhớ lại năm 1972, khi ấy, ông Huỳnh là chàng sinh viên năm cuối Trường Đại học Xây dựng, còn bà là cô nữ dân quân làng. Qua lời giới thiệu của người chị họ, hai tâm hồn trẻ bén duyên. Tết Dương lịch năm đó, chàng sinh viên Huỳnh từ Hà Nội tranh thủ về thăm nhà, mang theo tin chuẩn bị nhập ngũ. Một đám cưới nhỏ, giản dị được tổ chức vội vã.

Sau ngày cưới, người chồng trẻ ở lại nhà vỏn vẹn 3 ngày rồi trở lại trường đại học. Tết Nguyên đán, đôi vợ chồng trẻ gặp nhau thêm 3 ngày nữa. Đến ngày 2/1/1972, trước ngày nhập ngũ, ông tranh thủ tạt qua nhà thăm vợ đúng 1 ngày.

Cộng tất cả những lần gặp gỡ ngắn ngủi ấy, từ ngày nên duyên vợ chồng cho đến lúc ông Huỳnh hy sinh, thời gian họ thực sự ở bên nhau chỉ trọn vẹn 7 ngày 7 đêm.

“Lần cuối cùng gặp nhau, ông ấy đã nắm tay tôi mà dặn dò: “Mình là vợ chồng. Anh đi chiến đấu, sau này ngộ nhỡ anh trở về không lành lặn, xin em đừng hắt hủi anh, em nhé!”. Tôi nghe mà ứa nước mắt rồi trả lời: “Dù anh có thế nào đi chăng nữa, em vẫn là vợ của anh trọn đời”, bà Xơ nghẹn ngào.

Sáng hôm sau, ông Huỳnh khoác ba lô bước vào chiến trường khốc liệt, trước khi đi ông dặn vợ ở nhà thay mình chăm sóc mẹ già.

Bức thư dự cảm của người lính trẻ

Vào chiến trường, tháng nào ông Huỳnh cũng gửi thư về nhà. Mỗi lá thư luôn chia làm ba phần rõ ràng: một phần gửi mẹ, một phần gửi anh chị, và phần còn lại dành riêng cho người vợ mới cưới.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972 tại Thành cổ Quảng Trị, mưa bom bão đạn cày xới từng tấc đất. Giữa "chảo lửa" khốc liệt ấy, ngày 11/9/1972, người lính trẻ đặt bút viết một lá thư đặc biệt.

Ông không viết về sự hoảng loạn, ông viết nó bằng một dự cảm bình thản đến kinh ngạc về cái chết của chính mình: “Hôm nay con ngồi đây biên vài dòng chữ cuối cùng, phòng khi đã “đi nghiên cứu bí mật trong lòng đất” thì gia đình khỏi thấy đó là điều đột ngột…”.

Ngày 2/1/1973, tròn đúng 1 năm ngày cưới của hai người, ông Huỳnh hy sinh khi khi mới 24 tuổi. Tháng 5/1973, giấy báo tử cùng quân tư trang và bức thư 10 trang được gửi về gia đình.

Trong thư, người lính trẻ viết cho từng người thân. Với mẹ, ông viết: “Mẹ kính mến! Con đi mẹ ở lại trăm tuổi bạc đầu, coi như con lúc nào cũng nằm bên mẹ, mẹ đừng buồn cho linh hồn con được thoải mái bay đi...”.

Với người vợ trẻ mới ở bên mình được 7 ngày, ông viết: "Em thương yêu! Nếu thực sự thương anh thì em hãy làm theo lời anh căn dặn: Hằng năm, cứ đến ngày này, em hãy thắp vài nén hương tưởng nhớ tới anh. Còn em khi nhận được thư này hãy đừng buồn nhiều cho đời tươi trẻ. Nếu có điều kiện, hãy cứ đi bước nữa, vì em còn trẻ lắm...".

Trong thư ông còn dặn dò: “Em sẽ đọc bức thư này cho mọi người trong gia đình nghe trong buổi lễ truy điệu anh... Thôi nhé em đừng buồn, khi được sống trong hòa bình hãy nhớ tới anh. Nếu thương anh thực sự thì khi hòa bình có điều kiện vào Nam lấy hài cốt anh về...”.

Kinh ngạc hơn cả, ở đoạn cuối bức thư, người lính trẻ đã “chỉ đường” chi tiết cho vợ vào đón mình về: "Đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn là nơi anh đã hy sinh... Từ thị xã qua cầu, ngược trở lại, hỏi thăm thôn Nhan Biều 1. Em cứ đi đến đó, tính xuôi theo dòng nước thì ở cuối làng. Đến đó sẽ tìm thấy tấm bia ghi tên anh đục trên mảnh tôn. Mộ anh ở đó...".

Đối với anh chị của mình, ông Huỳnh viết: "Anh chị kính mến! Anh em liền khúc ruột mềm, mà giờ đây đã phải mãi mãi xa anh. Ra đi mong anh chị khỏe mạnh, trông nom mẹ già thay em, động viên mẹ khi biết được tin này. Em rất hiểu anh chị buồn lắm. Kể gì đây cho anh chị đỡ buồn? Song anh chị hãy coi như em đã sống trọn một đời vì chiến tranh tất cả...".

Trọn vẹn một lời thề

Sau khi ông Huỳnh hy sinh, lá thư cuối cùng ông viết gửi về gia đình được người chị gái giấu đi, không dám để bà Xơ biết. Đến năm 1975, gia đình mới đưa lá thư của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh cho bà Xơ. Cầm lá thư trên tay, đọc những dòng đầu tiên, bà Xơ đã ngất lịm.

Sau ngày ông Huỳnh hy sinh, thương con dâu còn quá trẻ, mẹ chồng nhiều lần giục bà Xơ bước tiếp: "Con đi lấy chồng đi, mẹ cưới cho". Nhiều người cũng đến tìm hiểu, mai mối, nhưng bà chỉ lặng lẽ chối từ.

"Tôi đã hứa sống trọn đời với ông ấy. Trong thư ông ấy dặn vào Nam đưa ông ấy về, còn chỉ cả đường đi. Nếu không đưa được ông ấy về, cả đời tôi không yên lòng", bà Xơ nghẹn ngào.

Hòa bình lập lại, gia đình bà Xơ tổ chức tìm kiếm hài cốt của ông Huỳnh, nhưng không có kết quả.

Năm 2002, đúng 29 năm sau ngày liệt sĩ Lê Văn Huỳnh ngã xuống, bà Xơ cùng gia đình vào Quảng Trị. Theo đúng những chỉ dẫn tỉ mỉ từng chi tiết trong bức thư viết từ 30 năm trước, gia đình đã tìm thấy mộ ông Huỳnh ở thôn Thượng Phước, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong cũ, tỉnh Quảng Trị và đón về quê hương.

Hiện nay, hài cốt liệt sĩ Lê Văn Huỳnh đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ Hồng Thái, xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình cũ). Bức thư gốc dài 10 trang của ông được gia đình hiến tặng cho Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị - trở thành một di vật lịch sử khiến hàng triệu du khách mỗi lần ghé thăm đều lặng người rơi lệ.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Cuộc hôn nhân của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh và vợ kéo dài vỏn vẹn 7 ngày đã trở thành lịch sử. Trong căn nhà nhỏ ở Hưng Yên, người vợ 76 tuổi vẫn ngày ngày chăm chút cho di ảnh người thương - trọn vẹn một lời thề từ thời son trẻ.