Chủ tịch Gianni Infantino, FIFA và tuần lễ làm rung chuyển bóng đá thế giới

Chỉ ít ngày sau khi khép lại kỳ World Cup 2026 thành công nhất trong lịch sử về mặt thương mại, FIFA lại bước vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất dưới thời Chủ tịch Gianni Infantino. Một kế hoạch được kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên tăng trưởng mới đã nhanh chóng trở thành tâm điểm của làn sóng phản đối trên toàn thế giới.

Một tuần làm rung chuyển FIFA

World Cup 2026 không chỉ lập hàng loạt kỷ lục về lượng khán giả và sức hút truyền thông, mà còn mang về cho FIFA nguồn doanh thu chưa từng có. Với bộ máy điều hành đang ở đỉnh cao về tài chính, ít ai nghĩ tổ chức quyền lực nhất của bóng đá thế giới sẽ tự đặt mình vào một cuộc khủng hoảng chỉ ít ngày sau khi giải đấu khép lại.

Mọi chuyện bắt đầu vào chiều 28/7, khi hàng loạt cơ quan truyền thông châu Âu đồng loạt tiết lộ FIFA đang chuẩn bị thành lập một công ty thương mại mới mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE). Theo kế hoạch, đơn vị này sẽ nắm giữ và khai thác quyền thương mại của World Cup, đồng thời bán một phần cổ phần cho các nhà đầu tư nhằm huy động nguồn vốn mới.

Điều khiến thông tin này lập tức gây chấn động thế giới không chỉ là quy mô của dự án, mà còn bởi cách FIFA triển khai. Theo nhiều nguồn tin, ngay cả một số thành viên Hội đồng FIFA, cơ quan ra quyết định cao nhất của tổ chức, cũng không được thông báo trước về kế hoạch. Điều đó làm dấy lên câu hỏi liệu một quyết định có ảnh hưởng sâu rộng đến tương lai World Cup có đang được chuẩn bị mà thiếu sự đồng thuận cần thiết.

Theo kế hoạch ban đầu, FIFA chưa định công bố FFE ở thời điểm đó. Tuy nhiên, việc thông tin bị rò rỉ đã khiến Chủ tịch Gianni Infantino buộc phải đẩy nhanh tiến độ công bố và giải trình trước dư luận. Chỉ trong vài giờ, dự án được xây dựng trong nhiều tháng đã trở thành chủ đề nóng trên khắp các mặt báo quốc tế.

Đáng chú ý, phản ứng đầu tiên của dư luận không phải là sự tò mò về một mô hình kinh doanh mới, mà là nỗi lo về việc FIFA đang thay đổi bản chất của giải đấu danh giá nhất hành tinh. Cụm từ "FIFA bán World Cup" nhanh chóng xuất hiện trên truyền thông và mạng xã hội, mở đầu cho một tuần lễ đầy biến động của bóng đá thế giới.

Đó mới chỉ là điểm khởi đầu. Trong những ngày tiếp theo, các tài liệu nội bộ bị rò rỉ, những tuyên bố cứng rắn từ các liên đoàn thành viên và làn sóng phản đối chưa từng có đã khiến FIFA phải liên tục giải thích và đối mặt với sức ép lớn. Một kế hoạch được kỳ vọng tạo ra nguồn thu hàng chục tỷ USD dần biến thành cuộc khủng hoảng lớn nhất mà ông Infantino phải đối mặt kể từ khi trở thành Chủ tịch FIFA.

FFE và cáo buộc "FIFA bán World Cup"

Sau khi thông tin về FFE được công bố, tranh cãi nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi của một dự án kinh doanh. Trong mắt nhiều liên đoàn thành viên, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền kiểm soát World Cup, giải đấu có giá trị thương mại và biểu tượng lớn nhất của bóng đá thế giới.

Điểm gây tranh cãi nhất là việc FIFA dự kiến bán một phần cổ phần của FFE cho các nhà đầu tư tư nhân. Dù FIFA khẳng định đây chỉ là cổ phần thiểu số và không đi kèm quyền điều hành, nhiều ý kiến cho rằng sự hiện diện của các cổ đông bên ngoài sẽ tạo ra áp lực lợi nhuận lên mọi quyết định trong tương lai.

Những lo ngại ấy càng gia tăng khi The Guardian ngày 30/7 tiết lộ bản tài liệu giới thiệu dự án mà FIFA phối hợp với ngân hàng đầu tư JP Morgan xây dựng để tiếp cận các nhà đầu tư. Theo tài liệu này, FFE được định vị là động lực tăng trưởng mới của FIFA. Công ty sẽ khai thác giá trị thương mại của World Cup thông qua việc mở rộng các giải đấu, huy động vốn và các khoản vay từ bên thứ ba, đồng thời ưu tiên những mối quan hệ hợp tác và các sự kiện có khả năng tạo ra tỷ suất sinh lời cao.

Ở góc độ tài chính, đây là mô hình quen thuộc của nhiều tập đoàn thể thao và giải trí trên thế giới. Tuy nhiên, với bóng đá, đặc biệt là World Cup, mọi chuyện lại hoàn toàn khác.

Trong nhiều thập kỷ, FIFA luôn khẳng định doanh thu từ World Cup được tái đầu tư cho sự phát triển của bóng đá toàn cầu. Nếu một phần quyền lợi kinh tế của giải đấu gắn với các cổ đông tư nhân, ưu tiên của tổ chức có thể thay đổi. Khi đó, các quyết định về lịch thi đấu, mở rộng số đội tham dự, tổ chức thêm giải đấu hay lựa chọn thị trường đăng cai sẽ không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển bóng đá, mà còn phải đáp ứng kỳ vọng sinh lời của nhà đầu tư.

Đó cũng là lý do cụm từ "FIFA bán World Cup" nhanh chóng xuất hiện trên truyền thông quốc tế. Dù không phản ánh chính xác về mặt pháp lý, cụm từ này đã trở thành cách ngắn gọn để mô tả nỗi lo lớn nhất của giới bóng đá: World Cup đang đứng trước nguy cơ bị chi phối bởi các lợi ích tài chính bên ngoài.

Không chỉ nội dung của dự án, cách FIFA chuẩn bị kế hoạch cũng trở thành tâm điểm chỉ trích. Nhiều liên đoàn cho biết họ không được tham vấn đầy đủ trước khi thông tin bị rò rỉ. Với một quyết định có thể làm thay đổi cấu trúc thương mại của giải đấu lớn nhất hành tinh, việc thiếu đối thoại càng khiến sự nghi ngờ lan rộng.

Từ một sáng kiến được quảng bá là nhằm tạo thêm nguồn lực cho bóng đá thế giới, FFE nhanh chóng bị nhìn nhận như biểu tượng của xu hướng thương mại hóa quá mức. Và khi làn sóng phản đối ngày càng lan rộng, FIFA buộc phải bước vào cuộc chiến khó khăn nhất: thuyết phục chính các liên đoàn thành viên rằng World Cup vẫn thuộc về bóng đá, chứ không phải các nhà đầu tư.

Chủ tịch Infantino không lùi bước

Những chỉ trích xuất hiện gần như ngay lập tức sau khi kế hoạch thành lập FFE bị tiết lộ. Tuy nhiên, phản ứng ban đầu của FIFA không phải là nhượng bộ. Trong các thông báo chính thức, FIFA khẳng định dư luận đã hiểu chưa đầy đủ về bản chất của dự án. Theo tổ chức này, FFE không phải là công cụ để "bán World Cup", mà là một nền tảng thương mại mới nhằm khai thác hiệu quả hơn giá trị kinh tế của các giải đấu do FIFA quản lý.

Trọng tâm trong lập luận của FIFA là nguồn lợi tài chính sẽ quay trở lại phục vụ bóng đá. Theo kế hoạch, FFE có thể tạo ra thêm khoảng 10 tỷ USD để phân bổ cho 211 liên đoàn thành viên, bên cạnh các khoản hỗ trợ hiện có. FIFA nhấn mạnh việc tham gia hoàn toàn mang tính tự nguyện và không liên đoàn nào bị buộc phải chấp nhận mô hình mới.

Để xoa dịu những lo ngại về quyền kiểm soát, FIFA cũng lần đầu xác nhận nhóm đầu tư do Joshua Kushner dẫn đầu là đối tác được lựa chọn mua cổ phần thiểu số của FFE. Theo FIFA, các nhà đầu tư sẽ không tham gia điều hành hay can thiệp vào hoạt động quản trị, trong khi mọi quyền quyết định đối với World Cup vẫn thuộc về tổ chức.

Đích thân Chủ tịch Infantino cũng lên tiếng trên mạng xã hội nhằm bảo vệ kế hoạch. Ông khẳng định FFE mới chỉ dừng ở mức đề xuất và những tranh luận đang diễn ra là một phần của quá trình tham vấn dân chủ. Theo người đứng đầu FIFA, phản ứng trái chiều không phải dấu hiệu của thất bại mà là điều bình thường đối với một dự án có quy mô lớn và ảnh hưởng sâu rộng.

Ông Infantino cho rằng bóng đá đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt với nhiều ngành công nghiệp giải trí khác. Muốn tiếp tục phát triển, FIFA cần tìm kiếm những mô hình tài chính mới thay vì chỉ phụ thuộc vào doanh thu truyền thống từ các kỳ World Cup.

Trong cách nhìn của ông, nguồn vốn từ khu vực tư nhân sẽ giúp FIFA đầu tư mạnh hơn cho bóng đá nữ, bóng đá trẻ và các liên đoàn có điều kiện phát triển hạn chế. Đó cũng là lý do ông nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu của FFE là "khai mở những giá trị kinh tế còn chưa được khai thác", chứ không phải chuyển giao quyền kiểm soát World Cup cho các nhà đầu tư.

Điều đáng chú ý là bất chấp áp lực ngày càng lớn, FIFA vẫn không phát đi bất kỳ tín hiệu lùi bước nào. Tổ chức này khẳng định các mốc thời gian của dự án không thay đổi và tiếp tục chuẩn bị cho những bước triển khai tiếp theo.

Thái độ cứng rắn ấy cho thấy ông Infantino tin rằng mình có thể thuyết phục các liên đoàn thành viên. Nhưng chỉ ít ngày sau, ông phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ hơn nhiều so với dự đoán, khi chính các tổ chức quyền lực nhất của bóng đá thế giới đồng loạt đứng lên phản đối kế hoạch này.

UEFA phát tín hiệu đối đầu FIFA

Nếu FIFA kỳ vọng những tranh luận xung quanh FFE sẽ dần lắng xuống sau các thông điệp giải thích, thực tế lại diễn biến theo chiều hướng hoàn toàn ngược lại. Làn sóng phản đối nhanh chóng lan rộng từ các liên đoàn quốc gia đến các tổ chức bóng đá cấp châu lục. Nhiều ý kiến cho rằng vấn đề không nằm ở việc FIFA tìm kiếm nguồn thu mới, mà ở cách tổ chức này xây dựng một mô hình thương mại có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trong bóng đá.

Tại châu Âu, sự phản đối trở nên quyết liệt nhất. Liên đoàn Bóng đá Anh cùng Thủ tướng Anh Andy Burnham là những tiếng nói đầu tiên công khai bày tỏ quan điểm không ủng hộ kế hoạch của FIFA. Tuy nhiên, tâm điểm chú ý nằm ở Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA), tổ chức quản lý bóng đá châu Âu với 55 liên đoàn thành viên.

Ngày 30/7, UEFA triệu tập cuộc họp khẩn cấp với sự tham dự của đại diện các liên đoàn thành viên để thảo luận về kế hoạch FFE. Kết quả sau cuộc họp cho thấy mức độ bất đồng với FIFA cao chưa từng có: tất cả các thành viên UEFA nhất trí phản đối kế hoạch và tuyên bố sẵn sàng tẩy chay toàn bộ các giải đấu do FIFA tổ chức nếu dự án được thông qua.

Đây là động thái đặc biệt nghiêm trọng bởi UEFA là liên đoàn có ảnh hưởng lớn nhất trong hệ thống FIFA. Các đội tuyển châu Âu chiếm phần lớn sức hút thương mại của World Cup, trong khi nhiều CLB hàng đầu thế giới cũng đến từ khu vực này.

Trong tuyên bố chính thức, UEFA đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về nguy cơ thương mại hóa quá mức bóng đá. "Ngay khi các nhà đầu tư bên ngoài sở hữu cổ phần trong các giải đấu của FIFA, bóng đá sẽ thay đổi mãi mãi", thông báo của UEFA nhấn mạnh.

UEFA cho rằng sự xuất hiện của các cổ đông tư nhân sẽ tạo ra áp lực lợi nhuận thường xuyên, khiến những quyết định quan trọng trong tương lai có thể không còn dựa trên lợi ích thể thao mà bị chi phối bởi mục tiêu tài chính. Theo UEFA, bóng đá không thể được vận hành giống một doanh nghiệp thông thường, bởi giá trị của môn thể thao này không chỉ nằm ở doanh thu mà còn ở truyền thống, tính cạnh tranh và sự kết nối với người hâm mộ trên toàn thế giới.

Sự phản đối từ UEFA nhanh chóng tạo hiệu ứng domino. Ngày 31/7, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) và Liên đoàn Bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) cũng lên tiếng yêu cầu FIFA xem xét lại cơ chế quản trị và quy trình ra quyết định. Dù chưa đưa ra lời đe dọa tẩy chay như UEFA, việc hai liên đoàn lớn khác công khai bày tỏ quan ngại cho thấy FIFA đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng đồng thuận nghiêm trọng.

Chỉ trong vài ngày, một dự án được FIFA xem là bước tiến thương mại chiến lược đã trở thành phép thử lớn đối với khả năng lãnh đạo của Chủ tịch Infantino. Lần đầu tiên dưới nhiệm kỳ của ông, FIFA không chỉ phải đối mặt với những lời chỉ trích từ bên ngoài, mà còn chịu sức ép trực tiếp từ chính các liên đoàn thành viên, những người tạo nên nền tảng quyền lực của tổ chức này.

FIFA buộc phải lùi bước

Trong những ngày đầu của cuộc khủng hoảng, FIFA vẫn giữ thái độ cứng rắn. Chủ tịch Infantino cho rằng những tranh cãi xung quanh FFE phần lớn xuất phát từ sự hiểu nhầm về mục tiêu của dự án. Ông khẳng định FIFA không bán World Cup, không chuyển quyền kiểm soát giải đấu cho các nhà đầu tư và kế hoạch mới chỉ là một đề xuất đang trong quá trình tham vấn.

Tuy nhiên, sức ép ngày càng gia tăng khiến tình hình vượt xa một cuộc tranh luận về mô hình tài chính. Từ châu Âu đến châu Á, nhiều liên đoàn thành viên công khai đặt câu hỏi về cách FIFA đưa ra quyết định. Việc UEFA tuyên bố sẵn sàng tẩy chay các giải đấu do FIFA tổ chức nếu FFE được thông qua trở thành bước ngoặt lớn, buộc ban lãnh đạo FIFA phải đánh giá lại mức độ rủi ro của kế hoạch.

Chỉ vài ngày sau khi thông tin đầu tiên xuất hiện, dự án FFE từ một sáng kiến nhằm mở rộng nguồn thu đã trở thành nguyên nhân gây chia rẽ sâu sắc nhất trong nội bộ bóng đá thế giới. Rạng sáng 1/8, Chủ tịch Infantino chính thức xác nhận FIFA sẽ dừng kế hoạch thành lập FFE.

Trong thông điệp gửi tới cộng đồng bóng đá, Chủ tịch FIFA thừa nhận đề xuất này đã tạo ra những bất đồng lớn và không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu. "Mục tiêu của chúng tôi luôn là đoàn kết và phát triển bóng đá. Vì vậy, đề xuất này sẽ không được tiếp tục", ông cho biết.

Quyết định của FIFA đánh dấu sự thay đổi lập trường rõ rệt chỉ sau chưa đầy một tuần. Trước đó, tổ chức này từng khẳng định kế hoạch vẫn được triển khai theo đúng lộ trình và không bị ảnh hưởng bởi những phản ứng tiêu cực. Nhưng khi sự phản đối lan rộng từ các liên đoàn thành viên, việc duy trì dự án có nguy cơ tạo ra một cuộc đối đầu chưa từng có trong lịch sử FIFA.

Bên cạnh việc hủy bỏ đề xuất, ông Infantino cũng tìm cách mở lại đối thoại với các bên liên quan. Ông cho biết trong những tuần tiếp theo sẽ nỗ lực đưa tất cả các tổ chức bóng đá trở lại bàn thảo luận với tinh thần hợp tác, nhằm tìm ra hướng phát triển chung cho môn thể thao này. Đây là một trong những lần hiếm hoi FIFA phải rút lại một kế hoạch thương mại lớn sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ hệ thống bóng đá toàn cầu.

Tuy nhiên, việc hủy bỏ FFE không đồng nghĩa với việc mọi tranh cãi đã kết thúc. Bởi đằng sau thất bại của một dự án kinh doanh là những câu hỏi lớn hơn về cách FIFA được điều hành, mức độ minh bạch trong quá trình ra quyết định và vai trò của các liên đoàn thành viên trong những thay đổi có ảnh hưởng đến tương lai bóng đá thế giới.

Với ông Infantino, cuộc khủng hoảng này chưa khép lại ở quyết định rút lui. Nó mở ra một thử thách lớn hơn: làm thế nào để khôi phục niềm tin sau khi kế hoạch tham vọng nhất trong nhiệm kỳ của ông trở thành tâm điểm phản đối toàn cầu.

Sau FFE, FIFA đối mặt với câu hỏi lớn hơn

Vài ngày trước, FFE được giới thiệu như một bước đi chiến lược nhằm mở ra nguồn doanh thu mới cho bóng đá toàn cầu. Dẫu vậy chỉ sau vài ngày, dự án này trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận chưa từng có về ranh giới giữa thể thao và thương mại.

Việc FIFA phải rút lại kế hoạch cho thấy sức mạnh của hệ thống liên đoàn thành viên và tầm quan trọng của sự đồng thuận trong một tổ chức có quy mô toàn cầu. World Cup không chỉ là một sản phẩm thương mại trị giá hàng chục tỷ USD, mà còn là biểu tượng chung của hàng trăm quốc gia và hàng tỷ người hâm mộ.

Đối với ông Infantino, đây là một trong những thất bại lớn nhất kể từ khi ông trở thành Chủ tịch FIFA năm 2016. Nhà lãnh đạo người Thụy Sĩ từng đưa FIFA bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh về tài chính, mở rộng World Cup lên 48 đội và thúc đẩy nhiều dự án thương mại mới. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng FFE cho thấy mọi thay đổi liên quan đến tương lai bóng đá đều cần nhiều hơn những tính toán về doanh thu.

Bài học lớn nhất từ câu chuyện FFE là FIFA không thể chỉ dựa vào sức mạnh tài chính để định hình tương lai. Khi những quyết định ảnh hưởng đến cấu trúc của bóng đá thế giới được đưa ra, yếu tố quan trọng nhất vẫn là niềm tin và sự đồng thuận từ những thành viên tạo nên tổ chức này.

Kế hoạch FFE đã dừng lại, nhưng câu hỏi mà nó đặt ra vẫn còn đó: Ai sẽ quyết định tương lai của bóng đá thế giới, những người làm bóng đá hay những nguồn vốn đứng phía sau môn thể thao này? Câu trả lời sẽ tiếp tục là thách thức lớn nhất đối với Chủ tịch Infantino và FIFA trong những năm tới.