Vì sao Lãnh tụ Tối cao Iran bất ngờ cải tổ quân đội?

Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 10/8 đã bổ nhiệm cựu binh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohsen Rezaei làm người đứng đầu cơ quan an ninh quốc gia của Iran, cùng với 6 nhân sự khác vào các vị trí quân sự cấp cao.

Các chuyên gia nhận định, việc Lãnh tụ Tối cao Iran cải tổ ban lãnh đạo quân đội nước này phản ánh sức mạnh chính trị của IRGC, đồng thời cho thấy lập trường cứng rắn của chính quyền Tehran trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

Quyết định bổ nhiệm nhân sự mới được đưa ra khi Lãnh tụ Tối cao Iran vẫn chưa xuất hiện công khai trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm.

Ông Mojtaba Khamenei trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran vào tháng 3 sau khi cha ông, cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2.

Cho đến nay, tân Lãnh tụ Tối cao Iran chỉ đưa ra các tuyên bố bằng văn bản. Hầu hết thông điệp của ông đều thể hiện lập trường cứng rắn đối với Mỹ và Israel, đồng thời đảm bảo Iran duy trì sự kiểm soát đối với eo biển Hormuz.

Ông Mojtaba kêu gọi tăng cường năng lực và khả năng sẵn sàng của các lực lượng vũ trang, đồng thời phát triển khả năng ứng phó với các mối đe dọa quân sự truyền thống và mới nổi.

Ông Sina Azodi, trợ lý giáo sư về Chính trị Trung Đông tại Đại học George Washington, cho biết ông Rezaei tin rằng “cách duy nhất để giành được nhượng bộ từ Mỹ là tiếp tục chiến đấu, gây sức ép lên Mỹ” và Tổng thống Donald Trump.

Theo chuyên gia Azodi, vị trí mới được bổ nhiệm của ông Rezaei cho thấy quyền lực ngày càng tăng của IRGC. Động thái này phù hợp với chiến lược tổng thể của Iran nhằm kéo dài xung đột, đồng thời khiến các đồng minh của Tổng thống Trump phải đối mặt với nguy cơ thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Chuyên gia Saeid Golkar, phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Tennessee ở Chattanooga, cho rằng các quyết định bổ nhiệm của Lãnh tụ Tối cao Iran cũng có thể là nỗ lực của ông nhằm đưa những đồng minh của mình vào các vị trí có ảnh hưởng.

Theo chuyên gia, ông Mojtaba đưa ra các quyết định quan trọng về nhân sự đề phòng trường hợp áp lực kinh tế ngày càng tăng có thể châm ngòi cho làn sóng căng thẳng tại Iran. Trước đó, các cuộc biểu tình quy mô lớn từng xảy ra tại Iran.

Chuyên gia Golkar cho biết, trong số 6 nhân sự còn lại được Lãnh tụ Tối cao Iran bổ nhiệm, phần lớn xuất thân từ lĩnh vực tình báo. Điều này cho thấy Iran ngày càng coi trọng hoạt động an ninh và tình báo, thay vì hoạt động quân sự.

Một trong những nhân sự được bổ nhiệm là Hossein Taeb, cựu lãnh đạo cơ quan tình báo và là “đồng minh rất thân cận” của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Sau khi được bổ nhiệm, ông Taeb sẽ đứng đầu lực lượng Basij, một lực lượng bán quân sự tình nguyện của Iran trực thuộc IRGC.

Chuyên gia Golkar nhận định, việc bổ nhiệm ông Taeb làm chỉ huy lực lượng Basij cũng như ông Ahmad Vahidi làm Tổng tư lệnh IRGC thể hiện lập trường tiếp tục đối đầu Mỹ tại eo biển Hormuz. Theo chuyên gia, "đây không phải là dấu hiệu của sự ôn hòa hay bình thường hóa quan hệ”.