Tổng thống Trump nhấn mạnh ý tưởng biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ

Trong cuộc trao đổi với phóng viên vào ngày 17/8, khi được đề nghị làm rõ bình luận của ông về ý định tuyên bố eo biển Hormuz là “lãnh thổ Mỹ”, Tổng thống Donald Trump cho biết: “Tôi thực sự nghĩ rằng đó là một ý tưởng tuyệt vời”.

“Chúng tôi kiểm soát eo biển này thông qua lệnh phong tỏa, và tôi thích ý tưởng tuyên bố đây là lãnh thổ của mình. Chúng tôi hoàn toàn kiểm soát eo biển này”, ông Trump nói thêm.

Theo Tổng thống Trump, eo biển Hormuz “đang mở”. "Có thể tình trạng đó sẽ chấm dứt, hoặc có thể eo biển sẽ còn mở rộng hơn nữa. Nhưng chúng ta đang đưa hàng triệu thùng dầu đi qua đó mỗi tuần”, ông Trump nói thêm.

Ông Trump cho biết giá dầu đang giảm và sẽ tiếp tục giảm, trừ khi Mỹ quyết định làm điều gì đó “quyết liệt hơn nhiều”. Ông không nói rõ Mỹ sẽ hành động như thế nào.

Tổng thống Trump cuối tuần qua thông báo, ông có kế hoạch tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ sau khi "đánh bại xong Iran". Ông Trump cho rằng điều này sẽ diễn ra "khá sớm".

Trước đó vài ngày, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã “hoàn toàn kiểm soát” tuyến đường thủy chiến lược này.

Ông Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ “sở hữu” eo biển Hormuz, nơi có những phần thuộc lãnh hải của Iran và Oman. Tuy nhiên, các chuyên gia về luật hàng hải chỉ ra rằng việc tuyên bố chủ quyền đối với một vùng lãnh thổ không đơn giản như vậy.

“Theo luật pháp Mỹ, việc tuyên bố chủ quyền lãnh thổ thông qua tuyên bố hoặc sắc lệnh của Tổng thống là chưa đủ. Có những yêu cầu quan trọng về mặt hiến pháp cần phải được đáp ứng trước tiên”, Jason Chuah, giáo sư về luật hàng hải tại Đại học City, London và là thành viên danh dự của Viện Hàng hải Malaysia, cho biết.

“Trong luật pháp quốc tế, việc sáp nhập lãnh thổ đi ngược lại Hiến chương Liên hợp quốc. Các vùng lãnh thổ, bao gồm cả các vùng nước, chỉ có thể được sáp nhập thông qua thỏa thuận hoặc chuyển nhượng”, ông Chuah nói thêm.

Ông cho biết, mặc dù việc chiếm một vùng lãnh thổ có thể giúp một quốc gia kiểm soát khu vực đó, nhưng “bản thân hành động này không xác lập quyền sở hữu hợp pháp”.

Simon Baughen, giáo sư về luật hàng hải tại Đại học Swansea, cho rằng khả năng khả năng biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ của Mỹ khó có thể trở thành hiện thực.

“Theo luật pháp quốc tế, điều này chỉ có thể được thực hiện nếu Iran đồng ý chuyển giao vùng lãnh hải của họ tại eo biển này cho Mỹ. Tôi cho rằng đây là một kịch bản rất khó xảy ra”, ông nhận định.

Chuyên gia Baughen cho rằng, một kết quả có khả năng xảy ra hơn là Mỹ, Iran và Oman đạt thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz và thu phí đối với các tàu đi qua tuyến đường thủy này.

Tuy nhiên, ông cho rằng “điều này cũng trái với luật pháp quốc tế cũng như các quy định của Công ước Liên hợp quốc năm 1982 về Luật Biển (UNCLOS)”.

Chuyên gia Chuah chỉ ra rằng cả Iran và Oman đều không có quyền tuyệt đối đối với eo biển Hormuz. “Quyền tự do hàng hải được đặt lên hàng đầu. Đó là luật định”, ông nói.

“Eo biển này không phải là tài sản của Iran hay tài sản của Oman theo cách hiểu thông thường về bất động sản. Đây là lãnh thổ có chủ quyền nhưng chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của một cơ chế quốc tế về hàng hải”, ông nói thêm.

“Một lực lượng hải quân có thể kiểm soát một tuyến đường thủy. Tuy nhiên, chỉ riêng việc kiểm soát đó không đồng nghĩa với việc có thể thay đổi các quy định pháp lý về quyền sở hữu”, chuyên gia Chuah nhấn mạnh.

Iran bắt đầu siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, sau khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích nước này hồi cuối tháng 2. Cho đến nay, quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là vấn đề gai góc nhất trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.