Quan hệ Mỹ - Trung: Năm kỷ niệm buồn

Khái quát những kịch tính trong quan hệ Mỹ - Trung Quốc trong năm 2019, năm kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức.
>>Mỹ - Trung ngày càng kình nhau trong diễn tập quân sự
>>Nguy cơ Mỹ - Trung đối đầu trong cuộc Chiến tranh Lạnh lần hai

Quan hệ Mỹ - Trung: Năm kỷ niệm buồn - 1

Cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung trong 2019 bộc lộ cụ thể và rõ ràng hơn, quyết liệt hơn. Biếm họa của tờ The New York Times.

Năm 2019 sắp đi qua này là năm kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khoảng thời gian ấy, mối quan hệ song phương này đã có những thời trăng mật và nồng ấm, nhưng cũng không ít giai đoạn giận hờn và căng thẳng.

Bất đồng và xung khắc

Xa xưa nữa thì giờ không đề cập đến làm gì. Vào thời điểm cách đây 40 năm, mắc mớ lớn nhất, cơ bản nhất và gần như duy nhất phủ bóng đen xuống mối quan hệ giữa hai bên là vấn đề Đài Loan. Bốn mươi năm sau, vấn đề Đài Loan không những vẫn tiếp tục tồn tại như một trong những trở ngại chính cho cặp quan hệ song phương này mà thậm chí còn trở nên nan giải hơn và nhạy cảm hơn trước gấp bội lần đối với cả hai bên.

Khi chơi con bài Mỹ và bình thường hoá quan hệ với Mỹ cách đây nhiều thế kỷ, Trung Quốc có thể đã suy tính hoặc nuôi ảo vọng là trên nền quan hệ mới với Mỹ có thể thu hồi được Đài Loan. Thực tế đến nay cho thấy, cái giá mà Trung Quốc đã phải trả cho việc bình thường hoá quan hệ với Mỹ là mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Mỹ và Đài Loan khiến cho Trung Quốc không thể thu hồi được Đài Loan bằng bất kể phương cách nào nếu như Mỹ chưa buông bỏ Đài Loan.

Bên cạnh vấn đề Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc hiện còn bất đồng quan điểm và xung khắc lợi ích trên không ít phương diện khác nữa mà ở đâu cũng đều động chạm tới lợi ích chiến lược cơ bản và lâu dài của cả hai bên. Tất cả những điều ấy làm cho năm 2019 này trở thành một năm kỷ niệm buồn đối với cặp quan hệ song phương này.

Bất đồng quan điểm và xung khắc lợi ích giữa hai bên được thể hiện gói gọn trong cụm từ "Cạnh tranh chiến lược". Và cuộc cạnh tranh này trong năm 2019 bộc lộ cụ thể và rõ ràng hơn cũng như diễn biến quyết liệt hơn trong thời gian trước đó.

Sẽ có phần hơi vội vàng và quy chụp khi cho rằng, vì ông Donald Trump lên cầm quyền ở Mỹ nên quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc mới biến động với những diễn biến và theo chiều hướng như vậy. Đúng hơn thì phải thấy và xác nhận rằng, cặp quan hệ song phương này đã đến lúc bộc lộ và phát tác như vậy mà vai trò lịch sử của ông Trump đối với nước Mỹ ở đây chỉ là chất xúc tác hoặc giọt nước làm tràn cốc.

Ngoài vấn đề Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc hiện còn hục hoặc nhau trong nhiều vấn đề khác nữa như xung khắc thương mại hay tình hình an ninh ở khu vực Biển Đông, như kế hoạch "Made in China 2025" của Trung Quốc, như sáng kiến Một vành đai, một con đường của Trung Quốc, tình hình chính trị xã hội an ninh và ổn định ở Hồng Công hay cách thức Mỹ đối xử các tập đoàn kinh tế của Trung Quốc như Huawei hoặc ZTE.....

Phía Mỹ và Trung Quốc cho biết, thoả thuận thương mại mới trên nền tảng kết quả của vòng đàm phán thương mại song phương thứ 13 vừa qua sẽ được ông Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chính thức ký kết bên lề hội nghị cấp cao thường niên năm nay của diễn đàn APEC ở Chi lê trong tháng 11 tới. Nhưng vì thoả thuận này chỉ là giải pháp tình thế tạm thời cho cuộc xung khắc thương mại và không có được tính cơ bản và nguyên tắc nên chỉ có thể là một khoảng tĩnh lặng tương đối giữa hai lần giông bão.

Chưa ổn thoả, cơ bản và lâu dài

Có thể khái quát hoá mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc năm 2019 theo những khía cạnh sau đây.

Thứ nhất, cặp quan hệ này trong năm 2019 không ổn nhiều hơn được ổn, không bình thường nhiều hơn bình thường, không tốt đẹp nhiều hơn là tốt đẹp, không tiến triển được đáng kể nhưng cũng không bị xấu đi nghiêm trọng. Dù vậy, cuộc cạnh tranh chiến lược đã bộc lộ công khai và cụ thể hơn bao giờ hết. Phía Mỹ chủ trương chơi một cuộc chơi lâu dài với Trung Quốc trong khi phía Trung Quốc vừa đáp trả vừa né tránh để có thêm thời gian củng cố cũng như tăng cường thế và lực.

Thứ hai, Mỹ và Trung Quốc biểu hiện ra bên ngoài luôn sẵn sàng chơi sát ván đến cùng với nhau nhưng trong thực chất lại luôn để ý đảm bảo duy trì sự kiểm soát tình hình, giữ dư địa cho bước lùi và đi vào thoả hiệp với nhau. Cho nên các đối tác của hai nước này cần nhìn nhận cả việc họ làm găng với nhau lẫn việc họ đi vào thoả hiệp với nhau trong tính tương đối và nhất thời của nó.

Thứ ba, Mỹ và Trung Quốc gia tăng mức độ quyết liệt của cuộc cạnh tranh chiến lược nhưng đồng thời lại có thoả hiệp và thoả thuận cục bộ, không vì thoả hiệp và thoả thuận cục bộ mà làm thay đổi bản chất của cuộc cạnh tranh chiến lược, đồng thời không vì gia tăng mức độ quyết liệt của cuộc cạnh tranh chiến lược mà không thể có được thoả hiệp và thoả thuận cục bộ với nhau.

Thứ tư, nhân tố đối nội đóng vai trò quyết định hơn cả trong năm 2019 đối với cả Mỹ lẫn Trung Quốc. Ông Trump muốn có bằng chứng về kiên định thực hiện cam kết vận động tranh cử và nhằm đến cuộc bầu cử tổng thống lần tới ở Mỹ. Phía Trung Quốc coi trọng việc bảo tồn thể diện và hạn chế thiệt hại. Cũng vì thế, mối quan hệ song phương này trong năm 2019 diễn biến không gây bất ngờ lớn, nhưng trong năm 2020 sắp tới nhiều khả năng sẽ khác.

Thứ năm, trong năm 2019, Mỹ và Trung Quốc chưa xử lý được ổn thoả, cơ bản và lâu dài vấn đề mắc mớ hay xung khắc lợi ích chiến lược nào. Điều này phản ánh cơ chế xử lý quan hệ song phương bằng các cuộc gặp nhau giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình chỉ có tác dụng thực tế hạn chế. Hai người này đã và sẽ còn gặp nhau mỗi khi cần rút củi đáy nồi để rồi sau đấy lại thêm củi vào dưới đáy nồi.

Theo Dịch Dung

Thế giới & Việt Nam

MỚI NHẤT
Tranh cãi chuyện trái dưa, con cua khiến hai bộ trưởng Nhật Bản mất chức
Tranh cãi chuyện trái dưa, con cua khiến hai bộ trưởng Nhật Bản mất chức

(Dân trí) - Việc hai bộ trưởng liên tiếp xin từ chức trong vòng một tuần đã cho thấy “sự khắc nghiệt” của nền chính trị Nhật Bản, khi không dung túng cho bất kỳ hành vi hối lộ nào dù là nhỏ nhất.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 10:57

Nga cáo buộc Mỹ "rút dầu thô của Syria 30 triệu USD mỗi tháng"
Nga cáo buộc Mỹ "rút dầu thô của Syria 30 triệu USD mỗi tháng"

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Nga đã lên tiếng cáo buộc Mỹ "buôn lậu" dầu thô từ các giếng dầu chiếm của Syria với giá trị 30 triệu USD mỗi tháng.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 10:06

Người đẹp Nga lần đầu lộ mặt con trai, nói giống cựu vương Malaysia “như đúc”
Người đẹp Nga lần đầu lộ mặt con trai, nói giống cựu vương Malaysia “như đúc”

(Dân trí) - Cựu hoa hậu Moscow, Nga Oksana Voevodina lần đầu lộ mặt con trai 5 tháng tuổi trước truyền thông và tuyên bố cậu bé giống “như đúc” cựu vương Malaysia Muhammad V, người đã ly hôn với cô hồi giữa năm vì nghi cậu bé không phải là con ruột của ông.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 09:56

Ông Trump nói biết rõ thủ lĩnh mới bí ẩn của IS
Ông Trump nói biết rõ thủ lĩnh mới bí ẩn của IS

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng, Mỹ biết "chính xác" ai là thủ lĩnh mới của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), sau khi tổ chức này thông báo đã bầu ra người kế nhiệm thủ lĩnh Abu Bakr al-Baghdadi.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 09:09

"Quý bà thép" muốn Mỹ hợp lực với EU gây sức ép lên Trung Quốc
"Quý bà thép" muốn Mỹ hợp lực với EU gây sức ép lên Trung Quốc

(Dân trí) - Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi cho rằng phe Dân chủ sẽ cứng rắn với Trung Quốc hơn Tổng thống Donald Trump bằng cách phối hợp với EU để gây sức ép với Bắc Kinh.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 08:39

Thống đốc New York nói “thoát nợ” sau khi ông Trump chuyển nơi thường trú
Thống đốc New York nói “thoát nợ” sau khi ông Trump chuyển nơi thường trú

(Dân trí) - Thống đốc New York Andrew Cuomo nói rằng ông cảm thấy “thoát nợ” sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chuyển nơi thường trú từ New York sang Florida vì bị “đối xử tệ”.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 08:03

Cảnh sát Anh dành 1 phút mặc niệm 39 nạn nhân thiệt mạng trong xe tải
Cảnh sát Anh dành 1 phút mặc niệm 39 nạn nhân thiệt mạng trong xe tải

(Dân trí) - Các sĩ quan cảnh sát và lực lượng cứu hộ hạt Essex, Anh đã dành 1 phút tưởng niệm 39 nạn nhân thiệt mạng trong thùng xe tải hồi tháng 10.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 07:45

Phát hiện tàu ngầm Anh mất tích bí ẩn 77 năm trước
Phát hiện tàu ngầm Anh mất tích bí ẩn 77 năm trước

(Dân trí) - Một tàu ngầm Anh mất tích bí ẩn từ Thế chiến II đã được tìm thấy dưới đáy biển Địa Trung Hải, ngoài khơi Malta.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 07:28

Cảnh sát Anh tin 39 nạn nhân trong xe tải là người Việt
Cảnh sát Anh tin 39 nạn nhân trong xe tải là người Việt

(Dân trí) - Cảnh sát Anh tin rằng 39 nạn nhân thiệt mạng trong thùng xe tải ngày 23/10 là người Việt. Tuy nhiên, danh tính của họ hiện vẫn chưa được xác nhận cụ thể.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 06:19

Truy tố tài xế thứ hai vụ 39 người chết trong xe tải tại Anh
Truy tố tài xế thứ hai vụ 39 người chết trong xe tải tại Anh

(Dân trí) - Tài xế người Bắc Ireland đã bị truy tố 41 tội danh vì có liên quan tới vụ 39 người chết trong xe tải ở Anh hồi tháng 10.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 10:07

Nga tuyên bố không lập liên minh quân sự với Trung Quốc
Nga tuyên bố không lập liên minh quân sự với Trung Quốc

(Dân trí) - Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố Moscow không có kế hoạch thành lập một liên minh quân sự với Trung Quốc.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 09:13

Cảnh sát gọi điện, kêu gọi nghi phạm vụ 39 thi thể tại Anh đầu thú
Cảnh sát gọi điện, kêu gọi nghi phạm vụ 39 thi thể tại Anh đầu thú

(Dân trí) - Cảnh sát Anh đã kêu gọi hai nghi phạm người Bắc Ireland ra đầu thú, sau khi các đối tượng này được cho là có liên quan tới vụ 39 người chết trong xe tải hồi tháng 10.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 08:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Tổng tuyển cử sớm: Ngã rẽ Brexit thay đổi cục diện chính trị nước Anh
Tổng tuyển cử sớm: Ngã rẽ Brexit thay đổi cục diện chính trị nước Anh

Đây cũng sẽ là ván cược cuối “được ăn cả, ngã về không” của Thủ tướng Anh Boris Johnson - người bằng mọi giá theo đuổi đến cùng giấc mơ Brexit.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 07:00

Uy lực của siêu tăng Liên Xô từng "đè bẹp" đối thủ phát xít Đức
Uy lực của siêu tăng Liên Xô từng "đè bẹp" đối thủ phát xít Đức

(Dân trí) - Một trong những cỗ xe tăng uy lực nhất Thế chiến 2, IS-2, đã thành công tới mức nó không chỉ được sử dụng trong cuộc chiến chống phát xít Đức, mà còn phục vụ trong quân đội Liên Xô và Nga trong nửa thế kỷ tiếp theo.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 06:55

Việt Nam bàn giao 37 hecta sân bay Biên Hòa để Mỹ khử độc dioxin
Việt Nam bàn giao 37 hecta sân bay Biên Hòa để Mỹ khử độc dioxin

(Dân trí) - Mỹ và Việt Nam đã ký biên bản bàn giao 37 hecta mặt bằng để bắt đầu xử lý dioxin tại khu vực sân bay Biên Hòa.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 05:14

Tìm thấy xác tàu chiến Mỹ ở độ sâu hơn 6.000 mét dưới đáy biển
Tìm thấy xác tàu chiến Mỹ ở độ sâu hơn 6.000 mét dưới đáy biển

(Dân trí) - Các chuyên gia thuộc một công ty của Mỹ đã tìm thấy tàu khu trục USS Johnston bị Nhật Bản đánh chìm trong Thế chiến 2 ở độ sâu kỷ lục hơn 6.000 m.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 05:03

Mỹ kêu gọi ASEAN đồng lòng ngăn Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông
Mỹ kêu gọi ASEAN đồng lòng ngăn Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông

(Dân trí) - Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi các nước thành viên ASEAN cùng phối hợp để ứng phó cứng rắn hơn với hành động quân sự hóa trái phép của Trung Quốc tại Biển Đông.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 04:42

Đức ký kết hiệp ước tăng cường quan hệ với Đông Nam Á
Đức ký kết hiệp ước tăng cường quan hệ với Đông Nam Á

(Dân trí) - Việc Đức tham gia Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác tại Đông Nam Á với ASEAN là một bước đi quan trọng nhằm tăng cường quan hệ với một cộng đồng ngày càng trở nên quan trọng trong khu vực và trên thế giới.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 04:24

Than phiền bị “đối xử tệ”, ông Trump chuyển nơi thường trú khỏi New York
Than phiền bị “đối xử tệ”, ông Trump chuyển nơi thường trú khỏi New York

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump, một cư dân lâu năm của New York, cho biết ông sẽ cùng gia đình chuyển nơi thường trú tới bang Florida vì bị thành phố này “đối xử rất tệ”.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 02:30

Tuần duyên Mỹ đối phó tham vọng bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông
Tuần duyên Mỹ đối phó tham vọng bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông

(Dân trí) - Mỹ ngày càng tăng cường vai trò của lực lượng tuần duyên trong chiến lược đối phó với tham vọng bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 02:22

Quy trình đào tạo khắc nghiệt lực lượng khuyển đặc nhiệm của quân đội Mỹ
Quy trình đào tạo khắc nghiệt lực lượng khuyển đặc nhiệm của quân đội Mỹ

(Dân trí) - Các "đặc vụ 4 chân" của Mỹ phải trải qua một quá trình tuyển chọn gắt gao và đào tạo cực kỳ nghiêm ngặt, bài bản để đảm bảo chúng có thể thực hiện các nhiệm vụ ngặt nghèo với độ nguy hiểm cao.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 12:41

Các cuộc chiến tranh không tuyên bố giữa Liên Xô và Israel
Các cuộc chiến tranh không tuyên bố giữa Liên Xô và Israel

Mặc dù trên thực tế không bao giờ được công khai, chiến tranh tàn khốc và bí mật Liên Xô - Israel đã kéo dài trong nhiều thập kỷ.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 12:18

Thái Lan bắt nghi phạm sát hại nữ triệu phú rồi đổ bê tông giấu vào tủ lạnh
Thái Lan bắt nghi phạm sát hại nữ triệu phú rồi đổ bê tông giấu vào tủ lạnh

(Dân trí) - Nghi phạm chính vụ án sát hại nữ triệu phú Thái Lan rồi đổ bê tông và giấu thi thể nạn nhân vào tủ lạnh đã bị bắt giữ.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 11:58

Trực thăng Hàn Quốc rơi gần đảo tranh chấp với Nhật Bản, 7 người mất tích
Trực thăng Hàn Quốc rơi gần đảo tranh chấp với Nhật Bản, 7 người mất tích

(Dân trí) - Lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm 7 người mất tích sau khi trực thăng chở các nạn nhân rơi xuống vùng biển gần nhóm đảo tranh chấp với Nhật Bản.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 10:31