Phía sau tuyên bố quan trọng của Ngoại trưởng Mỹ về Biển Đông

Dân trí Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã gửi đi thông điệp quan trọng khi đưa ra tuyên bố gây chú ý liên quan tới hiệp ước phòng vệ chung với Philippines gần đây.
>>Tàu chỉ huy hiện đại nhất của Hải quân Mỹ đi qua Biển Đông
>>Mỹ lần đầu cam kết bảo vệ Philippines trước các cuộc tấn công ở Biển Đông
>>Lo ngại xung đột với Trung Quốc, Philippines muốn xem xét lại hiệp ước với Mỹ

Phía sau tuyên bố quan trọng của Ngoại trưởng Mỹ về Biển Đông - 1

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo (Ảnh: Getty)

Ngày 1/3, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố: “Bất kỳ một cuộc tấn công vũ trang nào nhằm vào các lực lượng, máy bay hoặc tàu dân sự của Philippines trên Biển Đông cũng sẽ kích hoạt các nghĩa vụ phòng vệ chung theo Điều IV hiệp ước phòng vệ chung của chúng tôi”.

Đối với nhiều nhà phân tích, tuyên bố của Ngoại trưởng Pompeo dường như là động thái mạnh mẽ nhất của chính quyền Trump nhằm “tăng cường cam kết của Mỹ đối với các đồng minh đã được thiết lập” tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Điều này đã được ghi nhận trong Chiến lược An ninh Quốc gia của Mỹ năm 2017.

Giữa lúc diễn ra các cuộc đàm phán hạt nhân của Triều Tiên, căng thẳng Ấn Độ - Pakistan, đàm phán thương mại Trung Quốc, tuyên bố của người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hút sự chú ý nhất định. Vì sao ông Pompeo đưa ra tuyên bố này và ngụ ý của ngoại trưởng Mỹ là gì?

Hiệp ước phòng vệ chung

Mỹ và Philippines đã ký hiệp ước phòng vệ chung vào năm 1951. Với văn kiện này, các đồng minh cam kết “đối phó với các mối đe dọa chung” trong trường hợp xảy ra “một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào vùng lãnh thổ đô thị của mỗi bên, hoặc nhằm vào vùng lãnh thổ đảo thuộc quyền tài phán của mỗi bên tại Thái Bình Dương, hoặc nhằm vào các lực lượng vũ trang, tàu và máy bay dân sự của mỗi bên tại Thái Bình Dương”.

Tuy nhiên, một vấn đề từ lâu vẫn chưa được làm rõ đó là liệu Biển Đông có nằm trong khu vực “Thái Bình Dương” mà hiệp ước phòng vệ chung Mỹ - Philippines sẽ được áp dụng trong trường hợp xảy ra tấn công vũ trang hay không. Nếu không, Philippines sẽ phải tự hành xử một mình trong trường hợp xung đột xảy ra và không nhận được sự hỗ trợ từ Mỹ.

Tổng thống Donald Trump từng hứa hẹn riêng với giới lãnh đạo Philippines rằng: “Chúng tôi sẽ ủng hộ các bạn”. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ quan chức nào của Mỹ thực sự ràng buộc Washington với Manila bằng việc công khai làm rõ những cam kết còn chưa sáng tỏ trong hiệp ước phòng vệ chung suốt hàng chục năm qua.

Do vậy, việc Ngoại trưởng Pompeo đưa ra tuyên bố “Biển Đông là một phần của Thái Bình Dương” rõ ràng là một động thái mạnh mẽ của Mỹ.

Tuyên bố từ 2 thập niên

Phía sau tuyên bố quan trọng của Ngoại trưởng Mỹ về Biển Đông - 2

Tàu USS Blue Ridge, soái hạm Hạm đội 7 Hải quân Mỹ, ở ngoài khơi Manila trong chuyến thăm thường kỳ tới Philippines hôm 13/3. (Ảnh: AP)

 

Vào năm 1979, trong các cuộc đàm phán về dàn xếp lực lượng Mỹ tại Philippines, Ngoại trưởng Mỹ Cyrus Vance đã gửi một bức thư tới người đồng cấp Philippines Carlos Romulo.

Trong bức thư, ông Vance hứa hẹn rằng một cuộc tấn công nhằm vào các lực lượng vũ trang, tàu hoặc máy bay Philippines ở Thái Bình Dương không cần thiết phải xảy ra trong vùng lãnh thổ đô thị của Philippines hay vùng lãnh thổ đảo thuộc quyền tài phán của Philippines ở Thái Bình Dương mới thuộc phạm vi định nghĩa “khu vực Thái Bình Dương” theo hiệp ước phòng vệ chung.

Vào năm 1999, khi căng thẳng với Trung Quốc tăng cao trên Biển Đông, Đại sứ Mỹ Thomas Hubbard đã khẳng định rằng Washington sẽ “giữ nguyên lập trường trong bức thư Vance-Romulo vào ngày 6/1/1979… Mỹ coi Biển Đông là một phần của khu vực Thái Bình Dương”.

Với tuyên bố mới đây, Ngoại trưởng Pompeo đã khẳng định lại lập trường trên của Mỹ. Một câu hỏi được đặt ra là tại sao mãi tới bây giờ, tức 20 năm sau tuyên bố của Đại sứ Hubbard, Mỹ mới làm rõ khái niệm “khu vực Thái Bình Dương” trong khuôn khổ hiệp ước phòng vệ chung với Philippines, ngay cả khi Manila đóng vai trò chiến lược ngày càng quan trọng với Washington.

Nỗi lo bị bỏ rơi 

Khi Trung Quốc ngày càng cứng rắn trên Biển Đông, Philippines đã chuyển hướng sang Mỹ để nhờ cậy sự giúp đỡ. Năm 2012, Trung Quốc đã chiếm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough sau khi được cho là đã phá vỡ một thỏa thuận đàm phán với Mỹ. Sau đó năm 2013, Trung Quốc cũng bắt đầu bồi đắp và quân sự hóa trái phép 7 thực thể tranh chấp trên Biển Đông.

Các quan chức Philippines buộc phải xoay xở để đối phó với Trung Quốc. Họ đề nghị chính quyền Tổng thống Barack Obama làm rõ cam kết hiệp ước chung, song Mỹ khi đó chỉ khẳng định cam kết của nước này vẫn “vững chắc”.

Trong khi đó, để đối phó với căng thẳng ngày càng tăng tại biển Hoa Đông, Tổng thống Obama đặc biệt tuyên bố Hiệp ước An ninh Mỹ - Nhật sẽ được áp dụng với quần đảo Senkaku - nơi Trung Quốc - Nhật Bản có tranh chấp chủ quyền và Bắc Kinh gọi là quần đảo Điếu Ngư.

Các điều khoản trong hiệp ước của Mỹ với Nhật Bản và Mỹ với Philippines đương nhiên sẽ có sự khác biệt. Tuy vậy, phía Manila vẫn xem cách tiếp cận khác biệt của Mỹ là dấu hiệu cho thấy Mỹ có thể sẽ “bỏ rơi” Philippines.

Khi lên nắm quyền tại Philippines vào năm 2016, Tổng thống Rodrigo Duterte tiếp tục làm dấy lên nhiều quan ngại về mối quan hệ với Mỹ. Ông cũng bắt đầu công khai nghi ngờ giá trị của quan hệ đồng minh với Mỹ, thậm chí đòi lực lượng Mỹ rời khỏi Philippines.

Chính sách của chính quyền Trump

Khi chính quyền Trump bắt đầu tiếp quản Nhà Trắng, giới chức Mỹ lo ngại rằng Philippines có thể bỏ rơi Mỹ. Ông Duterte từng nhiều lần xích lại gần Trung Quốc và tuyên bố ông ủng hộ việc tách Philippines khỏi Mỹ. Tháng 12/2018, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana từng đề xuất đã đến lúc phải “duy trì, củng cố hoặc xé bỏ” liên minh với Mỹ.

Ở thời điểm hiện tại, việc Mỹ tái khẳng định cam kết đồng minh với Philippines có thể đẩy Washington vào thế lưỡng nan khi có nguy cơ sa lầy vào một cuộc xung đột không mong muốn. Trong khi đó, Trung Quốc có thể thử thách “lằn ranh đỏ” mới của Mỹ.

Ngoài ra, sự ủng hộ của Mỹ với Philippines cũng có thể tạo ra tình huống rủi ro. Manila có thể ỷ lại việc có Mỹ cam kết hậu thuẫn và tiến hành những động thái nguy hiểm hơn.

Bất chấp những nguy cơ trên, chính quyền Trump vẫn quyết định tăng cường liên minh với Philippines. Trong một động thái mang tính biểu tượng quan trọng cho liên minh này, vào tháng 12/2018, các quan chức cấp cao của Mỹ đã đồng ý trả lại chuông nhà thờ Balangiga mà lính Mỹ từng chiếm giữ của Philippines như một chiến lợi phẩm trong một chiến dịch vào năm 1901. Tiếp đó, Ngoại trưởng Mike Pompeo lại làm rõ khái niệm quan trọng trong hiệp ước với Philippines.

Thành Đạt

Theo Washington Post

MỚI NHẤT
Ông Trump: IS sẽ bị xóa sổ khỏi hành tinh trong vài giờ tới
Ông Trump: IS sẽ bị xóa sổ khỏi hành tinh trong vài giờ tới

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/3 tuyên bố, Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở Syria và Iraq sẽ bị xóa sổ trong vài giờ tới, tuy nhiên, khoảng 400 binh sĩ Mỹ sẽ ở lại Syria tiếp tục cuộc chiến chống khủng bố.

Thứ năm, 21/03/2019 - 07:11

Ông Trump tiết lộ lý do giữ “đòn” áp thuế với Trung Quốc
Ông Trump tiết lộ lý do giữ “đòn” áp thuế với Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump nói rằng Mỹ vẫn sẽ áp thuế với Trung Quốc cho đến khi ông chắc chắn Bắc Kinh tuân thủ bất kỳ thỏa thuận thương mại nào giữa hai nước.

Thứ năm, 21/03/2019 - 06:58

Rúng động bê bối 1.600 người bị quay lén trong các khách sạn tại Hàn Quốc
Rúng động bê bối 1.600 người bị quay lén trong các khách sạn tại Hàn Quốc

(Dân trí) - Khoảng 1.600 người đã bị quay lén trong các khách sạn tại Hàn Quốc và hình ảnh của họ đã được phát trực tiếp cho những khách hàng có trả phí theo dõi.

Thứ tư, 20/03/2019 - 10:48

Những phút “cân não” cuối cùng của phi công Lion Air trước khi máy bay rơi
Những phút “cân não” cuối cùng của phi công Lion Air trước khi máy bay rơi

(Dân trí) - Hai phi công lái chiếc Boeing 737 MAX của Lion Air đã phải đọc vội cuốn sổ tay hướng dẫn với hy vọng kịp thời xử lý sự cố, tuy nhiên họ đã không gặp may trước khi máy bay lao xuống biển khiến 189 người thiệt mạng.

Thứ tư, 20/03/2019 - 09:59

Thủ tướng Anh đề nghị hoãn “ly hôn” EU thêm 3 tháng
Thủ tướng Anh đề nghị hoãn “ly hôn” EU thêm 3 tháng

(Dân trí) - Thủ tướng Anh Theresa May hôm nay đã viết thư cho Liên minh châu Âu (EU) đề nghị trì hoãn việc Anh "ly hôn" khối này (Brexit) thêm 3 tháng, trong bối cảnh chỉ còn 9 ngày nữa là đến thời điểm Anh rời EU theo kế hoạch.

Thứ tư, 20/03/2019 - 09:28

Bầu cử Thái Lan trước giờ G: Đua nhau đổi tên thành Thaksin, Yingluck để dễ trúng cử
Bầu cử Thái Lan trước giờ G: Đua nhau đổi tên thành Thaksin, Yingluck để dễ trúng cử

(Dân trí) - Nhằm thu hút sự chú ý và thuyết phục nhóm đông đảo cử tri vẫn ủng hộ hai cựu thủ tướng sống lưu vong Thaksin và Yingluck Shinawatra, nhiều ứng viên đã lấy tên của anh em họ dùng trong khẩu hiệu tranh cử của mình trước thềm cuộc tổng tuyển cử ở Thái Lan vào ngày 24/3 tới.

Thứ tư, 20/03/2019 - 08:57

Cận cảnh Su-35 huyền thoại của Nga sải cánh trên bầu trời Syria
Cận cảnh Su-35 huyền thoại của Nga sải cánh trên bầu trời Syria

(Dân trí) - Một góc quay hiếm có đã ghi lại cảnh máy bay chiến đấu Su-35 của Nga hoạt động trên bầu trời Syria khi hộ tống máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga.

Thứ tư, 20/03/2019 - 08:34

Video Nga thử nghiệm tàu ngầm “khủng” có thể mang 160 đầu đạn hạt nhân
Video Nga thử nghiệm tàu ngầm “khủng” có thể mang 160 đầu đạn hạt nhân

(Dân trí) - Một đoạn video do Bộ Quốc phòng Nga công bố đã ghi lại quá trình chạy thử nghiệm tàu ngầm lớp Borei được trang bị tới 16 tên lửa Bulava với hàng loạt đầu đạn hạt nhân.

Thứ tư, 20/03/2019 - 07:05

Cuộc đua vũ khí trí tuệ nhân tạo và những nguy cơ tiềm ẩn
Cuộc đua vũ khí trí tuệ nhân tạo và những nguy cơ tiềm ẩn

Trí tuệ nhân tạo mang lại rất nhiều giá trị cho cuộc sống loài người, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ một khi được quân sự hóa.

Thứ tư, 20/03/2019 - 05:30

Trung Quốc bất ngờ nhận cảnh báo từ Ấn Độ
Trung Quốc bất ngờ nhận cảnh báo từ Ấn Độ

Pakistan là một công cụ được Trung Quốc sử dụng để kiềm chế Ấn Độ. Bắc Kinh đã cung cấp nguồn lực vũ khí, tên lửa và thậm chí cả thiết kế vũ khí hạt nhân cho Islamabad.

Thứ tư, 20/03/2019 - 05:07

Italy mở cửa 4 cảng biển “đón” Trung Quốc, Mỹ - EU cấp tập cảnh báo
Italy mở cửa 4 cảng biển “đón” Trung Quốc, Mỹ - EU cấp tập cảnh báo

(Dân trí) - 4 cảng biển tại Italy có thể được mở cửa cho Trung Quốc đầu tư trong khuôn khổ “Sáng kiến Vành đai và Con đường”, bất chấp những lo ngại về an ninh của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).

Thứ tư, 20/03/2019 - 04:37

Phó Chủ tịch Quốc hội Đức đòi trục xuất Đại sứ Mỹ
Phó Chủ tịch Quốc hội Đức đòi trục xuất Đại sứ Mỹ

Phó Chủ tịch Quốc hội Đức Kubicki đòi trục xuất Đại sứ Grenell khi cho rằng nhà ngoại giao Mỹ đã can thiệp vào các vấn đề chính trị của nước này.

Thứ tư, 20/03/2019 - 03:26

ĐÁNG QUAN TÂM
Báo Anh viết về những bất cập của chương trình thực tập sinh Việt tại Nhật Bản
Báo Anh viết về những bất cập của chương trình thực tập sinh Việt tại Nhật Bản

(Dân trí) - Ngày càng nhiều thanh niên Việt Nam chọn con đường sang Nhật Bản để trở thành thực tập sinh với kỳ vọng có thể đổi đời. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng những thanh niên này cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro khi làm việc tại nơi đất khách quê người, trong bối cảnh Nhật Bản sắp thay đổi luật lao động.

Thứ tư, 20/03/2019 - 02:15

Cô gái gốc Việt tại Mỹ đối mặt 20 năm tù vì bị cáo buộc hỗ trợ IS
Cô gái gốc Việt tại Mỹ đối mặt 20 năm tù vì bị cáo buộc hỗ trợ IS

(Dân trí) - Mỹ đã bắt giữ một thiếu nữ 20 tuổi gốc Việt với cáo buộc hỗ trợ nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Nếu bị kết tội, cô có thể phải đối mặt án tù 20 năm.

Thứ tư, 20/03/2019 - 12:05

Phi công cứu máy bay Boeing 737 Max của Lion Air thoát thảm họa vào phút chót
Phi công cứu máy bay Boeing 737 Max của Lion Air thoát thảm họa vào phút chót

(Dân trí) - Một máy bay Boeing 737 Max 8 của hãng hàng không Lion Air đã gặp sự cố với hệ thống kiểm soát bay hồi cuối tháng 10 năm ngoái, nhưng đã kịp thời được khắc phục nhờ một viên phi công không trong giờ trực. May mắn này đã không lặp lại trong chuyến bay ngày hôm sau và thảm kịch đã xảy ra, khiến toàn bộ 189 người trên máy bay thiệt mạng.

Thứ tư, 20/03/2019 - 11:19

“Công thức” bí mật có thể giúp ông Trump tái đắc cử năm 2020
“Công thức” bí mật có thể giúp ông Trump tái đắc cử năm 2020

(Dân trí) - Hãng tin Mỹ CNN cho rằng dù tỉ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ở mức không cao nhưng ông vẫn có thể tái đắc cử vào năm mới nếu sử dụng đúng "quân bài".

Thứ tư, 20/03/2019 - 11:02

Nga thành “trọng tài duy nhất” trong “ván cược” Iran-Israel ở Syria
Nga thành “trọng tài duy nhất” trong “ván cược” Iran-Israel ở Syria

Có một thực tế là cả Israel và Iran đều không tin tưởng Nga nhưng chỉ Tổng thống Putin mới có thể ngăn cản những xung đột leo thang giữa 2 nước.

Thứ tư, 20/03/2019 - 10:04

Máy bay thương mại Iran mài bụng tóe lửa trên đường băng
Máy bay thương mại Iran mài bụng tóe lửa trên đường băng

(Dân trí) - Một máy bay thương mại Iran chở 33 người đã gặp trục trặc kỹ thuật và hạ cánh trong tình trạng bụng mài xuống đường băng tóe lửa.

Thứ tư, 20/03/2019 - 09:51

Ông Trump để ngỏ mọi phương án, Nga cảnh báo Mỹ không can thiệp quân sự Venezuela
Ông Trump để ngỏ mọi phương án, Nga cảnh báo Mỹ không can thiệp quân sự Venezuela

(Dân trí) - Nga đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố để ngỏ mọi phương án trong cuộc khủng hoảng tại quốc gia Nam Mỹ.

Thứ tư, 20/03/2019 - 09:07

Tổng thống Putin tiết lộ máy bay quân sự tốt nhất thế giới
Tổng thống Putin tiết lộ máy bay quân sự tốt nhất thế giới

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiết lộ dòng máy bay quân sự mà ông cho là tốt nhất và không có đối thủ trên thế giới.

Thứ tư, 20/03/2019 - 08:59

Tiết lộ chi phí “khủng” chế tạo chuyên cơ Không Lực Một mới của Tổng thống Mỹ
Tiết lộ chi phí “khủng” chế tạo chuyên cơ Không Lực Một mới của Tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ chi khoản tiền hơn 5 tỷ USD cho 2 chuyên cơ Không Lực Một mới.

Thứ tư, 20/03/2019 - 08:29

Tổng thống Trump liên tục giành chiến thắng pháp lý
Tổng thống Trump liên tục giành chiến thắng pháp lý

(Dân trí) - Tòa án Tối cao Mỹ ngày 19/3 đã công nhận thẩm quyền của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc bắt giữ vô thời hạn người nhập cư trái phép chờ trục xuất. Đây có thể coi là thắng lợi pháp lý với ông Trump trong bối cảnh ông theo đuổi các chính sách nhập cư cứng rắn.

Thứ tư, 20/03/2019 - 08:13

Tổng thống Trump bỏ ngỏ khả năng ủng hộ Brazil gia nhập NATO
Tổng thống Trump bỏ ngỏ khả năng ủng hộ Brazil gia nhập NATO

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông rất nghiêm túc xem xét việc đồng tình cho Brazil gia nhập vào liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) hoặc các liên minh khác.

Thứ tư, 20/03/2019 - 07:50

Cố vấn Mỹ: Ông Trump đã trao cơ hội, Triều Tiên tự quyết định tương lai
Cố vấn Mỹ: Ông Trump đã trao cơ hội, Triều Tiên tự quyết định tương lai

(Dân trí) - Cố vấn An ninh Quốc gia Nhà Trắng John Bolton nói rằng một vụ thử tên lửa hoặc hạt nhân của Triều Tiên sẽ có tác động thực sự đối với Tổng thống Donald Trump.

Thứ tư, 20/03/2019 - 07:37