Ông Trần Quang Cơ: Người thúc đẩy bình thường hóa Việt- Mỹ

Bản lĩnh Trần Quang Cơ từ trong sâu thẳm luôn chủ trương xây dựng một nền ngoại giao vì lợi ích quốc gia-dân tộc, bảo vệ đến cùng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Năm 2015 kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ cũng là thời điểm đánh dấu quan hệ hai nước đã và đang phát triển vượt bậc. Nhất là trong bối cảnh lần đầu tiên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng chuẩn bị thăm chính thức Hoa Kỳ vào đầu tháng 7 này.

Nền ngoại giao “Đổi mới” với phương châm “Việt Nam muốn là bạn của tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển” đã được khởi động vào thời điểm then chốt năm 1991 (Đại hội 7 Đảng Cộng Sản). Chính cái “nhân” gieo thuở ấy đã mang lại mùa gặt hứa hẹn hôm nay.

Tại một hội thảo gần đây về quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, nguyên Đại sứ đầu tiên của nước ta tại Mỹ Lê Bàng đã đề nghị việc ghi nhận công lao của của một số cá nhân trong việc thúc đẩy, đàm phán bình thường hoá quan hệ với Mỹ mà trước nay chưa được nhắc đến nhiều trong đó có Thứ trưởng Trần Quang Cơ, Thứ trưởng Lê Mai...

Ông Trần Quang Cơ: Người thúc đẩy bình thường hóa Việt- Mỹ
Thứ trưởng Trần Quang Cơ đón chuyên gia Liên Xô tới thăm, làm việc tại Cục Tuyên truyền đặc biệt (tháng 3-1987). (Ảnh tư liệu: QĐND. Nguồn: VOV)

Cái nhìn tỉnh táo từ rất sớm

Nhiều năm sau “thời điểm then chốt” khi nhìn lại, cựu Ủy viên TƯ Đảng, Thứ trưởng Thứ nhất Bộ Ngoại giao Trần Quang Cơ vẫn cảm thấy có phần tiếc nuối. Theo ông, những việc cần thiết làm với Mỹ, trên thực tế chúng ta đã tiến hành, nhưng “chậm trễ tới cả mười năm”[2].

Bởi như ông thẳng thắn chỉ ra khi được hỏi nếu nghĩ lại, ông có thấy trước đây những cơ hội nào bị bỏ lỡ, những điều gì Việt Nam có thể làm khác không: “Một nước nhỏ hay trung bình như Việt Nam thì càng nhiều bạn càng tốt. Tôi thấy điều có thể làm khác là phải đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế sớm hơn. Trước Đại hội Đổi mới (năm 1986), Việt Nam đã quá phụ thuộc vào ý thức hệ mà không đa phương hóa được quan hệ”.

Giờ thì đã quá muộn để có thể hỏi trực tiếp cựu Thứ trưởng Thứ nhất Trần Quang Cơ về cách ông tính như thế nào để đưa ra chỉ dấu cho thấy, chúng ta triển khai một kế sách về an ninh quốc gia quan trọng dường ấy mà để muộn mất cả chục năm. Chúng ta rất muốn hỏi ông nguyên nhân tại sao. Không phải để quy trách nhiệm, mà cái chính là để rút bài học cho hiện tại và cho tương lai.

Quả thật, ngay từ rất sớm, ông Trần Quang Cơ đã có cái nhìn rất tỉnh táo khi cho rằng, một nước Việt Nam đổi mới, độc lập với các nước lớn, cải thiện quan hệ và hoà nhập với các đồng minh của Mỹ ở Đông Nam Á là phù hợp với lợi ích của Mỹ về hoà bình, ổn định, nhằm duy trì ảnh hưởng của Mỹ và hạn chế các thách thức nổi lên đối với vị trí của Mỹ ở khu vực.

Ông Cơ cũng đã phân tích các mối tương tác tạo nên vị thế của Việt Nam trong quan hệ với Mỹ. Ông cho rằng, tuy không có một vị trí quan trọng hàng đầu trong chiến lược toàn cầu của Mỹ, nhưng Việt Nam vẫn là một nhân tố mà Mỹ không thể không tính đến trong chiến lược của Washington ở Châu Á–TBD và Đông Nam Á. Hơn nữa, về kinh tế Mỹ có lợi ích tranh thủ thị trường và nguồn nguyên liệu của Việt Nam. Mỹ không muốn vắng mặt trong khi các đối thủ của Mỹ đi mạnh vào thị trường Việt Nam.
 
Nguyên Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Trần Quang Cơ. (Ảnh:
Nguyên Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Trần Quang Cơ. (Ảnh: TTXVN)

Trăn trở về quyền lợi đất nước, tinh thần độc lập, tự chủ

Là chuyên gia loại một, ngay từ những ngày đầu, ông Trần Quang Cơ đã giữ cương vị nòng cốt trong hầu hết các giai đoạn quan trọng nhất của ngành ngoại giao giai đoạn 1960 - 1980. Với tư cách một chuyên viên cao cấp về Mỹ, ông đã tham gia với vai trò là một trong những cán bộ lãnh đạo các đơn vị chuyên trách, tham mưu về giải pháp phục vụ cho cuộc hòa đàm Paris, sau đó trực tiếp tham gia đoàn đàm phán cả công khai lẫn bí mật (kết thúc vào tháng 1/1973).

Mấy năm về sau, trong chiều hướng đi tìm những đối thoại thẳng thắn giữa các cựu thù, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ McNamara đã đề nghị các học giả và các nhà lãnh đạo cuộc “chiến tranh Việt Nam” (theo cách nói của người Mỹ), cùng ngồi xuống duyệt lại những quyết định trong chính sách để hiểu rõ hơn, nhưng đặc biệt là để rút ra những kinh nghiệm lịch sử cho toàn cầu thông qua “bài học Việt Nam”.

Sáu hội nghị như thế đã diễn ra tại Hà Nội từ tháng 11/1995 đến tháng 2/1998. Hội nghị thứ 7 diễn ra tại Viện Rockefeller ở Bellagio, Italy. Ông Trần Quang Cơ, ông Nguyễn Cơ Thạch và một số học giả, tướng lĩnh và cựu lãnh đạo CHXHCN Việt Nam đã tham dự chuỗi hội nghị ma-ra-tông này, mà quan trọng nhất là hai hội nghị chính vào tháng 6/1997 và tháng 2/1998. Cả ông Cơ lẫn ông Thạch đã có những đóng góp đáng kể vào quá trình hàn gắn quan hệ Việt – Mỹ.

Nhưng có lẽ liên quan đến các diễn tiến phức tạp hơn trong quan hệ với Mỹ và các nước lớn khác là giai đoạn đầy năng động và sáng tạo của ngoại giao Việt Nam vào cuối những năm 1980, đầu những năm 1990. Ông Trần Quang Cơ lúc ấy đã là thành viên ban lãnh đạo của Bộ Ngoại giao, cùng với tân Ngoại trưởng Nguyễn Mạnh Cầm, Thứ trưởng Trần Quang Cơ luôn chủ động đề xuất các ý kiến dựa trên những đánh giá tỉnh táo, những trăn trở về quyền lợi của đất nước, thấm nhuần tinh thần độc lập, tự chủ trong tư duy cũng như trong tác phong lãnh đạo.

Liên quan đến công tác nghiên cứu chiến lược cũng như các hành vi mang tính động thái, ông Trần Quang Cơ luôn có cách nhìn “cân bằng và đối trọng”. Trong quan hệ với Mỹ, ông chủ trương phải tăng cường hợp tác trên nhiều mặt nhưng vẫn cần đấu tranh khi nẩy sinh vấn đề trái với lợi ích của ta (ví dụ như vấn đề chất độc da cam chẳng hạn). Với Trung Quốc cũng vậy, ông thường nhắc không thể quá nặng về hợp tác và nhân nhượng để bị đánh giá là ta thúc thủ, coi nhẹ mặt đấu tranh.

Viết những dòng này nhân ngày tiễn ông Trần Quang Cơ đi xa, lớp hậu sinh chúng ta hẳn không quên một trong những dòng tâm sự cuối cùng của ông, được lưu lại trong một bài viết ghi dưới là “tháng Chạp năm 2010” mà ông chuyển cho anh Nguyễn Vĩnh, nguyên Tổng Biên tập báo Quốc Tế (nay là báo Thế Giới và Việt Nam): “Rút cục chỉ có chính nhân dân ta mới thực sự cứu được nước ta thôi. Nhưng trên dưới phải một lòng, như thời Hội nghị Diên Hồng ngày xưa. Đảng phải dựa vào Dân, Dân vững lòng tin cậy vào Đảng thì dân tộc ta mới thực sự có sức mạnh để bảo vệ đất nước”.

Theo Đinh Hoàng Thắng (Hà Nội ngày 1/7/2015, viết nhân Tang lễ nguyên Thứ trưởng Thứ nhất Bộ Ngoại giao Trần Quang Cơ)
Vietnamnet
MỚI NHẤT
TEPCO tiếp tục phải bồi thường cho vụ tự sát liên quan sự cố hạt nhân
TEPCO tiếp tục phải bồi thường cho vụ tự sát liên quan sự cố hạt nhân

Công ty điện lực Tokyo (TEPCO), đơn vị điều hành tổ hợp hạt nhân gặp sự cố Fukushima 1, ngày 30/6 một lần nữa phải chịu trách nhiệm với một vụ tự tử liên quan đến khủng hoảng hạt nhân năm 2011 và được lệnh phải chi trả những tổn hại.

Thứ tư, 01/07/2015 - 09:51

Báo Trung Quốc "gây hấn" với Thủ tướng Nhật Bản
Báo Trung Quốc "gây hấn" với Thủ tướng Nhật Bản

(Dân trí) - Tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc đầu tuần này cáo buộc rằng Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang âm thầm chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh giữa nước này với Trung Quốc (?)

Thứ tư, 01/07/2015 - 09:28

Chính phủ Ukraina bị yêu cầu từ chức
Chính phủ Ukraina bị yêu cầu từ chức

Liên đoàn chủ sử dụng lao động Ukraina kêu gọi Tổng thống Poroshenko và Quốc hội cho chính phủ hiện tại từ chức - cơ quan báo chí của Liên đoàn cho biết hôm 30.6.

Thứ tư, 01/07/2015 - 09:25

Dấu ấn "phá băng": Mỹ - Cuba đạt thỏa thuận mở lại đại sứ quán
Dấu ấn "phá băng": Mỹ - Cuba đạt thỏa thuận mở lại đại sứ quán

(Dân trí) - Ngày 1/7, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ có phát biểu tại Nhà Trắng, xác nhận việc đàm phán với Cuba để mở lại đại sứ quán của hai nước tại Washington và Havana đã hoàn tất, các nguồn tin ngoại giao cho biết.

Thứ tư, 01/07/2015 - 09:13

5 điều đáng chú ý về khủng hoảng nợ của Hy Lạp
5 điều đáng chú ý về khủng hoảng nợ của Hy Lạp

(Dân trí) - Cuộc khủng hoảng nợ tại Hy Lạp đang thu hút sự chú ý của toàn thế giới, khi nguy cơ quốc gia này phải rời khỏi Eurozone ngày một hiển hiện, kéo theo hậu quả khôn lường đối với EU. Sau đây là 5 điều đáng chú ý về cuộc khủng hoảng này.

Thứ tư, 01/07/2015 - 08:50

Ai sẽ đặt ra luật chơi ở châu Á?
Ai sẽ đặt ra luật chơi ở châu Á?

Với câu hỏi: Ai sẽ đặt ra luật chơi ở châu Á? “Diễn đàn Đông Á” số ra mới đây đã đăng bài viết trong đó nhấn mạnh khu vực này muốn thành công cần phải dựa trên sự đồng thuận.

Thứ tư, 01/07/2015 - 08:00

Khoảnh khắc máy bay Indonesia bốc cháy ngùn ngụt sau khi chạm đất
Khoảnh khắc máy bay Indonesia bốc cháy ngùn ngụt sau khi chạm đất

(Dân trí) - Khói đen và lửa bốc lên ngùn ngụt sau khi máy bay quân sự Indonesia rơi trúng khu dân cư ở thành phố Medan vào trưa 30/6. Gần 90 thi thể đã được tìm thấy trong khi nhiều nguồn tin lo ngại rằng số nạn nhân có thể lên tới 122 người.

Thứ tư, 01/07/2015 - 07:54

Máy bay Indonesia lao xuống khu dân cư, 141 người thiệt mạng
Máy bay Indonesia lao xuống khu dân cư, 141 người thiệt mạng

(Dân trí) - Tính đến 9h30 sáng nay 1/7, cảnh sát Indonesia cho biết có 141 nạn nhân cả trên máy bay và dưới mặt đất thiệt mạng trong vụ rơi máy bay quân sự vào trưa qua.

Thứ tư, 01/07/2015 - 07:02

Hy Lạp trở thành quốc gia phát triển đầu tiên vỡ nợ
Hy Lạp trở thành quốc gia phát triển đầu tiên vỡ nợ

(Dân trí) - Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) đêm 30/6 xác nhận Hy Lạp đã không thể hoàn trả khoản vay 1,6 tỷ euro đúng thời hạn chót 30/6, trở thành quốc gia phát triển đầu tiên không thể trả nợ quỹ này. Một thỏa thuận xin gia hạn nợ vào phút chót đang được bàn thảo.

Thứ tư, 01/07/2015 - 06:43

Lời khai đầu tiên của tên sát nhân vượt ngục
Lời khai đầu tiên của tên sát nhân vượt ngục

Theo lời phát biểu trước báo giới của Thống đốc tiểu bang New York Andrew Cuomo, phạm nhân vụ vượt ngục gây chấn động nước Mỹ David Sweat hiện đã khai nhận một số tình tiết đầu tiên về cuộc trốn chạy của hắn.

Thứ tư, 01/07/2015 - 05:10

Đáp trả Mỹ, Nga mạnh tay chi 400 tỷ USD hiện đại hóa quân đội
Đáp trả Mỹ, Nga mạnh tay chi 400 tỷ USD hiện đại hóa quân đội

(Dân trí) - Đáp trả quyết định điều vũ khí hạng nặng tới Đông Âu của Mỹ, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố chi 400 tỷ USD nhằm hiện đại hóa quân đội, để đối phó với những mối đe dọa ngay sát biên giới nước này.

Thứ tư, 01/07/2015 - 05:00

Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố chính thức hoàn thành cải tạo đảo ở Trường Sa
Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố chính thức hoàn thành cải tạo đảo ở Trường Sa

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 30/6 thông báo nước này đã hoàn thành hoạt động cải tạo phi pháp ở quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam, đồng thời khẳng định sẽ tiến hành xây dựng cơ sở hạ tầng trái phép tại đây.

Thứ tư, 01/07/2015 - 04:01

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ máy bay rơi ở Indonesia: Số thi thể được tìm thấy lên tới 74
Vụ máy bay rơi ở Indonesia: Số thi thể được tìm thấy lên tới 74

Hãng tin AP dẫn lời người phát ngôn Không quân Indonesia cho biết số thi thể được tìm thấy tại hiện trường chiếc máy bay vận tải quân sự Hercules C-130 rơi và bốc cháy ở thành phố Medan, đảo Sumatra, miền Tây nước này đã lên tới con số 74.

Thứ tư, 01/07/2015 - 02:05

Khai trương nhà hàng “Phở tươi Việt Nam” tại E-Mart Hàn Quốc
Khai trương nhà hàng “Phở tươi Việt Nam” tại E-Mart Hàn Quốc

Theo phóng viên TTXVN tại Hàn Quốc, chuỗi siêu thị E-Mart - một trong những chuỗi siêu thị hàng đầu của nước này - ngày 29/6 đã khai trương nhà hàng “Phở tươi Việt Nam” của mình tại siêu thị E-Mart Town ở thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi.

Thứ tư, 01/07/2015 - 01:30

Indonesia: Thảm kịch rơi máy bay, đã tìm thấy ít nhất 86 thi thể nạn nhân
Indonesia: Thảm kịch rơi máy bay, đã tìm thấy ít nhất 86 thi thể nạn nhân

(Dân trí) - Ít nhất 86 thi thể đã được lực lượng cứu hộ Indonesia đưa ra từ xác chiếc máy bay quân sự Hercules C-130 gặp nạn sáng 30/6 (giờ địa phương), giữa lúc có tin cho thấy hơn 100 người có mặt trên khoang tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Thứ tư, 01/07/2015 - 01:02

Úc gặp khó khi can thiệp vào Biển Đông
Úc gặp khó khi can thiệp vào Biển Đông

(Dân trí) - Việc Úc tuyên bố điều máy bay quân sự bay qua Biển Đông trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh yêu sách chủ quyền là một bước đi lớn, chứa đựng những rủi ro đáng kể. Giới phân tích nhận định Canberra cũng khó mà có thể cứng rắn với "ngân hàng" của mình.

Thứ tư, 01/07/2015 - 01:00

Khu trục hạm Leader - Nga: “Căn cứ tên lửa khổng lồ trên biển”
Khu trục hạm Leader - Nga: “Căn cứ tên lửa khổng lồ trên biển”

Khu trục hạm lớp Leader của Nga được trang bị sức mạnh khủng khiếp với tổng cộng 204 quả tên lửa, trong đó có cả P-800 Onyx và S-500, S-350.

Thứ ba, 30/06/2015 - 11:00

Tỷ phú Mỹ tranh cử Tổng thống bị "sa thải" vì vạ miệng
Tỷ phú Mỹ tranh cử Tổng thống bị "sa thải" vì vạ miệng

(Dân trí) - Kênh truyền hình NBC của Mỹ ngày 29/6 đã quyết định ngừng hợp tác với tỷ phú Donald Trump, người đang tham gia chạy đua vào Nhà Trắng, sau khi ông chủ cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ và Hoa hậu Mỹ này có những phát ngôn khiến người nhập cư gốc Mexico nổi giận.

Thứ ba, 30/06/2015 - 10:00

Flight Global: Kho vũ khí của Mỹ không thể "dọa" Nga, Trung Quốc và Iran
Flight Global: Kho vũ khí của Mỹ không thể "dọa" Nga, Trung Quốc và Iran

(Dân trí) - Quân đội Mỹ đầu tư quá nhiều vào vũ khí có thể hiệu quả khi triển khai tại Iraq, Afghanistan và Syria, nhưng vẫn thiếu tác dụng đối với những quốc gia như Nga, Trung Quốc và Iran, trang tin Flight Global nhận định.

Thứ ba, 30/06/2015 - 09:03

Khủng hoảng Hy Lạp: Ván bài đã lật ngửa?
Khủng hoảng Hy Lạp: Ván bài đã lật ngửa?

Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras hối thúc cử tri không chấp nhận các đề xuất về thắt lưng buộc bụng mà các chủ nợ đưa ra, ngay tại thời điểm hàng nghìn người xuống đường tuần hành ủng hộ chính phủ ở thủ đô Athens.

Thứ ba, 30/06/2015 - 08:30

Canada áp đặt trừng phạt mới nhằm vào Nga
Canada áp đặt trừng phạt mới nhằm vào Nga

Ngày 29/6, Canada đã công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga với lý do "Moskva ủng hộ lực lượng ly khai ở Ukraine".

Thứ ba, 30/06/2015 - 07:52

 IS tung video xả súng điên cuồng vào 3 thẩm phán Ai Cập
IS tung video xả súng điên cuồng vào 3 thẩm phán Ai Cập

Chỉ sau vài ngày cuộc thảm sát khiến 39 người thiệt mạng tại bãi biển ở Tunisia và vài giờ sau vụ đánh bom xe ám sát ngài Tổng công tố Ai Cập Hisham Barakat, nhóm phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã đăng tải một đoạn băng ghi lại quá trình chúng nã súng nhằm thẳng vào một xe ô tô đang chở 3 thẩm phán Ai Cập. (video dưới).

Thứ ba, 30/06/2015 - 07:50

FBI cảnh báo nguy cơ xảy ra khủng bố ngày Quốc khánh Mỹ
FBI cảnh báo nguy cơ xảy ra khủng bố ngày Quốc khánh Mỹ

Giới chức Mỹ đang tích cực truy tìm mọi dấu vết nguy cơ xảy ra khủng bố với hàng trăm cuộc điều tra của FBI liên quan đến những kẻ ủng hộ IS.

Thứ ba, 30/06/2015 - 07:15

Bắc Kinh "né" tranh chấp để thực thi tham vọng Trung Đông
Bắc Kinh "né" tranh chấp để thực thi tham vọng Trung Đông

(Dân trí) - Với mức độ hiện diện ngày càng mạnh mẽ tại Trung Đông, Trung Quốc đang thể hiện tham vọng tạo ảnh hưởng tại khu vực bất ổn nhưng đầy tiềm năng này, tờ Diplomat của Nhật nhận định.

Thứ ba, 30/06/2015 - 07:00