“Dọa đánh rồi thôi”: Thế khó của Tổng thống Trump trong cuộc chiến với Iran

Yêu cầu từ một sĩ quan cấp cao thuộc Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng đang triển khai chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump nhằm vào Iran, được gửi qua email với nội dung ngắn gọn: "Chúng ta cần ý tưởng”.

“Chúng tôi đang tìm kiếm những cách thức mới, sáng tạo và khác thường để gây sức ép cũng như trừng phạt Iran”, một nguồn tin tiết lộ nội dung email của một sĩ quan thuộc nhánh tình báo của CENTCOM gửi tới một nhóm các nhà phân tích quân sự hôm 29/7.

Một nguồn tin thứ hai cũng cho biết một sĩ quan quân đội cấp cao của Mỹ đã gửi email này vào tuần trước nhằm kêu gọi đề xuất những ý tưởng mới về cách đối phó với Iran.

Việc kêu gọi đóng góp ý tưởng theo kiểu “huy động trí tuệ tập thể” qua email - điều mà các quan chức quân đội cho là khá hiếm gặp - phản ánh phần nào những lựa chọn hạn chế mà Tổng thống Donald Trump đang đối mặt trong nỗ lực buộc Iran chấp nhận một thỏa thuận theo các điều kiện của Washington.

Với hy vọng tìm ra một phương án thay thế, sĩ quan CENTCOM đã phát động phiên thảo luận ý tưởng qua email để xem liệu có ai đưa ra được giải pháp khả thi hơn hay không.

Nguồn tin thứ hai cho biết CENTCOM đang xem xét mọi khả năng và thừa nhận cần phải đánh giá lại chiến lược hiện nay.

“Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ có lịch sử lâu dài trong việc tư duy và hành động theo những cách đổi mới, sáng tạo. Đặc biệt, Đô đốc Cooper thường xuyên trao đổi với các thành viên trong đội ngũ của chúng tôi, bất kể cấp bậc, nhằm đạt hiệu quả tác chiến ở mức cao nhất có thể”, Đại úy Timothy Hawkins, người phát ngôn của CENTCOM, cho biết trong một tuyên bố, đề cập đến Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Email này được gửi trước khi Tổng thống Trump đe dọa tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, nhưng sau đó đã hủy kế hoạch vào cuối tuần sau khi các lãnh đạo trong khu vực - đặc biệt là Thái tử Ả rập Xê út - gọi điện cho nhà lãnh đạo Mỹ và kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng.

Việc Tổng thống Trump dọa tấn công Iran với sức mạnh chưa từng thấy sau Thế chiến II, rồi bất ngờ hủy kế hoạch vào phút chót, đã cho thấy thế khó của ông trong cuộc chiến ở Trung Đông. Trước đó, ông từng nhiều lần dọa đánh rồi lại thôi trong 5 tháng xung đột với Iran.

Thế khó của Tổng thống Trump

Trong nhiều tuần qua, Mỹ liên tục tiến hành các đợt không kích nhằm làm suy giảm năng lực đe dọa hoạt động hàng hải của Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời gây sức ép để Tehran quay trở lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy hai bên sắp đạt được một thỏa thuận.

Ông Trump đã cân nhắc việc tăng cường chiến dịch quân sự, trong đó có khả năng mở lại các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào những cơ sở hạt nhân còn lại của Iran. Đây là những mục tiêu mà ông từng tuyên bố bị “xóa sổ hoàn toàn” trong các cuộc tấn công của Mỹ vào mùa hè năm ngoái.

Hai nguồn tin tiết lộ quân đội Mỹ đã tích cực chuẩn bị cho khả năng tấn công núi Pickaxe cùng một số địa điểm khác của Iran, nơi được cho là chứa vật liệu hoặc thiết bị liên quan đến chương trình hạt nhân.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin này, ngay cả với những loại vũ khí thông thường mạnh nhất của Mỹ, tên lửa và bom cũng khó có thể đạt hiệu quả đáng kể vì các cơ sở này được chôn sâu dưới lòng đất trong lãnh thổ Iran.

Để phá hủy hoàn toàn các cơ sở này, Mỹ nhiều khả năng sẽ phải triển khai lực lượng bộ binh. Đây là lựa chọn tiềm ẩn rủi ro rất lớn mà Tổng thống Trump đến nay vẫn không muốn thực hiện, trong bối cảnh còn nhiều nghi vấn về mức độ minh bạch của chính quyền đối với số binh sĩ thương vong. Tính đến nay, 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc xung đột với Iran.

Một nguồn tin khác cho biết ông Trump đang cân nhắc tiến hành các đợt không kích nhắm vào chính những mục tiêu hoặc các địa điểm tương tự tại Iran từng bị tấn công một năm trước. Với kế hoạch này, Mỹ hy vọng giành được chiến thắng mang tính biểu tượng để có thể rút khỏi cuộc chiến, mà không cần thực sự đạt được một trong những mục tiêu ban đầu là xóa sổs chương trình hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, nhiều khả năng chiến thuật này cũng không giải quyết được vấn đề cốt lõi của cuộc xung đột hiện nay, đó là yêu cầu của Iran đối với eo biển Hormuz.

“Cuối cùng Tổng thống vẫn muốn đạt được một thỏa thuận, vì vậy ông sẽ tiếp tục tìm cách vừa gia tăng sức ép vừa tìm đường rút khỏi cuộc chiến. Đôi khi cần có những ý tưởng sáng tạo, đặc biệt khi các lựa chọn thông thường đang dần cạn kiệt”, một trong những nguồn tin tham gia các cuộc thảo luận gần đây về kế hoạch quân sự cho biết.

Cả Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) đều đánh giá rằng các chiến dịch ném bom mà Mỹ đang tiến hành khó có thể làm thay đổi lập trường đàm phán của Iran.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine - cố vấn quân sự cấp cao nhất của Tổng thống - cũng đã công khai thừa nhận rằng không kích đơn thuần khó có thể giúp đạt được toàn bộ các mục tiêu mà Tổng thống Trump từng đề ra cho cuộc chiến.

“Sức mạnh không quân cũng có những giới hạn”, tướng Caine phát biểu trước các nghị sĩ Quốc hội Mỹ hồi tháng trước.

Các phương án leo thang xung đột đã được trình lên Tổng thống Trump trong nhiều tháng qua và được thảo luận kỹ lưỡng. Đồng thời, Mỹ cũng đã điều thêm nhiều khí tài quân sự tới khu vực để sẵn sàng hành động nếu Tổng thống bật đèn xanh.

Theo các quan chức Mỹ, một trong những kế hoạch do CENTCOM xây dựng là tiến hành các đợt tập kích dữ dội kéo dài từ một đến hai tuần nhằm phá hủy năng lực tên lửa của Iran.

Tuy nhiên, đến nay ông Trump vẫn chưa phê chuẩn kế hoạch này, một phần vì ông đã nghe những cảnh báo từ tướng Caine về tình trạng sụt giảm số lượng tên lửa đánh chặn phòng không của Mỹ.

Các quan chức khác cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ thương vong dân thường rất lớn nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các công trình hạ tầng như cầu đường hay nhà máy khử mặn tại Iran.

Tổng thống Trump cũng có thể leo thang xung đột bằng cách đưa bộ binh Mỹ tham chiến - một khả năng mà ông đã nhiều lần nhắc tới khi đề cập đến việc chiếm giữ đảo Kharg, huyết mạch dầu mỏ với vị trí chiến lược, hoặc kiểm soát lượng uranium được làm giàu ở cấp độ cao của Iran.

Tuy nhiên, điều đó sẽ đi ngược lại một trong những cam kết quan trọng mà ông từng đưa ra với cử tri.

“Tôi sẽ không đưa các bạn đi chiến đấu và hy sinh trong những cuộc chiến vô nghĩa ở nước ngoài mà không bao giờ kết thúc”, ông Trump từng phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở bang Pennsylvania năm 2024.

Một lựa chọn khác là chấp nhận hiện trạng đầy rủi ro: các đợt tấn công và đáp trả liên tiếp giữa Mỹ và Iran kéo dài vô thời hạn, tiếp tục khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng và biến eo biển Hormuz thành một điểm nóng thường trực, giống như những “cuộc chiến bất tận” mà chính ông Trump từng lên tiếng chỉ trích.

“Tôi nghĩ điều chúng tôi mong muốn đơn giản là chiến thắng. Chúng tôi sẽ đánh họ rất mạnh, và đến một lúc nào đó, họ sẽ phải nói rằng: “Chúng tôi không thể chịu đựng thêm được nữa””, ông Trump phát biểu trong cuộc họp nội các hôm 31/7 khi được hỏi về việc kết thúc cuộc chiến Iran.