Cuộc tập trận suýt làm tan nát thế giới

35 năm trước, một cuộc tập trận suýt châm ngòi Thế chiến III. BBC Future mới đây trích dẫn một số thông tin tuyệt mật giải mã điều đã xảy ra.

Vào ngày 7-11-1983, khoảng 100 sĩ quan quân đội cấp cao tập trung tại trụ sở của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Brussels - Bỉ để tập trận, phòng khi Thế chiến III nổ ra. Cuộc tập trận thường niên này, có tên gọi Able Archer, diễn ra ngay sau cuộc tập trận truyền thống quy mô lớn Autumn Forge với sự tham gia của hàng chục ngàn binh sĩ NATO trên khắp Tây Âu.

Able Archer 83 diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Chiến tranh lạnh leo thang, mối quan hệ giữa Khối Warsaw và NATO luôn "căng như dây đàn". Trong khi đó, các quốc gia ở 2 phía "Bức màn sắt" đang trong quá trình triển khai vũ khí hạt nhân tầm trung, bao gồm tên lửa hành trình, có khả năng tấn công mục tiêu trong vòng 5 phút sau khi phóng. Một cuộc chiến tranh hạt nhân có thể nổ ra bất cứ lúc nào.


Tháng 11-1983, Mỹ từng triển khai tên lửa hành trình BGM-109G Gryphon đến châu Âu. Ảnh: Unredacted

Tháng 11-1983, Mỹ từng triển khai tên lửa hành trình BGM-109G Gryphon đến châu Âu. Ảnh: Unredacted

Viễn cảnh kinh hoàng

Theo kịch bản của cuộc tập trận Able Archer 83, những biến động ở khu vực Trung Đông "vắt cạn" nguồn cung cấp dầu khí cho Liên xô. Cùng lúc, Nam Tư – quốc gia trước đó duy trì vị thế trung lập – quyết định ủng hộ phương Tây. Giới lãnh đạo Liên Xô lo ngại điều này có thể gây hiệu ứng lan tỏa đến những quốc gia Đông Âu khác, khiến họ từ bỏ Khối Warsaw để theo NATO.

Kịch bản về "một cuộc chiến" bắt đầu với việc xe tăng Liên Xô băng qua biên giới, tiến vào Nam Tư rồi tiếp theo tới bán đảo Scandinavia. Cũng theo kịch bản trên, không lâu sau đó, binh sĩ Liên Xô sẽ tràn vào Tây Âu.

Bị áp đảo, quân NATO buộc phải rút lui. Vài tháng sau, chính phủ các nước phương Tây ra lệnh sử dụng vũ khí hạt nhân. NATO phóng một quả tên lửa hạt nhân tầm trung, xóa thủ đô Kiev của Ukraine ra khỏi bản đồ. Kịch bản tiếp tục, đến ngày 11-11-1983, Thế chiến hạt nhân nổ ra. Phần lớn thế giới bị san phẳng. Hàng tỉ người thiệt mạng. Nền văn minh kết thúc!


Bộ binh tham gia diễn tập Able Archer 83 - cuộc tập trận suýt châm ngòi Thế chiến III. Ảnh: Foreign Policy

Bộ binh tham gia diễn tập Able Archer 83 - cuộc tập trận suýt châm ngòi Thế chiến III. Ảnh: Foreign Policy

Tài liệu tuyệt mật

Cuối ngày 7-11-1983, giới chỉ huy quân sự rời trụ sở NATO ở Brussels và trở về nhà, tán dương bản thân vì thêm một cuộc tập trận nữa thành công. Tuy nhiên, điều mà chính phủ các nước phương Tây phát hiện sau đó là cuộc tập trận Able Archer 83 suýt châm ngòi một cuộc chiến tranh hạt nhân thực sự.

"Có bằng chứng ở các cấp độ cao nhất của quân đội Liên Xô cho thấy họ không phân biệt được Able Archer 83 là tập trận hay tấn công thực sự" – ông Nate Jones, giám đốc Dự án Đạo luật Tự do Thông tin cho tổ chức lưu trữ và nghiên cứu chính phủ mang tên Kho Lưu trữ Quốc gia ở Washington, cho biết.

"Chúng tôi đang lưu giữ lượng lớn tài liệu xác nhận Liên Xô từng rất e ngại phương Tây thực hiện một cuộc tấn công hạt nhân" – ông Jones khẳng định, đồng thời chia sẻ thêm rằng để có được tài liệu "tuyệt mật" về cuộc tập trận Able Archer 83, ông phải liên tục trình đơn yêu cầu đáp ứng quyền tự do thông tin trong suốt 12 năm trời.

Tài liệu nói trên, được Ban Tư vấn Tình báo nước ngoài của tổng thống Mỹ soạn thảo vào năm 1990, có tựa đề là "The Soviet War Scare" (tạm dịch: Nỗi sợ chiến tranh Liên Xô) mô tả chi tiết về những hậu quả không mong muốn của cuộc tập trận Able Archer 83.


Able Archer 83 diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Chiến tranh lạnh leo thang. Ảnh: National Security Archive.

Able Archer 83 diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Chiến tranh lạnh leo thang. Ảnh: National Security Archive.

Không giống những cuộc tập trận trước đó, Able Archer 83 có các thông tin liên lạc mã hóa và các giai đoạn hoàn toàn không có trao đổi qua radio. Trong khi đó, binh sĩ và khí tài quân sự lại được triển khai dưới mặt đất. Một vài căn cứ không quân Mỹ thậm chí còn diễn tập xử lý vũ khí – đưa vũ khí được gắn đầu đạn hạt nhân giả nhưng giống thật ra khỏi kho.

Dựa vào thông tin tình báo thu thập vài tháng sau khi Able Archer 83 kết thúc, báo cáo 1990 điều tra phản ứng của Liên xô. Theo đó, Liên Xô đã cho máy bay hạ cánh, vận chuyển vũ khí hạt nhân để sẵn sàng triển khai và xác định các mục tiêu ưu tiên. Ngoài ra, các biện pháp phòng vệ dân sự cũng được nhấn mạnh ở cấp độ chưa từng có. Dường như Liên Xô đã chuẩn bị toàn diện cho một cuộc chiến.

Giới lãnh đạo Liên xô không tin Able Archer 83 là một cuộc tập trận mà là vỏ bọc của một cuộc tấn công hạt nhân phủ đầu thực sự. Vì thế, họ chuẩn bị để đáp trả.

Vì sao Able Archer 83 bị hiểu lầm nghiêm trọng đến vậy?

Để giải đáp câu hỏi này, ông Jones và các đồng nghiệp của mình đã tìm kiếm các nguồn tin về Nga, bao gồm kho lưu trữ thông tin của Cơ quan An ninh Liên xô (KGB) ở Ukraine.

"Chúng tôi tìm thấy một tạp chí quân sự Liên xô tuyệt mật từ năm 1984 phân tích chi tiết Able Archer. Rõ ràng là giọng điệu lo lắng đã phản ánh nỗi sợ của Liên xô" – ông Jones nhấn mạnh.


Ông Nate Jones bên cạnh cuốn sách viết về cuộc tập trận Able Archer 83 của mình. Ảnh: ODCNP

Ông Nate Jones bên cạnh cuốn sách viết về cuộc tập trận Able Archer 83 của mình. Ảnh: ODCNP

Ông Martin Chalmers, phó giám đốc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia (RUSI - trụ sở London), giải thích rằng vào thời điểm đó, lãnh đạo Liên xô là ông Yuri Vladimirovich Andropov hồi tưởng lại những ký ức về cuộc tấn công bất ngờ của quân đội Đức Quốc xã năm 1941.

"Tôi tìm thấy một tài liệu nói rằng ông Andropov nói với các sĩ quan KGB rằng: ‘Nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của các anh là không được bỏ lỡ bất cứ cuộc tấn công hạt nhân nào’. KGB được giao nhiệm vụ tìm cách phát hiện một cuộc tấn công hạt nhân và báo cáo mỗi hai tuần" – ông Jones chia sẻ.

Vì giới lãnh đạo ở Moscow muốn nghe về một cuộc tấn công hạt nhân phủ đầu tiềm tàng nên để chiều lòng họ, các đặc vụ của KGB đã báo cáo về Able Archer 83.

"Những đặc vụ này sống ở phương Tây và biết rằng không hề có kế hoạch tấn công phủ đầu nhưng họ phải báo cáo theo những gì được yêu cầu báo cáo. Moscow thu thập những báo cáo này và đưa ra các kết luận khủng khiếp" – ông Jones cho biết.


Xe tăng được triển khai tập trận Able Archer 83. Ảnh: Pinterest

Xe tăng được triển khai tập trận Able Archer 83. Ảnh: Pinterest

Tuy nhiên, ông Jones khẳng định giới lãnh đạo phương Tây cũng không thấu hiểu mối nguy hiểm của việc giả định một cuộc tấn công hạt nhân phủ đầu. "Sự thiếu thông tin cùng với cuộc chạy đua vũ trang đã khiến căng thẳng leo thang" – ông Jones nhấn mạnh.

May mắn thay - cũng có thể là do một phần lo sợ hậu quả chiến tranh hạt nhân - những tháng và năm sau đó, căng thẳng được xoa dịu. Tổng thống Mỹ Reagan và tân lãnh đạo Liên Xô vào thời điểm đó là ông Mikhail Gorbachev đã bắt tay thực hiện hàng loạt hiệp ước cắt giảm vũ khí.

Không chỉ là một sự kiện đáng sợ trong lịch sử Chiến tranh lạnh, Able Archer 83 còn liên quan đến ngày hôm nay. Căng thẳng trong quan hệ Nga-Mỹ tiếp tục leo thang giữa lúc Mỹ tố Nga vi phạm Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) khi phát triển một loại tên lửa tầm trung mới. Kết quả là, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ rút Mỹ khỏi hiệp ước này.

Theo Cao Lực

Người lao động

MỚI NHẤT
Nga nổ súng, bắt giữ tàu Ukraine vào gần Crimea
Nga nổ súng, bắt giữ tàu Ukraine vào gần Crimea

(Dân trí) - Nga đã triển khai tàu và máy bay chiến đấu để kiểm soát an ninh ở eo biển Kerch sau khi được cho là buộc phải nổ súng ngăn chặn và bắt giữ 3 tàu hải quân Ukraine bị cáo buộc vi phạm lãnh hải Nga ở gần bán đảo Crimea hôm qua 25/11.

Thứ hai, 26/11/2018 - 06:50

Crimea “tố” phương Tây đứng sau vụ tàu chiến Ukraine xâm phạm lãnh hải Nga
Crimea “tố” phương Tây đứng sau vụ tàu chiến Ukraine xâm phạm lãnh hải Nga

(Dân trí) - Lãnh đạo Cộng hòa Crimea cho rằng các nước phương Tây đã đứng sau hành động khiêu khích của các tàu chiến Ukraine trên biển Đen hôm 25/11, trong khi giới chức Nga quy trách nhiệm cho nhà lãnh đạo Ukraine.

Thứ hai, 26/11/2018 - 12:16

Tổ chức khủng bố tấn công dân thường bằng vũ khí hóa học, Syria đáp trả
Tổ chức khủng bố tấn công dân thường bằng vũ khí hóa học, Syria đáp trả

(Dân trí) - Lực lượng quân đội Syria (SAA) đã tấn công đáp trả vào các vị trí của lực lượng khủng bố sau khi nhóm này bắn đạn pháo có chứa chất hóa học chlorine vào thường dân ở Aleppo, vốn làm ít nhất 100 người bị thương.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 06:22

Những xế hộp Tổng thống Nga Putin từng điểu khiển
Những xế hộp Tổng thống Nga Putin từng điểu khiển

(Dân trí) - Trong suốt 18 năm nắm giữ những cương vị chủ chốt trong nền chính trị Nga, Tổng thống Vladimir Putin từng di chuyển trên nhiều các loại xế hộp, trong đó có những chiếc xe do chính ông đích thân cầm lái.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 06:17

Chuyên gia “phơi bày” chiến lược sao chép công nghệ của không quân Trung Quốc
Chuyên gia “phơi bày” chiến lược sao chép công nghệ của không quân Trung Quốc

(Dân trí) - Nhà quan sát quân sự Scott Harold nhận định rằng không quân Trung Quốc đang có tham vọng cạnh tranh và thậm chí đánh bại không quân Mỹ. Họ đang áp dụng rất nhiều chiến lược bao gồm việc sao chép công nghệ của nước khác.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 06:09

Nga muốn lên mặt trăng kiểm tra "dấu chân" của người Mỹ
Nga muốn lên mặt trăng kiểm tra "dấu chân" của người Mỹ

(Dân trí) - Một quan chức cơ quan vũ trụ Nga nói đùa rằng Moscow sẽ xác minh thông tin liệu Mỹ đã từng đặt chân lên mặt Trăng hay chưa, nhấn mạnh rằng cho tới nay chưa có một quốc gia nào đủ khả năng tự thực hiện thành công một chương trình về mặt trăng.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 02:30

Đôi giày cũ rách gây chú ý của nữ nghị sĩ trẻ nhất lịch sử Mỹ
Đôi giày cũ rách gây chú ý của nữ nghị sĩ trẻ nhất lịch sử Mỹ

(Dân trí) - Đôi giày cũ, rách được sử dụng trong chiến dịch vận động tranh cử của cô Alexandria Ocasio-Cortez, người phụ nữ trẻ nhất trong lịch sử trúng cử vào Quốc hội Mỹ ở tuổi 29, đã trở thành chủ đề bàn luận trong truyền thông và dư luận Mỹ sau chiến thắng lịch sử của Cortez.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 02:23

Chân dung người phụ nữ da màu được in trên đồng 10 đôla Canada mới
Chân dung người phụ nữ da màu được in trên đồng 10 đôla Canada mới

Trong tuần này, hơn 53 năm sau khi qua đời, Viola Desmond đã trở thành người da màu đầu tiên và là người phụ nữ đầu tiên không có xuất thân từ Hoàng gia xuất hiện trên đồng 10 đôla của Ngân hàng Canada. Hình ảnh của bà Viola Desmond đã thay thế Sir John A. Macdonald, Thủ tướng đầu tiên của Canada, cũng là khuôn mặt xuất hiện trên đồng tiền đầu tiên được in dọc ở nước này. Vậy người phụ nữ đó là ai?

Chủ nhật, 25/11/2018 - 10:03

Cận cảnh “rồng lửa” S-300 lên nòng hỏa lực tiêu diệt mục tiêu
Cận cảnh “rồng lửa” S-300 lên nòng hỏa lực tiêu diệt mục tiêu

(Dân trí) - Một kênh truyền hình Nga vừa công bố đoạn video ghi lại bài diễn tập tiêu diệt mục tiêu trên không của hệ thống phòng thủ S-300 do Moscow chế tạo và sản xuất.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 09:14

Mỹ-Trung “tranh hùng”, các nước khác sẽ chọn đứng về phía ai?
Mỹ-Trung “tranh hùng”, các nước khác sẽ chọn đứng về phía ai?

Khi Mỹ và Trung Quốc tiếp tục cạnh tranh nhau gay gắt, các nước khác sẽ phải đứng trước lựa chọn khó khăn để quyết định đứng về bên nào.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 08:20

Nga nói Mỹ coi IS như “đồng minh” nhằm lật đổ chính quyền Syria
Nga nói Mỹ coi IS như “đồng minh” nhằm lật đổ chính quyền Syria

(Dân trí) - Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói rằng mục tiêu chính của Mỹ là lật đổ chính quyền Syria chứ không phải đánh bại tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS)..

Chủ nhật, 25/11/2018 - 07:47

“Sóng ngầm” tại Hong Kong vì cầu vượt biển dài nhất thế giới nối liền Trung Quốc
“Sóng ngầm” tại Hong Kong vì cầu vượt biển dài nhất thế giới nối liền Trung Quốc

(Dân trí) - Sau khi Bắc Kinh khánh thành cây cầu vượt biển dài nhất thế giới nối liền đại lục với Hong Kong và Ma Cao, nhiều người dân xứ Cảng Thơm dường như cảm thấy bất mãn khi cuộc sống yên bình của họ bị xáo trộn do sự xuất hiện ngày càng nhiều của người Trung Quốc.

Chủ nhật, 25/11/2018 - 07:02

ĐÁNG QUAN TÂM
Quan tham Trung Quốc treo thưởng 70 triệu USD tìm đối tác “rửa tiền bẩn”
Quan tham Trung Quốc treo thưởng 70 triệu USD tìm đối tác “rửa tiền bẩn”

(Dân trí) - Dù hứa hẹn sẽ chia chác tới 50% số tiền tham nhũng lên tới 144 triệu USD, nhưng một cựu quan chức cấp cao ở Quảng Đông, Trung Quốc vẫn không thể tìm được đối tác sẽ giúp người này chuyển được khoản tiền “bẩn” ra ngoài đại lục

Chủ nhật, 25/11/2018 - 06:11

Mỹ cảnh báo vụ rơi máy bay Nga có thể lặp lại nếu Syria nhận S-300
Mỹ cảnh báo vụ rơi máy bay Nga có thể lặp lại nếu Syria nhận S-300

(Dân trí) - Quan chức Mỹ cho rằng việc Nga chuyển hệ thống phòng không S-300 cho Syria có thể làm gia tăng nguy cơ lặp lại vụ bắn nhầm máy bay trinh sát Nga khiến 15 người thiệt mạng hồi tháng 9.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 06:08

Đủ trò "khủng bố thực phẩm"
Đủ trò "khủng bố thực phẩm"

Thủ tướng Úc và giáo sư an ninh lương thực một trường đại học ở Anh gọi những vụ việc như nhét kim khâu vào dâu tây là "khủng bố thực phẩm"

Thứ bảy, 24/11/2018 - 04:11

“Cơn khát” viện trợ Trung Quốc tại lục địa đen
“Cơn khát” viện trợ Trung Quốc tại lục địa đen

(Dân trí) - Là nơi có nhiều quốc gia nghèo và đang phát triển, chính phủ nhiều nước châu Phi cần tới các khoản vay và viện trợ từ Trung Quốc để đầu tư cho các dự án cơ sở hạ tầng và phát triển đất nước sau thời gian dài khó khăn.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 04:04

S-300 đến Syria, không quân Israel bất lực nhìn Iran hành động
S-300 đến Syria, không quân Israel bất lực nhìn Iran hành động

S-300 đến Syria, Iran/Hezbollah đang tranh thủ thời cơ không quân Israel nằm im để xây dựng các lực lượng dân quân mới ở Nam Syria áp sát miền bắc Israel.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 10:33

Khách mời ví bà Hillary Clinton với “mụn rộp”, kênh truyền hình Mỹ đăng đàn xin lỗi
Khách mời ví bà Hillary Clinton với “mụn rộp”, kênh truyền hình Mỹ đăng đàn xin lỗi

(Dân trí) - Một kênh truyền hình lớn của Mỹ đã phải công khai xin lỗi sau khi một khách mời trong một chương trình đã ví cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton với “mụn rộp” ngay trên sóng trực tiếp.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 10:20

Samsung xin lỗi, bồi thường công nhân bị ung thư
Samsung xin lỗi, bồi thường công nhân bị ung thư

Hãng Samsung Electronics (Hàn Quốc) hôm 23-11 lên tiếng xin lỗi và cam kết bồi thường các công nhân phát bệnh ung thư sau khi làm việc tại các nhà máy bán dẫn của hãng trước năm 2018.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 09:59

Biện pháp chống do thám của tàu sân bay Mỹ cập cảng Hong Kong
Biện pháp chống do thám của tàu sân bay Mỹ cập cảng Hong Kong

(Dân trí) - Tàu sân bay Mỹ được cho là đã bí mật thực hiện các biện pháp chống do thám đối với Trung Quốc khi cập cảng Hong Kong trong tuần này.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 09:10

Hạ viện Mỹ điều tra mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và Ả rập Xê út
Hạ viện Mỹ điều tra mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và Ả rập Xê út

(Dân trí) - Các nghị sĩ Dân chủ thuộc ủy ban tình báo Hạ viện Mỹ sẽ điều tra các phản ứng của Tổng thống Donald Trump về vụ sát hại nhà báo bất đồng chính kiến Ả rập Xê út Jamal Khashoggi, đào sâu vào mối quan hệ giữa Mỹ và Ả rập Xê út.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 08:46

Tính toán chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ khi muốn cả S-400 của Nga và Patriot của Mỹ
Tính toán chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ khi muốn cả S-400 của Nga và Patriot của Mỹ

(Dân trí) - Thổ Nhĩ Kỳ cho biết họ muốn mua hệ thống phòng không Patriot của Mỹ sau khi đã ký thỏa thuận mua S-400 của Nga, động thái mà giới chuyên gia đánh giá là nghệ thuật thương lượng chiến lược của Ankara.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 08:25

Trung Quốc ngăn phóng viên Philippines tới gần bãi cạn tranh chấp trên Biển Đông
Trung Quốc ngăn phóng viên Philippines tới gần bãi cạn tranh chấp trên Biển Đông

(Dân trí) - Lực lượng tuần duyên Trung Quốc đã lớn tiếng không cho phép một đoàn phóng viên của truyền hình Philippines tác nghiệp tại bãi cạn Scarborough - khu vực tranh chấp giữa hai nước trên Biển Đông.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 07:58

Hạm đội Thái Bình Dương Nga tập trận trên Biển Đông
Hạm đội Thái Bình Dương Nga tập trận trên Biển Đông

(Dân trí) - Một nhóm tàu thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Nga đã tiến hành tập trận với các tàu chiến Brunei trên Biển Đông, hãng thông tấn Nga đưa tin ngày 23/11.

Thứ bảy, 24/11/2018 - 07:12