Vi khuẩn đường ruột và sức khỏe con người

Dân trí Bộ ruột con người chứa đến hai kí lô vi khuẩn. Hàng chục nghìn tỷ vi sinh vật ruột này thuộc về cả ngàn loài vi khuẩn khác nhau với hơn ba triệu bộ gen riêng biệt. Đặc biệt, đến hai phần ba hệ vi khuẩn ruột có đặc thù cho từng cá nhân vật chủ chứa chúng.

Hệ vi khuẩn ruột này ảnh hưởng thế nào với sức khỏe con người ?

Vi khuẩn đường ruột và sức khỏe con người - 1

Định danh hệ hệ vi khuẩn ruột

Bình thường, bộ ruột con người chứa hàng chục nghìn tỷ vi khuẩn trong cả ngàn loài khác nhau. Nhóm vi khuẩn đường ruột này gọi là hệ vi khuẩn ruột, gut microbiome, ký sinh, không gây bệnh lây nhiễm cho con người.

Microbiome chứa hơn ba triệu bộ gen riêng biệt, và đến hai phần ba hệ vi khuẩn ruột có đặc thù cho từng cá nhân vật chủ chứa chúng.

Hệ vi khuẩn ruột đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa: giúp tiêu hóa một số thực phẩm vốn dạ dày và ruột non không có các enzyme tương ứng; sinh tổng hợp một số vitamin nhóm B, vitamin K; và đóng vai trò quan trọng trong chức năng hệ miễn dịch.

Nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng hệ vi khuẩn đường ruột tuy không gây bệnh lây nhiễm, nhưng có nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe và nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa của con người.

Sự hình thành hệ vi khuẩn ruột

Thai nhi là môi trường vô trùng, và hệ vi khuẩn ruột bắt đầu phát triển ngay khi đứa trẻ chào đời. Theo Gut Microbiota Worldwatch và Hiệp hội Thần kinh học & Động lực châu Âu (European Society for Neurogastroenterology & Motility) thì đường tiêu hóa của trẻ sơ sinh nhanh chóng bị vi khuẩn xâm nhập từ mẹ và môi trường xung quanh. Ngay khi bú, các vi khuẩn bifidobacteria phát triển nhanh chóng trong ruột trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, có một nghiên cứu đăng trên tạp chí Research in Microbiology, năm 2008, cho thấy Enterococcus  Staphylococcus hiện diện trong phân su chuột sơ sinh, nghĩa là vi khuẩn từ ruột của mẹ vào phôi thai trước khi sinh.

Ảnh hưởng của hệ vi khuẩn ruột

Vi khuẩn đường ruột và sức khỏe con người - 2

Bệnh béo phì

Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy có mối liên quan giữa hệ vi khuẩn đường ruột với sự tăng cân của vật chủ cưu mang chúng. Các nhà nghiên cứu ĐH Cornell, Ithaca, NY, Mỹ và King College London, Anh, phát hiện ra rằng một chủng vi khuẩn Christensenellaceae minuta thường cư trú ở những người gầy. Đưa các vi khuẩn này vào ruột chuột khiến chúng ít tăng cân hơn, cho thấy vi khuẩn có thể làm giảm hoặc ngăn ngừa béo phì. Giáo sư Tim Spector, King College London kết luận: "Thay đổi microbiome ruột cũng là một hướng mới để phòng chống béo phì".

  Một nghiên cứu năm 2012, đăng trên Journal of Proteome Research cho thấy, thiếu vi khuẩn trong ruột già có thể gây béo phì bằng cách làm chậm hoạt động của chất béo nâu, vốn giúp cơ thể không tăng cân bằng cách kích thích đốt cháy sinh calo và chất béo trắng.

  Open Forum Infectious Diseases công bố trường hợp một phụ nữ được cấy ghép phân từ người hiến tặng thừa cân nhanh chóng bị béo phì sau đó.

Bệnh ung thư

Trong một nghiên cứu năm 2013 công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Ung thư, các nhà nghiên cứu Mỹ tuyên bố đã phát hiện ra vi khuẩn Lactobacillus johnsonii trong ruột có vai trò trong sự phát triển của ung thư hạch, ung thư bạch cầu.

  Một nghiên cứu khác năm 2013 của các nhà nghiên cứu người Anh cho thấy vi khuẩn Helicobacter pylori có thể gây ung thư dạ dày và loét tá tràng bằng cách vô hiệu hóa một phần của hệ thống miễn dịch liên quan đến điều chỉnh viêm.

Năm 2014, các nghiên cứu của ĐH Y khoa Icahn, Mount Sinai, New York, Mỹ, cho thấy có liên quan giữa hệ vi khuẩn ruột với ung thư đại trực tràng: Nhóm nghiên cứu cho kháng sinh vào những con chuột đột biến gen gây polyp đại trực tràng có thể phát triển thành ung thư. Kháng sinh tiêu diệt các vi khuẩn đường ruột của chuột, khiến polyp không phát triển và chuột không bị ung thư. Nghiên cứu cũng cho thấy vi khuẩn đường ruột cải thiện hiệu quả điều trị ung thư.

Các nghiên cứu của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và Pháp cho thấy liệu pháp miễn dịch và hóa trị liệu ung thư sẽ kém hiệu quả ở chuột thiếu hệ vi khuẩn ruột so với chuột có hệ vi sinh bình thường.

Bệnh tâm thần kinh

Theo Hội Tâm thần Hoa Kỳ (American Psychological Association, APA), hệ vi khuẩn đường ruột tổng hợp nhiều hóa chất thần kinh (neurochemical) giúp não sử dụng để điều chỉnh các quá trình tâm sinh lý thần kinh, bao gồm trí nhớ, học tập và trạng thái tâm lý. Cũng theo APA, đến 95% serotonin của cơ thể được sản xuất bởi hệ vi khuẩn đường ruột.

* Stress và trầm cảm

Năm 2014, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Dược lý tâm thần (psychopharmacology) cho thấy, các prebiotic - carbohydrate giúp tăng cường vi khuẩn lành mạnh trong ruột giảm stress và trầm cảm rất hiệu quả. Tiến sĩ Kirsten Tillisch, chủ nhiệm đề tài cho rằng: " Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy sự kết nối ruột-não là con đường hai chiều"

* Tự kỷ

Năm 2013, nhóm nghiên cứu ĐH Arizona, Mỹ, phát hiện trẻ em tự kỷ có số lượng ba loại vi khuẩn ruột Prevotella, Coprococcus và Veillonellaceae thấp hơn trẻ em không mắc bệnh này. Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện các chất chuyển hóa (metabolite) tạo ra bởi hệ vi khuẩn đường ruột trong phân trẻ tự kỷ cũng khác với ở trẻ bình thường.

Một nghiên cứu năm 2013 công bố trên Tế bào cho thấy vi khuẩn Bacteroides fragilis làm giảm các triệu chứng tự kỷ ở chuột.

* Bệnh Parkinson

Vì người bệnh Parkinson thường có các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhiều năm trước khi có triệu chứng vận động, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng hệ vi khuẩn ruột có thể góp phần gây ra bệnh Parkinson.

  Những con chuột được cấy vi khuẩn ruột của bệnh nhân Parkinson có những triệu chứng của bệnh, bao gồm dấu chứng vận động, sự kết tập alpha-synuclein và viêm, trong khi những con chuột nhận được hệ vi khuẩn ruột từ những người khỏe mạnh thì không.

  Các nhà nghiên cứu phát hiện những con chuột có các triệu chứng bệnh Parkinson có hàm lượng axit béo chuỗi ngắn (short chain fatty acid, SCFA) trong phân cao hơn chuột bình thường. Các SCFA kích hoạt các phản ứng miễn dịch trong não gây ra viêm não, với hậu quả là tổn thương tế bào thần kinh và gây ra các triệu chứng của bệnh Parkinson.

* Chữa bệnh bằng cấy ghép phân

Cấy ghép vi khuẩn ruột (fecal microbiota transplant, FMT), còn gọi là cấy phân (stool transplant), là cấy phân chứa hệ vi khuẩn ruột của người khỏe mạnh cho người nhận là bệnh nhân.

Vi khuẩn đường ruột và sức khỏe con người - 3

Đây là cách phục hồi hệ vi khuẩn đại tràng trực tiếp bằng thay thế hệ thống phân của người bệnh bằng truyền phân chứa hệ vi khuẩn người khỏe mạnh:

bằng cách uống các viên nang chứa vi khuẩn ruột người khỏe đông khô, hoặc qua phương pháp nội soi để bơm “phân” người khỏe qua trực tràng để đưa vào đường ruột.

Y học ghi nhận cách cấy phân FMT này rất hiệu quả lâm sàng trong điều trị nhiễm trùng Clostridium difficile, tiêu chảy kéo dài và viêm đại tràng giả mạc. Cấy ghép phân FMT còn được sử dụng để điều trị các bệnh về đường tiêu hóa khác, như viêm đại tràng, táo bón, hội chứng ruột kích thích…

Cơ quan Quản lý Thực và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cơ quan Quản lý Thuốc và Sản phẩm y tế (MHRA) của Anh đều cho phép sử dụng cách cấy ghép phân để điều trị thử nghiệm một số bệnh tiêu hóa.

Đôi điều bàn luận

Bộ ruột con người chứa đến hai kí lô vi khuẩn với hàng chục nghìn tỷ vi sinh vật. Chúng bao gồm cả ngàn loài vi khuẩn khác nhau với hơn ba triệu bộ gen riêng biệt, hai phần ba hệ vi khuẩn ruột này có đặc thù cá nhân.

Hệ vi khuẩn ruột là những vi khuẩn có lợi cho cơ thể. Nhờ chúng con người có thể tiêu hóa một số thực phẩm vốn dạ dày và ruột non không có các enzyme tương ứng; sinh tổng hợp một số vitamin nhóm B, vitamin K; và đóng vai trò quan trọng trong chức năng hệ miễn dịch.

Các nhà khoa học chứng minh rõ rằng, hệ vi khuẩn ruột liên hệ mật với những tình trạng bệnh lý của con người: bệnh béo phì và những hệ lụy, bệnh tâm thần kinh, bệnh ung thư…

Theo Mayo Clinic, chế độ ăn uống lành mạnh giúp phát triển hệ vi khuẩn đường ruột tốt. Ví dụ: Các thực phẩm lên men, như miso và dưa cải, sẽ giúp tăng số lượng vi khuẩn lên men trong ruột. Ngoài ra, trái cây và rau quả có chứa chất xơ và đường có thể tăng cường hệ vi khuẩn đường ruột.

Tập thể dục cũng là một cách cải thiện sự đa dạng vi khuẩn đường ruột. Một nghiên cứu năm 2014, công bố trên tạp chí Gut, cho thấy các cầu thủ bóng bầu dục chuyên nghiệp có lượng vi khuẩn Akkermansiaceae, loại vi khuẩn giảm nguy cơ béo phì, trong ruột cao hơn hẳn người bình thường.

Tiến sĩ Georgina Hold, Viện Y học, ĐH Aberdeen, Scotland lưu ý "Khi tuổi thọ tiếp tục tăng, điều quan trọng là phải hiểu cách tốt nhất để duy trì bảo vệ sức khỏe. Cần hiểu về mối quan hệ phức tạp giữa thực phẩm chọn ăn và hoạt động phong phú của hệ vi khuẩn đường ruột”.

Vi khuẩn đường ruột và sức khỏe con người - 4

Hệ vi khuẩn ruột con gấu túi kaola có dòng vi khuẩn Synergistaceae có các enzyme thoái hóa được các lignocellulose, tanin, nhờ đó loài gấu này có khả năng ăn lá cây bạch đàn, khuynh diệp.

Trước khi dứt bú, ăn lá, kaola con ăn phân của mẹ để ruột có các vi khuẩn synnergistaceae trên.

Ở người, một số bệnh đường ruột như nhiễm clostridium difficile, tiêu chảy kéo dài và viêm đại tràng giả mạc, cấy phân người khỏe là một cách điều trị hiệu quả.

TS.BS. Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Thanh Hóa: Phó Chủ tịch huyện bị phê bình do để dịch tả lợn lây lan nhanh chóng
Thanh Hóa: Phó Chủ tịch huyện bị phê bình do để dịch tả lợn lây lan nhanh chóng

(Dân trí) - Cho rằng thiếu sự kiểm tra, giám sát nên việc phòng chống dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn huyện Quảng Xương hiệu quả thấp, dịch bệnh bùng phát nhanh, gây thiệt hại lớn, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu UBND huyện này thực hiện kiểm điểm, phê bình Phó Chủ tịch phụ trách nông nghiệp.

Thứ hai, 20/05/2019 - 07:32

“Né” chích ngừa, người lớn cũng nguy kịch vì mắc sởi
“Né” chích ngừa, người lớn cũng nguy kịch vì mắc sởi

(Dân trí) - Bệnh sởi không chỉ tấn công trẻ em mà tấn cộng mọi lứa tuổi chưa được được vắc xin bảo vệ. Mặc dù ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy lùi dịch sởi, tuy nhiên số ca bệnh vẫn ở mức cao, đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Thứ hai, 20/05/2019 - 04:21

Thành lập đơn vị vệ tinh của Bệnh viện Đà Nẵng tại các quận, huyện
Thành lập đơn vị vệ tinh của Bệnh viện Đà Nẵng tại các quận, huyện

(Dân trí) - UBND TP Đà Nẵng vừa ban hành quyết định phê duyệt Kế hoạch thành lập các đơn vị vệ tinh của Bệnh viện Đà Nẵng giai đoạn 2019-2021 tại 3 Trung tâm Y tế của quận Hải Châu, quận Cẩm Lệ và huyện Hòa Vang, với tổng kinh phí khoảng 18 tỷ đồng.

Thứ hai, 20/05/2019 - 04:08

Bé gái có nhịp tim 200 lần mỗi phút vì hội chứng hiếm gặp
Bé gái có nhịp tim 200 lần mỗi phút vì hội chứng hiếm gặp

(Dân trí) - Nhịp tim lên tới 200 lần mỗi phút khiến bé gái đối mặt với nguy cơ đột tử. Bác sĩ xác định bệnh nhi bị hội chững kích thích sớm ít gặp do tồn tại một đường dẫn truyền phụ vắt qua rãnh nhĩ thất.

Thứ hai, 20/05/2019 - 02:48

Hà Tĩnh: Một người đàn ông tử vong do sốc nhiệt
Hà Tĩnh: Một người đàn ông tử vong do sốc nhiệt

(Dân trí) - Làm việc dưới trời nắng nóng một người dân ở Hà Tĩnh đã tử vong do sốc nhiệt.

Thứ hai, 20/05/2019 - 02:47

7 dấu hiệu bạn có thể bị trầm cảm mà không biết
7 dấu hiệu bạn có thể bị trầm cảm mà không biết

(Dân trí) - Các triệu chứng trầm cảm không phải lúc nào cũng rõ ràng. Dưới đây là 7 triệu chứng đáng ngạc nhiên của trầm cảm ở phụ nữ.

Thứ hai, 20/05/2019 - 10:32

4 bước phòng chống ung thư có thể bắt đầu ngay từ khi con còn nhỏ
4 bước phòng chống ung thư có thể bắt đầu ngay từ khi con còn nhỏ

(Dân trí) - Bạn có thể giảm nguy cơ ung thư cho con khi lớn lên bằng cách tiêm vắc-xin phòng ngừa vi-rút và giúp chúng đưa ra lựa chọn lành mạnh.

Thứ hai, 20/05/2019 - 10:28

Khoa học chỉ ra yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư
Khoa học chỉ ra yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư

(Dân trí) - Các nhà khoa học tại Viện Y khoa Berghofer ở Úc đã chỉ ra rằng thừa cân làm tăng nguy cơ phát triển ung thư.

Thứ hai, 20/05/2019 - 06:51

Uống 6 lon nước tăng lực 1 ngày, người phụ nữ đột ngột ngừng tim
Uống 6 lon nước tăng lực 1 ngày, người phụ nữ đột ngột ngừng tim

Bà mẹ 3 con đã bị ngừng tim sau khi tiêu thụ quá nhiều nước tăng lực trong ngày. Đáng tiếc hơn cô đã phải sử dụng máy hỗ trợ nhịp tim ở tuổi 32 cho đến suốt đời.

Thứ hai, 20/05/2019 - 06:44

Hàng loạt cơ sở bị xử phạt vì vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm
Hàng loạt cơ sở bị xử phạt vì vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm

(Dân trí) - Quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng Hà Tĩnh đã phát hiện và xử phạt hàng loạt cơ sở sản xuất, kinh doanh ăn uống trên địa bàn vì vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP).

Thứ hai, 20/05/2019 - 06:16

Khám, tư vấn miễn phí nhiều bệnh lý nguy hiểm
Khám, tư vấn miễn phí nhiều bệnh lý nguy hiểm

(Dân trí) - Bệnh viện Gia An 115 sẽ khám, tư vấn miễn phí các bệnh lý tim mạch, thần kinh – đột quỵ, nội tiết, tiêu hóa, gan – mật – tụy… cho 5.000 bệnh nhân. Chương trình sẽ bắt đầu từ nay cho đến khi đủ số người đăng ký khám bệnh.

Thứ hai, 20/05/2019 - 05:00

Quan hệ trong ngày “đèn đỏ” có an toàn?
Quan hệ trong ngày “đèn đỏ” có an toàn?

Quan hệ trong ngày “đèn đỏ” có sao không, có an toàn cho cả 2? Đây là câu hỏi mà rất nhiều người thắc mắc. Thực tế “chuyện ấy” trong kỳ kinh là vấn đề có mặt lợi và cả tác hại.

Chủ nhật, 19/05/2019 - 07:01

ĐÁNG QUAN TÂM
Mụn, nhọt: Không thể chủ quan
Mụn, nhọt: Không thể chủ quan

Đa phần bệnh có thể tự giới hạn và tự khỏi khi mụn nhọt bị vỡ mủ, thời gian này kéo dài khoảng 1-2 tuần. Tuy nhiên, nếu như mắc phải vi khuẩn độc lực cao hoặc người bệnh có cơ địa suy giảm miễn dịch, bệnh nhân có thể sốt cao, nhiễm trùng huyết và có thể tử vong.

Chủ nhật, 19/05/2019 - 06:52

Nam bệnh nhân thủng ruột vì uống thuốc còn nguyên vỉ
Nam bệnh nhân thủng ruột vì uống thuốc còn nguyên vỉ

(Dân trí) - Nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, bác sĩ nghi ngờ người bệnh bị dị vật đường tiêu hóa. Kết quả chẩn đoán hình ảnh phát hiện bệnh nhân bị dị vật là viên thuốc còn nguyên vỉ đâm thủng đại tràng trái, gây nhiễm trùng ổ bụng.

Chủ nhật, 19/05/2019 - 06:23

Nhiều ca mắc viên não Nhật Bản, bác sĩ cảnh báo nguy hiểm
Nhiều ca mắc viên não Nhật Bản, bác sĩ cảnh báo nguy hiểm

(Dân trí) - Liên tiếp nhiều trường hợp mắc viêm não Nhật Bản phải nhập viện điều trị trong tình trạng nặng. Bác sĩ cảnh báo viêm não Nhật Bản đang gia tăng trở lại, đe dọa sức khỏe những người chưa được chủng ngừa trong cộng đồng.

Chủ nhật, 19/05/2019 - 06:22

Quảng Nam: Xuất hiện ổ dịch tả lợn châu Phi
Quảng Nam: Xuất hiện ổ dịch tả lợn châu Phi

(Dân trí) - Ngày 18/5, UBND huyện Duy Xuyên, Quảng Nam xác nhận thông tin trên địa bàn huyện có 22 con lợn của 6 hộ dân bị nhiễm dịch tả lợn Châu Phi đã được cơ quan chức năng khẩn trương tiêu hủy.

Chủ nhật, 19/05/2019 - 03:25

Cụ bà gần 100 tuổi được cứu sống bằng phương pháp cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn
Cụ bà gần 100 tuổi được cứu sống bằng phương pháp cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn

(Dân trí) - Cụ bà gần 100 tuổi vừa được cứu sống bằng phương pháp cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn. Đây là trường hợp bệnh nhân lớn tuổi đầu tiên được thực hiện cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 07:48

Bạc Liêu: Phát hiện xe khách vận chuyển hàng trăm kg tôm nghi chứa tạp chất
Bạc Liêu: Phát hiện xe khách vận chuyển hàng trăm kg tôm nghi chứa tạp chất

(Dân trí) - Công an tỉnh Bạc Liêu đang tiến hành làm rõ vụ một xe khách vận chuyển hàng trăm kg tôm nghi có bơm tạp chất.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 03:56

Nhiều bệnh nhân, người nhà vạ vật trong cái nóng 40 độ C tại bệnh viện
Nhiều bệnh nhân, người nhà vạ vật trong cái nóng 40 độ C tại bệnh viện

(Dân trí) - Trong những ngày nắng nóng kinh hoàng, nhiệt độ được dự báo có lúc lên tới 40 độ C, tại các bệnh viện ở Hà Nội, bệnh nhân và người nhà kiệt sức trong cảnh vạ vật chờ đợi...

Thứ bảy, 18/05/2019 - 03:54

Đăng kí đi bộ 10 nghìn bước chân được tặng ngay gói khám 2 triệu đồng mỗi người
Đăng kí đi bộ 10 nghìn bước chân được tặng ngay gói khám 2 triệu đồng mỗi người

(Dân trí) - Tham gia sự kiện Chuỗi chương trình Sức khỏe Việt Nam, người dân sẽ được khám bệnh, cấp thuốc; Sàng lọc ung thư vú và các bệnh mạn tính, tiểu đường, tăng huyết áp, viêm phổi mạn tính miễn phí với tổng giá trị gói khám lên đến 2 triệu đồng mỗi người.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 01:15

Nắng nóng cực điểm, ghi nhớ các phương pháp sau để phòng sốc nhiệt
Nắng nóng cực điểm, ghi nhớ các phương pháp sau để phòng sốc nhiệt

(Dân trí) - Khi bị sốc nhiệt, người bệnh không chỉ sốt cao, mặt mũi đỏ, vã mồ hôi, mạch nhanh, có biểu hiện rối loạn thần kinh (mất phương hướng, ảo giác, lẫn lộn, co giật, hôn mê...) mà còn có nguy cơ để lại những tổn thương não không thể hồi phục, thậm chí tử vong.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 12:52

7 tác dụng phụ ít biết khi ăn cà chua
7 tác dụng phụ ít biết khi ăn cà chua

(Dân trí) - Cà chua mang lại nhiều lợi ích như cải thiện sức khỏe của tim, trẻ hóa da và tăng cường trao đổi chất. Tuy nhiên, khi ăn quá nhiều, cà chua sẽ gây ra những tác dụng phụ nhất định có hại cho cơ thể, bao gồm tiêu chảy, các vấn đề về thận và đau.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 11:34

Cháy nắng và cách “chữa cháy”
Cháy nắng và cách “chữa cháy”

Mùa hè đến cùng với kỳ nghỉ mát, tắm biển. Nhiều người mải vui trên bãi cát ngắm biển xanh đến nỗi quên mất một nguy cơ rình rập từ vầng dương rực rỡ - cháy nắng.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 10:13

Châm cứu điều trị được những bệnh gì?
Châm cứu điều trị được những bệnh gì?

(Dân trí) - Bất chấp sự hoài nghi của nhiều người đối với hiệu quả của châm cứu, trong vòng một thập kỷ (1997-2007), đã có 3,1 triệu người sử dụng phương pháp chữa bệnh này tại Mỹ. Khảo sát của Viện Y tế Quốc gia Mỹ năm 2007 cho thấy số lượng bệnh nhân đến các bác sĩ châm cứu đã tăng gấp ba lần trong thời gian này.

Thứ bảy, 18/05/2019 - 07:15