Tinh trùng: tưởng rằng đã quen

Cứ mỗi nhịp tim đập là một người đàn ông tạo ra khoảng 1.000 con tinh trùng. Với tốc độ này, 72.000 tinh trùng được tạo ra trong một phút, hơn 100 triệu con trong một ngày, 3 tỉ con trong một tháng! Hơn nữa, sự sinh tinh trùng kéo dài trong gần như toàn bộ cuộc đời. Đó là lý do nam giới có thể có con một cách tự nhiên ở tuổi ngoài 60.

 

Tinh nguyên bào gốc và hy vọng chữa vô sinh

Tinh nguyên bào gốc và hy vọng chữa vô sinh

 

Vì sao hệ sinh dục nam có được tính năng “bao nhiêu năm cũng chạy tốt” này? Bởi vì sự tạo tinh trùng chỉ xảy ra ở tinh hoàn, do các tế bào gốc đảm nhiệm. Tế bào gốc sinh tinh được gọi là tinh nguyên bào gốc. Một tế bào gốc tự “photocopy” để thành một tế bào gốc khác (chuyển vô kho lưu trữ nên nguồn tế bào gốc không bao giờ cạn) và một tế bào mầm. Tế bào mầm tinh sẽ tự biệt hoá qua nhiều bước để cuối cùng thành tinh trùng.

 

Các tinh nguyên bào gốc được mong đợi ​​sẽ là niềm hy vọng để khôi phục khả năng sinh sản nam giới trong tương lai. Ví dụ, điều trị ung thư bằng thuốc gây độc các tế bào mầm và cả tinh nguyên bào gốc. Vì vậy, khi ung thư được chữa khỏi, người bệnh cũng không còn khả năng sinh sản. Biến chứng này đặc biệt quan trọng ở các bé trai trước tuổi dậy thì, vì sự sinh tinh chưa bắt đầu nên chẳng có con tinh trùng nào để lưu trữ trong ngân hàng tinh trùng. Nhưng, do các tinh nguyên bào gốc tồn tại từ khi sinh, các tế bào gốc có thể được lấy từ tinh hoàn bệnh nhân ở bất kỳ độ tuổi nào để lưu trữ trước khi hoá trị bằng cách đông lạnh chúng. Khi bệnh nhân đã sẵn sàng có con, các tinh nguyên bào gốc này sẽ được rã đông và cấy trở lại vào tinh hoàn. Các tinh nguyên bào gốc được cấy này sẽ sinh tinh trở lại và tạo thành tinh trùng.

 

Cấy tế bào gốc từ một người đã có con bình thường vào tinh hoàn người khác (bị vô sinh vì tinh hoàn không tạo tinh trùng) cũng là một hướng chữa vô sinh trong tương lai. Hiện tại, cấy tế bào gốc chữa vô sinh chỉ mới được thực hiện trên chuột mà thôi. Bao nhiêu năm nữa sẽ tới người? Chắc ít ra cũng 20 – 30 năm.

 

Tinh dịch cũng chỉ là một chất dịch trong cơ thể

 

Tinh dịch bao gồm tinh trùng và dịch. Tinh trùng được tạo ra từ tinh hoàn, trưởng thành trong mào tinh kết hợp với tinh dịch được tiết ra từ các tuyến sinh dục phụ. Tinh dịch có hai chức năng là tạo môi trường vận chuyển, dinh dưỡng, che chở tinh trùng sau khi được phóng vào âm đạo và giúp tinh trùng tồn tại một thời gian tối ưu trong âm đạo cho phép kích hoạt khả năng thụ tinh và di chuyển vào tử cung, vòi trứng của phụ nữ. Độ pH hơi kiềm (7,2 – 7,8) của tinh dịch giúp trung hoà môi trường axít của âm đạo.

 

Tinh dịch không phải là một chất dịch đồng nhất mà gồm bốn thành phần, lần lượt được phóng ra khi xuất tinh. Đầu tiên, khi có kích thích tình dục vừa đủ, một lượng nhỏ dịch từ tuyến hành niệu đạo được tiết ra trước khi xuất tinh để bôi trơn niệu đạo (người bị di tinh là do dịch của tuyến này tiết ra quá dồi dào). Kế đến, khi sự phóng tinh bắt đầu, một phần dịch giàu tinh trùng được phóng ra, chứa tinh trùng từ ống dẫn tinh và dịch tuyến tiền liệt. Lượng dịch này khoảng 0,5ml hoặc chiếm 25% thể tích tinh dịch. Chỉ chút xíu dịch này thôi là đủ tăng thêm nhân khẩu rồi, vì vậy mà ngừa thai bằng giao hợp gián đoạn thường thất bại. Thành phần thứ ba của tinh dịch, cũng là thành phần chiếm tỷ lệ nhiều nhất là dịch từ túi tinh, 1 – 2,5 ml, chiếm 75% lượng dịch lúc phóng tinh. Tinh trùng và dịch mào tinh, chỉ chiếm dưới 10% lượng tinh dịch, được phóng xuất sau chót.

 

Ngay sau khi xuất tinh, tinh dịch đông lại, vón cục, sền sệt để hạn chế sự di chuyển tự do của tinh trùng. Sự đông xảy ra bằng các yếu tố làm đông và các enzyme riêng được sản xuất bởi các túi tinh. Bởi thế tinh dịch ngay sau xuất ra mà không đông, không vón cục, lỏng le là có bệnh: bệnh ở túi tinh. Nếu không có những cục đông làm chỗ trú ẩn, tinh trùng dễ bị tiêu diệt trong môi trường “lạ” của âm đạo. Sau 15 – 30 phút, tinh dịch đông bắt đầu hoá lỏng dưới tác động của enzyme phân giải protein do tuyến tiền liệt tiết ra. Quá trình hoá lỏng cho phép phóng thích dần dần tinh trùng từ tinh dịch. Tinh trùng di chuyển tới cổ tử cung và bơi ngược lên buồng tử cung, đi tới vòi trứng để thụ tinh trứng.

 

Kẽm (Zn) có nhiều trong tinh dịch nên nhiều người tin rằng muốn “khoẻ” về sinh lý và tinh trùng, nhất là những người hiếm muộn, thích mua mấy viên kẽm về uống. Trên thực tế không có bệnh tinh trùng yếu do thiếu kẽm. Uống nhiều viên kẽm chẳng những không có lợi mà còn có thể bị ngộ độc kẽm!

 

Những yếu tố tác động tới tinh trùng

 

Ngoài những yếu tố gây tinh trùng yếu mà nhiều người đã biết như thuốc hoá trị ung thư, xạ trị các ung thư gần tinh hoàn và các bệnh viêm tinh hoàn, giãn tĩnh mạch tinh, tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn…, dưới đây là những yếu tố ít được đề cập tới:

 

Mùa sinh sản: động vật giống đực cần rất nhiều năng lượng để truyền giống và chiến đấu chống lại những con đực khác, không cho chúng giao cấu với những con cái thuộc tầm kiểm soát của nó. Động vật giống cái cũng cần nhiều năng lượng vào giai đoạn cuối của thai kỳ và thời gian cho con bú. Do vậy, ở đông vật hoang dã, truyền giống chỉ xảy ra theo mùa, lúc thức ăn dư thừa. Loài người hiện đại không có hiện tượng truyền giống theo mùa vì loài người ít lệ thuộc vào thiên nhiên, nhưng dường như bản năng vẫn chưa mất hẳn nên số ca sinh nở vẫn thay đổi theo mùa, đạt cao nhất trong những tháng thức ăn tự nhiên dồi dào. Ví dụ ở những xứ lạnh như Phần Lan, Đan Mạch, Anh, nhiều trẻ sinh ra vào tháng 1 – 4. Ở Mỹ, các tiểu bang miền Nam ấm áp hơn thì từ tháng 3 – 5 ít trẻ được sinh ra nhất, còn tháng 7 – 9 nhiều trẻ được ra đời nhất. Tình hình ở Việt Nam chắc cũng giống miền Nam nước Mỹ, số ca sinh nở đạt đỉnh cao trong các tháng hè. Dù vậy, chẳng có bác sĩ nào khuyên các cặp vợ chồng chậm con nên tà tà, dồn sức quan hệ kiếm con vào mùa thu hay đầu đông để các bé kịp ra đời vào dịp hè năm sau.

 

Sức nóng: nghiên cứu cho thấy nếu “hâm” nóng bìu ở 43oC trong 30 phút sẽ làm gia tăng số tế bào mầm bị chết và làm giảm tới 80% số lượng tinh trùng trong tinh dịch. Ngược lại, nếu để bìu “mát” trong liên tục 12 tuần, số lượng tinh trùng xuất ra sẽ tăng hơn. Các nghiên cứu cũng cho thấy những người thợ làm bánh, thợ hàn có số lượng tinh trùng xuất ra thấp hơn người khác, chứng tỏ nghề nghiệp ảnh hưởng tới chuyện hiếm muộn. Mặc quần chật, cưỡi xe đạp nhiều giờ, để máy tính xách tay liên tục trên đùi… có thể làm hai tinh hoàn bị “hâm” tới “hâm” lui, gây tinh trùng yếu. Công nhân các nhà máy luyện gang thép, thợ các tiệm giặt ủi… cũng cần chú ý chuyện tăng nhiệt độ ở bìu.

 

Chất oxy hoá: tinh trùng cần các gốc tự do để giúp chúng thụ tinh trứng, nhưng nhiều gốc tự do quá đưa tới bể màng tinh trùng, hư hại ADN với hậu quả là vô sinh. Một thứ thường gặp mỗi ngày có nhiều chất oxy hoá là khói thuốc lá. Khói thuốc lá cũng như không khí ô nhiễm có thể chứa những chất oxy hoá gây giảm chất lượng tinh trùng và làm ADN tinh trùng bị hư hại. Nếu không thể loại bỏ hẳn nguồn chất oxy hoá như thuốc lá, việc dùng các thực phẩm chức năng như vitamin E có thể có lợi, vừa có ý nghĩa dự phòng vừa có ý nghĩa điều trị chứng tinh trùng yếu.

 

Theo TS BS Nguyễn Thành Như

Chuyên ngành tiết niệu - nam khoa

Sài Gòn tiếp thị

MỚI NHẤT
Tiệc “yêu” nên tránh món gì?
Tiệc “yêu” nên tránh món gì?

(Dân trí) - Nếu một số món ăn như hạt có vỏ cứng và sô cô la đen có thể hâm nóng thì một số khác lại làm “nguội lạnh” lửa yêu. Tác hại không xảy ra ngay lập tức, song không nên ăn những món này để bữa tối trở thành khúc dạo đầu cho một đêm lãng mạn.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 01:30

Bé 8 tháng bỏ bú nôn ói vì hóc mảnh vỡ công tắc điện
Bé 8 tháng bỏ bú nôn ói vì hóc mảnh vỡ công tắc điện

Tuần qua, Khoa Tai Mũi Họng bệnh viện Nhi đồng I tiếp nhận bé trai Tr. Đ. V. Kh. (8 tháng tuổi) trong tình trạng bứt rứt, quấy khóc, miệng nhiều đàm nhớt.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 12:44

Té ngã vì thuốc
Té ngã vì thuốc

Té ngã là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương hoặc tử vong ở người cao tuổi. Một trong những nguyên nhân gây té ngã ở người già là do tác dụng phụ của thuốc - nó khiến người sử dụng bị buồn ngủ, chóng mặt và mất thăng bằng.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 11:36

Những bài tập tốt nhất cho tim
Những bài tập tốt nhất cho tim

(Dân trí) - Ngoài chế độ ăn lành mạnh và duy trì cân nặng hợp lý thì các hình thức tập luyện phù hợp sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe tim.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 09:02

5 việc nhỏ gây hại thận
5 việc nhỏ gây hại thận

(Dân trí) - Đừng nên cho rằng chỉ có nam giới mới thận hư, nguy cơ này ở nữ giới cũng rất lớn. Những thói quen nào sẽ gây hại cho thận nhất?

Thứ sáu, 17/01/2014 - 08:38

Bộ Y tế báo cáo Thủ tướng về 2 công ty nhập khẩu thiết bị y tế cũ
Bộ Y tế báo cáo Thủ tướng về 2 công ty nhập khẩu thiết bị y tế cũ

(Dân trí) - Bộ Y tế vừa có báo cáo Thủ tướng về hiện tượng một số doanh nghiệp đã “lách luật” nhập khẩu trang thiết bị y tế (TTBYT) cũ đã qua sử dụng vào Việt Nam, gây nguy cơ ảnh hưởng đến công tác chẩn đoán, điều trị cho người bệnh.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 08:06

Cẩn trọng với thuốc bắc độc hại!
Cẩn trọng với thuốc bắc độc hại!

Tại hội thảo về dược liệu sạch tổ chức vào cuối tháng 6/2013, bác sĩ Lê Hùng, Phó chủ tịch Hội Đông y TP Hồ Chí Minh chia sẻ rất thật: “Để khẳng định dược liệu sạch hay là rác bẩn, độc hại… chính các thầy thuốc cũng không thể phân biệt được”.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 07:22

Cứu sống bệnh nhân rò động mạch vành hiếm gặp
Cứu sống bệnh nhân rò động mạch vành hiếm gặp

(Dân trí) - Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng vừa cứu sống một bệnh nhân bị bệnh lý tim bẩm sinh hiếm gặp: rò động mạch vạch. Sáng nay 17/1, bệnh nhân trên đã làm thủ tục xuất viện trong tình trạng phục hồi tốt.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 07:10

“Bỏ túi” bí quyết giải rượu ngày Xuân
“Bỏ túi” bí quyết giải rượu ngày Xuân

Tết đến xuân về, sau những lời chúc tốt đẹp thì rượu, bia là thứ không thể thiếu được, nhất là với cánh đàn ông. Đôi khi do quá vui vẻ, do thời gian và số lần cạn chén quá nhiều mà tửu lượng có hạn nên dễ xảy ra tình trạng bị say rượu.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 04:36

Dùng hóa chất Trung Quốc biến thịt thối thành giò lụa, thịt hun khói
Dùng hóa chất Trung Quốc biến thịt thối thành giò lụa, thịt hun khói

Nắm bắt thị trường vào dịp Tết, nhu cầu người tiêu dùng mua một số sản phẩm như giò, chả, thịt dăm bông hun khói... tăng cao, một cơ sở sản xuất đã thu mua thịt lợn trôi nổi, phụ gia không rõ nguồn gốc để bán kiếm lời.

Thứ sáu, 17/01/2014 - 04:34

Thai phụ bỏng nặng vì cầm chai xăng cạnh đống than
Thai phụ bỏng nặng vì cầm chai xăng cạnh đống than

(Dân trí) - Đi mua xăng về đổ vào xe nhưng mãi đứng nói chuyện với hàng xóm, chị K.A. không biết cạnh mình là đống rác vừa được đốt than còn hồng. Bất ngờ ngọn lửa phựt lên trùm lấy toàn thân, khiến thai phụ bị bỏng nặng.

Thứ năm, 16/01/2014 - 06:49

Phó Thủ tướng: “Ăn uống khiến mọi người thấp thỏm!”
Phó Thủ tướng: “Ăn uống khiến mọi người thấp thỏm!”

(Dân trí) - “An toàn về ăn uống khiến mọi người cảm thấy thấp thỏm. Nhiều thứ không ngộ độc ngay mà tích tụ trong cơ thể lâu ngày cũng rất nguy hiểm. Xử lý vấn đề này không phải làm theo phong trào, rộ lên rồi thôi mà phải đưa vào kỷ cương”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói.

Thứ năm, 16/01/2014 - 05:46

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem: Sở Y tế Lâm Đồng hỗ trợ 10 triệu đồng
Vụ bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem: Sở Y tế Lâm Đồng hỗ trợ 10 triệu đồng

(Dân trí) - Chiều 16/1, bà Phạm Thị Bạch Yến, Giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng cho biết Sở Y tế đã tổ chức đoàn thăm hỏi và hỗ trợ gia đình cháu Trần Lê N. (2,5 tháng tuổi, trú TP Đà Lạt) tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem10 triệu đồng.

Thứ năm, 16/01/2014 - 03:16

Quyết liệt ngăn bệnh dịch xâm nhập vào Việt Nam
Quyết liệt ngăn bệnh dịch xâm nhập vào Việt Nam

(Dân trí) -Trước nguy cơ Việt Nam bị nhiều dịch bệnh nguy hiểm “bủa vây”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa yêu cầu Bộ Y tế cần quyết liệt chỉ đạo thực hiện các biện pháp ngăn ngừa phòng chống sự xâm nhập các dịch bệnh từ quốc tế vào Việt Nam.

Thứ năm, 16/01/2014 - 01:32

Mua thuốc qua mạng: mất tiền mua tật!
Mua thuốc qua mạng: mất tiền mua tật!

(Dân trí) - Những loại thuốc có tác dụng “thần kỳ” đang được chào mời trên mạng liệu có phải là câu trả lời cho vấn đề sức khỏe của bạn?

Thứ năm, 16/01/2014 - 12:39

Cải cách quy trình khám chữa bệnh
Cải cách quy trình khám chữa bệnh

Giảm thời gian chờ của bệnh nhân từ 7 tiếng xuống còn 3,5 - 4 tiếng đang được một số bệnh viện triển khai. Nhiều bệnh viện đã triển khai đặt số khám bệnh qua website hoặc điện thoại.

Thứ năm, 16/01/2014 - 12:33

Thu hồi 1 loại thuốc hỗ trợ trị tiểu đường
Thu hồi 1 loại thuốc hỗ trợ trị tiểu đường

(Dân trí) - Cục Quản lý dược, bộ Y tế vừa có thông báo đình chỉ lưu hành và thu hồi trên toàn quốc thuốc viên nén có tác dụng hỗ trợ điều trị đái tháo đường.

Thứ năm, 16/01/2014 - 12:26

Khẩn trương làm rõ nguyên nhân bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem
Khẩn trương làm rõ nguyên nhân bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem

(Dân trí) - Ngày 16/1, đoàn công tác của Bệnh viện Nhi đồng 1 và Viện Pasteur TP HCM sẽ về Lâm Đồng phối hợp với Sở Y tế tỉnh này tiến hành làm rõ nguyên nhân tử vong của bé trai Trần Lê N. (2,5 tháng tuổi) tại TP Đà Lạt.

Thứ năm, 16/01/2014 - 11:59

Bi hài thuốc ngừa thai trị mụn
Bi hài thuốc ngừa thai trị mụn

Thuốc tránh thai giúp nhiều bệnh nhân bị mụn trứng cá nặng lấy lại dung nhan nhưng lại khiến nhiều người khác khổ sở vì tác dụng ngoại ý khi tự ý dùng sai mục đích.

Thứ năm, 16/01/2014 - 07:00

Nhiều chủng cúm nguy hiểm “bao vây” Việt Nam
Nhiều chủng cúm nguy hiểm “bao vây” Việt Nam

(Dân trí) - Chưa lúc nào, nhiều chủng cúm nguy hiểm đe dọa xâm nhập Việt Nam như hiện nay. Vùng biên giới phía Bắc cúm A/H7N9, H9N2 đe dọa; phía Nam, cúm H5N1 nguy cơ bùng phát.

Thứ năm, 16/01/2014 - 06:28

Những điều cần biết về viêm khớp dạng thấp
Những điều cần biết về viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp thường gặp ở phụ nữ tuổi trung niên, diễn tiến âm ỉ trong nhiều năm nên người bệnh cần hiểu rõ về bệnh để có phương pháp điều trị đúng cách, hiệu quả.

Thứ năm, 16/01/2014 - 06:22

Phạm Quỳnh Anh xúc động khi nghĩ về con
Phạm Quỳnh Anh xúc động khi nghĩ về con

Trong trang phục giản dị, Phạm Quỳnh Anh có những phút giây chia sẻ xúc động khi nhắc đến con gái Bella khi tham dự tọa đàm Làm mẹ thông thái do nhãn hàng Bio-acimin Gold tổ chức.

Thứ năm, 16/01/2014 - 05:01

“Tự chủ” được thuốc trị bệnh vào 2030
“Tự chủ” được thuốc trị bệnh vào 2030

(Dân trí) - Đến năm 2030, thuốc sản xuất trong nước cơ bản đáp ứng được nhu cầu sử dụng, Việt Nam sẽ tự cung cấp thuốc chuyên khoa đặc trị, vắc-xin sinh phẩm, sản xuất được nguyên liệu làm thuốc.

Thứ năm, 16/01/2014 - 04:42

Một bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem
Một bé trai tử vong sau tiêm vắc xin Quinvaxem

(Dân trí) - Tối muộn ngày 15/1, ông Đồng Sĩ Quang, Trưởng phòng nghiệp vụ y dược, Sở Y tế Lâm Đồng xác nhận với PV Dân trí trường hợp bé trai Trần Lê N. (2,5 tháng tuổi) phản ứng nặng sau tiêm vắc xin Quinvaxem tại TP Đà Lạt đã tử vong.

Thứ tư, 15/01/2014 - 08:34