Thứ trưởng Bộ Y tế: Chính sách dân số cần được thực hiện toàn diện hơn

Kế hoạch hóa gia đình không chỉ là tránh thai

Ngày 24/9, tại Hà Nội, Cục Dân số (Bộ Y tế) tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới 26/9 với chủ đề “Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số”.

Phát biểu tại sự kiện, ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển không đồng nghĩa với giảm vai trò của kế hoạch hóa gia đình.

Mục tiêu hiện nay là tiếp cận công tác dân số theo hướng toàn diện hơn, gắn với chất lượng dân số, mức sinh, già hóa và sức khỏe người dân.

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đặt ra yêu cầu ban hành các chính sách phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dân số, đáp ứng tình trạng già hóa và thúc đẩy gia tăng tỷ lệ sinh hướng tới mức sinh thay thế bền vững.

Kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai. Luật Dân số quy định thực hiện kế hoạch hóa gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, nhằm bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội.

Việc thực hiện tốt các giải pháp kế hoạch hóa gia đình giúp ngăn ngừa tình trạng mang thai ngoài ý muốn, giảm thiểu các ca phá thai không an toàn và nâng cao sức khỏe cho người mẹ. 

Bên cạnh đó, hoạt động này còn tạo tiền đề thuận lợi để người dân, đặc biệt là nhóm tuổi vị thành niên và thanh niên, chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Gần một nửa số ca phá thai trên thế giới không an toàn

Tình trạng mang thai ngoài ý muốn là một trong những thách thức nghiêm trọng đối với ngành y tế cộng đồng trên toàn thế giới. 

Theo các số liệu thống kê giai đoạn 2015-2019, quy mô toàn cầu ghi nhận khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn mỗi năm. Trong số đó, hơn 60% trường hợp dẫn đến quyết định đình chỉ thai kỳ, tương đương khoảng 73 triệu ca mỗi năm.

Đáng chú ý, khoảng 45% số ca phá thai trên thế giới phải thực hiện trong điều kiện không bảo đảm an toàn, gây ra những hệ lụy nặng nề cho sức khỏe và tính mạng của người phụ nữ.

Những con số này cho thấy việc bảo đảm tiếp cận thông tin chính xác, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả, phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai không an toàn và bảo vệ sức khỏe sinh sản - đặc biệt đối với vị thành niên, thanh niên và các nhóm còn gặp rào cản trong tiếp cận thông tin, dịch vụ.

Giải pháp đồng bộ và vai trò chủ động của thế hệ trẻ

Thời gian qua, hệ thống cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình tại Việt Nam đã có những bước tiến rõ rệt về chất lượng, hình thức cung cấp cũng như sự đa dạng của các biện pháp tránh thai. 

Tuy nhiên, thực tế vẫn đặt ra nhiều thách thức lớn khi nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng gia tăng, đặc biệt ghi nhận ở mức cao đối với nhóm đối tượng chưa kết hôn. 

Tình trạng mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên còn cao tại một số khu vực, nhất là Tây Nguyên và trung du, miền núi phía Bắc. Tảo hôn và sinh con sớm ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm.

Trước thực trạng đó, Bộ Y tế đã đề xuất nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm tăng cường hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản. 

Trong chiến lược tổng thể này, thanh niên và sinh viên đóng vai trò hạt nhân. Giới trẻ cần chủ động tự trang bị kiến thức y khoa chuẩn xác, hình thành lối sống có trách nhiệm để bảo vệ bản thân.

Sự đồng hành của gia đình, nhà trường và các chương trình tư vấn chuyên môn sẽ giúp giải đáp kịp thời những vướng mắc về sức khỏe sinh sản, cảnh báo hệ lụy từ việc can thiệp thai kỳ không an toàn hay lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp. 

Việc chủ động lựa chọn các giải pháp phòng tránh thai khoa học chính là nền tảng cốt lõi để người trẻ tự tin xây dựng hạnh phúc cá nhân, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của quốc gia.