Tầm soát sức khỏe: Khoản đầu tư nhỏ để tránh cú sốc tài chính lớn

Chi phí phẫu thuật, điều trị dài ngày, thuốc men, tái khám và mất thu nhập có thể khiến phần tích lũy nhiều năm nhanh chóng bị bào mòn, thậm chí tạo ra những khoản nợ y tế khổng lồ, đặc biệt khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn. 

Tại Việt Nam, gánh nặng này ngày càng rõ hơn. Chi phí điều trị ung thư có thể lên tới hàng trăm triệu đồng tùy loại bệnh, giai đoạn phát hiện và phác đồ điều trị. Trong một số trường hợp điều trị kéo dài hoặc dùng thuốc thế hệ mới, chi phí có thể cao hơn nhiều lần.

Theo Bệnh viện K, chi phí điều trị trung bình tại đây vượt 176 triệu đồng mỗi năm cho một bệnh nhân, trong đó, bảo hiểm y tế chỉ chi trả khoảng 52 triệu đồng. Phần còn lại, tức 70% là người bệnh phải tự chi trả. Con số này gần gấp đôi ngưỡng 30 đến 40% mà Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo để tránh rơi vào "thảm họa tài chính".

Vì vậy, quản lý tài chính bằng cách ưu tiên chi trả cho chăm sóc sức khoẻ chủ động là xu hướng hiện nay. Theo khảo sát của PwC Global 2024 với hơn 20.000 người tại 31 quốc gia, người tiêu dùng ưu tiên ngân sách cho nhóm thiết yếu, sức khỏe, dinh dưỡng thay vì chi tiêu cho những nhu cầu mang tính hưởng thụ ngắn hạn.

Cũng theo khảo sát của Manulife 2024, 60% người Việt cắt giảm các khoản chi không thiết yếu để đối phó với lạm phát nhưng vẫn chú trọng tiết kiệm cho sức khỏe. 

Lý do là ung thư, đột quỵ, bệnh tim mạch hay các bệnh mạn tính không chỉ là biến cố y tế, mà còn là “cú sốc kinh tế” có thể kéo dài nhiều năm sau chẩn đoán. Chi phí điều trị có thể không dừng lại ở tiền thuốc, phẫu thuật hay nằm viện. Người bệnh còn phải đối mặt với chi phí đi lại, chăm sóc, phục hồi chức năng, tái khám định kỳ và đặc biệt là mất thu nhập do không thể tiếp tục làm việc như trước. 

Chính từ áp lực đó, nhiều cá nhân, gia đình và doanh nghiệp cũng đang thay đổi cách nhìn về tầm soát sức khỏe. Thay vì xem đây là một khoản chi thêm, đây dần được coi là một phần của chiến lược quản trị rủi ro dài hạn.

Từ góc độ quốc gia hay từng cá nhân, phát hiện sớm và xử lý sớm đều giúp người bệnh và hệ thống bảo hiểm y tế giảm tổn thất tài chính. Một polyp đại tràng được phát hiện và cắt ngay với giá 1-3 triệu đồng/polyp có thể giúp ngăn nguy cơ tiến triển thành ung thư đại tràng mà chi phí chỉ bằng 1/100 khi phải phẫu thuật ở giai đoạn muộn.

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để tầm soát sớm trở nên đủ chuyên sâu, an toàn và dễ tiếp cận hơn với số đông. Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo và chẩn đoán hình ảnh đang được đưa vào các mô hình tầm soát nhằm hỗ trợ bác sĩ phát hiện, định lượng và theo dõi các bất thường nhỏ trên hình ảnh.

Trong xu hướng đó, NURA là một ví dụ về mô hình tầm soát sức khỏe ứng dụng công nghệ chẩn đoán hình ảnh và AI của Fujifilm, tập trung vào phát hiện sớm nguy cơ ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh lý lối sống phổ biến. Với chi phí 8-10 triệu đồng/gói (khoảng 28.000 đồng/ngày), dịch vụ này giúp người Việt dễ dàng tiếp cận y tế chất lượng cao. Quy trình diễn ra nhanh chóng trong 120 phút, có báo cáo ngay và được bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng.

Với sự hỗ trợ của công nghệ chẩn đoán hình ảnh và AI, CT liều thấp - giảm còn khoảng 3% so với công nghệ thông thường, giúp phát hiện sớm các bất thường ở phổi, gan, thận, tụy và nhiều cơ quan khác từ giai đoạn sớm.

Nhờ dữ liệu khổng lồ từ 400 triệu hồ sơ bệnh án được đào tạo suốt hàng thập kỷ, AI đánh giá được cả mức độ nghi ngờ lành tính hay ác tính của từng tổn thương, giúp bác sĩ đối chiếu, đưa ra kết luận chính xác, cá nhân hóa theo từng bệnh nhân. Công nghệ và phần mềm AI này đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chứng nhận là an toàn và hiệu quả.

Khi đặt cạnh chi phí điều trị ung thư, phẫu thuật tim mạch, phục hồi sau đột quỵ hay điều trị bệnh mạn tính kéo dài, chi phí tầm soát định kỳ là khoản đầu tư nhỏ hơn rất nhiều so với những tổn thất có thể xảy ra nếu bệnh được phát hiện muộn.

Chị V. (42 tuổi, Hà Nội) trước đó khám định kỳ bằng phương pháp siêu âm hằng năm nhưng không có phát hiện bất thường. 

Chị V. sau đó được khuyến cáo đi sinh thiết và kết quả ung thư vú giai đoạn 1A. Với kích thước nhỏ như vậy, chị V được chỉ định bóc u vú với chi phí vài chục triệu đồng, bảo tồn đáng kể nhu mô tuyến vú.  

Trong bối cảnh thời đại mà chi phí ngày càng đắt đỏ, lạm phát gia tăng và rủi ro bệnh tật ngày càng khó dự đoán, chủ động khám sức khỏe không còn là lựa chọn “khi có điều kiện”. Điều đó đang trở thành một phần của tư duy tài chính hiện đại: phòng ngừa sớm để giảm thiểu rủi ro lớn trong tương lai.