Cấp cứu bệnh nhân có khối u ăn mòn xương tai, nguy cơ liệt mặt

Nhầm lẫn là viêm tai, bệnh nhân để mặc khối u ăn mòn xương tai suốt nhiều năm

Bà Vân có tiền sử viêm tai giữa mạn tính kèm thủng màng nhĩ và suy giảm thính lực suốt 5 năm. Việc nghe kém, chảy dịch và ù tai tái diễn trong nhiều năm khiến bà dần quen với các triệu chứng, cho rằng đây chỉ là diễn tiến của viêm tai giữa mạn tính nên chủ quan, không tái khám định kỳ.

Chỉ đến khi những cơn đau tai trở nên dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ, bà mới đến BVĐK Hồng Ngọc để thăm khám chuyên sâu.

Qua nội soi tai và chụp cắt lớp vi tính, các bác sĩ phát hiện nguyên nhân không còn là tình trạng viêm tai giữa đơn thuần mà là một khối cholesteatoma tiến triển âm thầm nhiều năm trên nền viêm tai giữa mạn tính, liên tục phá hủy các cấu trúc quan trọng trong tai.

Đánh giá kết quả chẩn đoán, BS.CKII.BSNT Nguyễn Thị Hoa Hồng - Phó trưởng khoa Tai Mũi Họng và Phẫu thuật Đầu cổ, BVĐK Hồng Ngọc cho biết khối cholesteatoma của bà Vân đã phá hủy gần như toàn bộ hệ thống xương con, ăn mòn rộng vùng xương chũm, lan sát dây thần kinh số VII và màng não. Đây là tình trạng có nguy cơ xuất hiện biến chứng nội sọ và liệt mặt nếu tiếp tục trì hoãn điều trị.

Theo bác sĩ Hoa Hồng, cholesteatoma không phải khối u ác tính nhưng có khả năng phá hủy xương rất mạnh. Bệnh hình thành do sự tích tụ bất thường của biểu mô trong tai giữa. Theo thời gian, khối bệnh phát triển liên tục, gây tiêu xương và lan sang các cấu trúc lân cận như xương con, dây thần kinh mặt hoặc màng não.

Do triệu chứng dễ nhầm với viêm tai giữa mạn tính nên nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.

Loại bỏ sạch khối cholesteatoma, ngăn chặn nguy cơ biến chứng

Trước tình trạng khối cholesteatoma lan rộng, đe dọa gây liệt mặt và các biến chứng nội sọ, trong khi điều trị nội khoa không còn giá trị, BSCKII.BSNT Nguyễn Thị Hoa Hồng đã chỉ định phẫu thuật cấp cứu cho bà Vân.

Thách thức lớn nhất của ca phẫu thuật là loại bỏ triệt để khối cholesteatoma đã lan rộng, đồng thời bảo tồn các cấu trúc giải phẫu quan trọng như dây thần kinh mặt, tai trong và vùng sát nền sọ.

Do khối bệnh tích đã ăn mòn xương và bám dính nhiều vị trí phức tạp, từng thao tác bóc tách đều đòi hỏi độ chính xác cao. Nếu lấy không hết, bệnh có thể tái phát; ngược lại, nếu làm tổn thương các cấu trúc lân cận trong quá trình phẫu thuật, người bệnh có nguy cơ đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng như liệt mặt, suy giảm thính lực hoặc thậm chí các biến chứng nội sọ.

Để giải quyết đồng thời cả hai yêu cầu này, ê-kíp đã tiến hành phẫu thuật tiệt căn xương chũm cải biên dưới sự hỗ trợ của kính hiển vi phẫu thuật và hệ thống theo dõi thần kinh NIM vital.

Kính hiển vi giúp bác sĩ bóc tách chính xác bệnh tích ở những vị trí sát màng não và dây thần kinh mặt, trong khi hệ thống NIM vital theo dõi liên tục hoạt động của dây thần kinh số VII, giúp bác sĩ nhận biết sớm nguy cơ tổn thương và bảo tồn tối đa chức năng vận động của cơ mặt.

Do khối cholesteatoma đã ăn mòn rộng vùng xương chũm, sau khi lấy sạch bệnh tích, hốc mổ để lại có kích thước lớn và tiềm ẩn nguy cơ đọng dịch, tái nhiễm trùng. Ê-kíp tiếp tục thực hiện kỹ thuật làm hẹp hốc mổ kết hợp bảo tồn thành sau ống tai ngoài nhằm tạo hốc tai ổn định, giảm nguy cơ tái nhiễm và duy trì tối đa cấu trúc giải phẫu còn lại.

Nhờ đó, ca phẫu thuật không chỉ loại bỏ triệt để cholesteatoma mà còn khắc phục hậu quả do bệnh gây ra, góp phần hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát.

Ca phẫu thuật thành công khi toàn bộ khối cholesteatoma được lấy sạch, dây thần kinh số VII được bảo tồn an toàn và không ghi nhận biến chứng trong hay sau mổ. Ngay từ ngày đầu sau phẫu thuật, bà Vân tỉnh táo, hết đau đầu và đau tai, cơ mặt cân đối, hồi phục ổn định.

Xúc động sau ca mổ, bà Vân chia sẻ: "Hiện tại tình trạng đau đã giảm khoảng 90%. Tôi không có hoa, không có quà để cảm ơn, chỉ xin gửi đến các bác sĩ 5 chữ: Lương y như từ mẫu".

Bác sĩ Hoa Hồng khuyến cáo, cholesteatoma là bệnh lý nguy hiểm do có khả năng phát triển âm thầm và phá hủy các cấu trúc trong tai. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu như chảy mủ tai kéo dài, nghe kém tiến triển, đau tai hoặc có tiền sử viêm tai giữa mạn tính, người bệnh cần thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp ngăn chặn các nguy cơ gây liệt dây thần kinh mặt, viêm màng não và các biến chứng nội sọ.