Ca bệnh "siêu lây nhiễm": Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch

Dân trí Nhìn lại một họ hàng gần của Covid-19 là đại dịch MERS, ở Hàn Quốc, chỉ với 3 trường hợp siêu lây nhiễm đã làm "ngòi nổ" cho 75% các ca bệnh được ghi nhận ở quốc gia này.
>>3 bệnh nhân Covid-19 sức khỏe ổn định, có người xét nghiệm âm tính lần 2
>>Chỉ trích WHO về dịch Covid-19, Mỹ tính ngay phương án lập tổ chức thay thế
>>Kiến nghị kéo dài cách ly xã hội thêm một tuần

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 1

Dịch Covid-19 đang ngày càng lan rộng, diễn biến phức tạp và khó lường, trong đó ghi nhận hiện tượng: Một số ca bệnh dù chỉ ở trong cộng đồng một thời gian ngắn nhưng đã lây nhiễm cho rất nhiều người (được gọi là siêu lây nhiễm), trường hợp ca bệnh thứ 31 ở Hàn Quốc là một ví dụ điển hình. Ngược lại, cũng có những ca bệnh dù tiếp xúc với nhiều người nhưng lại không hề lây nhiễm cho bất kỳ ai. Có thể kể đến trường hợp của một cặp vợ chồng ở bang Illinois, Mỹ. Theo đó, vào ngày 23/1, người vợ trở về từ Vũ Hán và đã trở thành trường hợp đầu tiên ở bang này mắc Covid-19. Chỉ 7 ngày sau, người chồng cũng đã được xác định dương tính với virus SARS-CoV-2. Khi nhập viện 2 vợ chồng đều trong tình trạng ốm nặng. Điều bất ngờ là sau khi tiến hành truy vết, lực lượng chức năng xác định 372 người là F1, nhưng sau đó không một ai nhiễm bệnh.

Hiện tượng đối lập này đã đặt ra cho các nhà khoa học một câu hỏi: Liệu khả năng lây truyền dịch bệnh có sự khác nhau ở mỗi người?

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 2

Dựa theo các số liệu tính đến thời điểm hiện tại, câu trả lời đang thiên về đáp án “Có”. Theo các nhà khoa học, ca bệnh siêu lây nhiễm, trung tâm của sự kiện siêu lây nhiễm, đóng vai trò mấu chốt cho diễn biến của sự kiện này, nói rộng ra là diễn biến dịch của cả một khu vực. Bên cạnh ca bệnh siêu lây nhiễm, những người nằm ở cuối chuỗi lây nhiễm (những người nhiễm bệnh nhưng không lây lan cho người khác), cũng đóng một vai trò quan trọng cho các nhà dịch tễ học xác định thời điểm sự kiện lây nhiễm xảy ra, cũng như khoanh vùng, áp dụng các biện pháp kiểm soát dịch.

Nhìn lại đại dịch MERS (Hội chứng hô hấp Trung Đông), việc virus MERS-CoV (họ hàng gần với SARS-CoV-2) lây lan mạnh ở Hàn Quốc được châm ngòi chỉ bởi 3 ca bệnh. Theo tính toán 75% các ca bệnh ở Hàn Quốc lúc bấy giờ, sau khi thực hiện truy vết, đều có liên quan đến 3 ca siêu lây nhiễm này. Dịch MERS bùng phát tại xứ sở kim chi vào năm 2015, khi một người đàn ông 68 tuổi bị nhiễm bệnh trong những ngày du lịch tại vùng Trung Đông. Khi về nhà, ông ta đã lây nhiễm trực tiếp cho 29 người khác, 2 trong số 29 người này lại tiếp tục lây nhiễm cho 106 người.

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 3

Một họ hàng gần khác với với Covid-19 là SARS, bùng phát năm 2003, cũng ghi nhận trường hợp siêu lây nhiễm, đó là bệnh nhân đầu tiên ở Hong Kong đã lây trực tiếp cho 125 người khác. Các trường hợp khác bao gồm: Sự kiện 180 người trong một khu dân cư bị lây nhiễm ở Hong Kong; sự kiện 22 người bị lây nhiễm trên một chuyến bay từ Hong Kong đến Bắc Kinh.

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 4

“Nếu người bị nhiễm Covid-19 là một ca bệnh siêu lây nhiễm, việc truy vết các trường hợp tiếp xúc gần là điều đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, nếu người này lại là trường hợp đối lập với siêu lây nhiễm, vì một lý do nào đó mà không phát tán virus, thì truy vết là một giải pháp lãng phí. Vấn đề rắc rối ở đây là chúng ta ít khi phân biệt được 2 trường hợp này” – Nhà miễn dịch học Jon Zelner, Đại học Michigan, cho biết.

Về quan điểm của mình, GS Martina Morris, chuyên gia thống kê và xã hội học đến từ Đại học Washington, nhận định: “Chắc chắn phải có một mối liên kết hay một đặc điểm chung nào đó của những ca bệnh siêu lây nhiễm. Tuy nhiên, chúng ta lại chưa có dữ liệu độc lập về vấn đề này”.

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 5

Chuyên gia này cũng chỉ ra rằng, rất dễ nhầm lẫn giữa một ca bệnh siêu lây nhiễm và một sự kiện lây nhiễm theo dây chuyền tại nơi đông người, bởi lúc này khả năng phát tán mầm bệnh nhiều hay ít của một cá nhân gần như không đóng vai trò gì đánh kể. “Trong một căn phòng đông người, nếu bạn là người đầu tiên nhiễm bệnh và đó lại là một dịch bệnh dễ lây lan, bạn sẽ được xem như một trường hợp siêu lây nhiễm. Tuy nhiên, bất cứ ai trong căn phòng cũng có thể đóng góp tương đương vào sự kiện lây nhiễm này. Bạn chỉ đơn giản là người đầu tiên trong một chuỗi lây nhiễm liên hoàn mà thôi” - GS Martina Morris nói.

Ca bệnh siêu lây nhiễm: Ngòi nổ bí ẩn của các đại dịch - 6

Lịch sử y học cũng đã chứng kiến nhiều căn bệnh truyền nhiễm, có tồn tại yếu tố siêu lây nhiễm, điển hình như bệnh lao hay bệnh sởi. Trường hợp của nữ đầu bếp Mary Mallon vào những năm đầu thế kỷ 20 là một ví dụ. Được biết, người phụ nữ này đã lây lan bệnh thương hàn cho hơn 50 người khác. Điều đặc biệt là Mary lại không hề có triệu chứng bệnh.

Đối với các trường hợp có khả năng lây truyền dịch bệnh mạnh hơn bình thường, quan điểm chung của nhiều chuyên gia là họ có khả năng phát tán tải lượng virus cao hơn trong các giọt dịch hô hấp hoặc khí dung. Tuy nhiên, đây vẫn là một vấn đề có quá ít nghiên cứu để có thể khẳng định về cơ chế. Trước đó, một nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thời điểm khoảng 3 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng bệnh là lúc bệnh nhân Covid-19 lây lan virus SARS-CoV-2 mạnh mẽ nhất.

Theo TS Jennifer Layden, khả năng lây nhiễm phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Khoảng cách với những người xung quanh? Người nhiễm bệnh có ho hay hắt hơi hay không? Các biện pháp phòng hộ có được áp dụng? Những người tiếp xúc với ca bệnh có thuộc diện dễ bị lây nhiễm (cao tuổi, có bệnh nền, hệ miễn dịch yếu)?

Trong khi việc có hay không các bệnh nhân siêu lây nhiễm vẫn chưa thực sự sáng tỏ, theo giới chuyên môn, các biện pháp như đeo khẩu trang, vệ sinh cá nhân hay giãn cách xã hội vẫn là những gì tốt nhất mà chúng ta có ở thời điểm hiện tại, để kiểm soát dịch bệnh này.

Minh Nhật

Theo NYT, SCMP

MỚI NHẤT
Kiên Giang: 21 thuyền viên trở về từ Malaysia âm tính với virus SARS-CoV-2
Kiên Giang: 21 thuyền viên trở về từ Malaysia âm tính với virus SARS-CoV-2

(Dân trí) - Trong 23 thuyền viên trên tàu cá từ Malaysia về Kiên Giang, kết quả xét nghiệm 21 thuyền viên âm tính với virus SARS-CoV-2, 2 thuyền viên còn lại đang truy tìm để cách ly tập trung.

Thứ ba, 14/04/2020 - 06:00

Đi qua “liều thuốc thử Covid-19” bằng triết lý về con người
Đi qua “liều thuốc thử Covid-19” bằng triết lý về con người

(Dân trí) - Đại dịch Covid-19 không chỉ thách thức bản lĩnh, sức bền của Chính phủ mà còn là liều thuốc thử đặc biệt, để mỗi doanh nghiệp cho thấy khả năng thích ứng với khủng hoảng bằng triết lý riêng của mình.

Thứ ba, 14/04/2020 - 05:00

Cha mẹ cho ngồi trước xe, cậu bé lòi ruột sau tai nạn
Cha mẹ cho ngồi trước xe, cậu bé lòi ruột sau tai nạn

(Dân trí) - Được cha mẹ cho ngồi trước xe để chạy tuyến đường dài về nhà, không may tai nạn xảy ra cậu bé 8 tuổi văng xuống đường bị mảnh nhựa đâm lòi ruột.

Thứ ba, 14/04/2020 - 04:26

Cách ly 21 người tiếp xúc gần với bệnh nhân Covid-19 làm việc tại Samsung
Cách ly 21 người tiếp xúc gần với bệnh nhân Covid-19 làm việc tại Samsung

(Dân trí) - Hiện ngành chức năng đã xác định được 21 trường hợp người Thanh Hóa có tiếp xúc gần với bệnh nhân 262, đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát, lập danh sách.

Thứ ba, 14/04/2020 - 04:24

Khách sạn bác thông tin nơi cách ly bệnh nhân 22 có tổ chức tiệc tùng
Khách sạn bác thông tin nơi cách ly bệnh nhân 22 có tổ chức tiệc tùng

(Dân trí) - Chủ khách sạn Sam Grand – nơi cách ly 2 người Anh mắc Covid-19 khẳng định thông tin khu cách ly có hồ bơi và tổ chức tiệc tùng là không chính xác.

Thứ ba, 14/04/2020 - 04:07

2 bệnh nhân Covid-19 nặng khỏi bệnh, cả nước 168 trường hợp bình phục
2 bệnh nhân Covid-19 nặng khỏi bệnh, cả nước 168 trường hợp bình phục

(Dân trí) - Chiều 14/4, BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương công bố 17 bệnh nhân Covid-19 khỏi bệnh, trong đó 2 ca nặng, phải điều trị ở khoa Hồi sức tích cực. 5 ca bệnh khác tại BV Dã chiến Củ Chi cũng được xuất viện.

Thứ ba, 14/04/2020 - 04:00

Nam phi công người Anh mắc Covid-19 vẫn suy đa tạng, có tín hiệu tích cực
Nam phi công người Anh mắc Covid-19 vẫn suy đa tạng, có tín hiệu tích cực

(Dân trí) - Những hy vọng mong manh cho sự sống của nam phi công người Anh nhiễm Covid vừa được nhen nhóm khi có vài tín hiệu tích cực trong sáng 14/4.

Thứ ba, 14/04/2020 - 02:45

Phát triển công nghệ chẩn đoán ung thư vú không cần sinh thiết
Phát triển công nghệ chẩn đoán ung thư vú không cần sinh thiết

(Dân trí) - Phương pháp mới này đang hướng đến mục tiêu đạt độ nhạy 95%, độ đặc hiệu 90% và sẽ dần thay thế được sinh thiết, trong chẩn đoán ung thư vú.

Thứ ba, 14/04/2020 - 02:33

Ca bệnh thứ 22 tái dương tính với Covid-19: “Người lành mang virus”
Ca bệnh thứ 22 tái dương tính với Covid-19: “Người lành mang virus”

(Dân trí) - Đánh giá về ca bệnh tái dương tính với virus SARS-CoV-2 ngay thời điểm xuất cảnh rời khỏi Việt Nam, BS Trương Hữu Khanh nhận định, đây có thể là sắc thái của người lành mang trùng.

Thứ ba, 14/04/2020 - 01:36

Những bệnh nhân Covid-19 nào dễ tử vong nhất?
Những bệnh nhân Covid-19 nào dễ tử vong nhất?

(Dân trí) - Các đặc điểm chung nhất của 85 bệnh nhân Covid-19 tử vong ở Vũ Hán, Trung Quốc trong giai đoạn đầu của đại dịch virus corona trong nghiên cứu được công bố trên tờ tạp chí của Hội Lồng ngực Mỹ.

Thứ ba, 14/04/2020 - 10:40

Chống Covid-19: “Phố chợ” kẻ vạch an toàn 2m, không bán cho người vi phạm
Chống Covid-19: “Phố chợ” kẻ vạch an toàn 2m, không bán cho người vi phạm

(Dân trí) - Người dân khi đến mua hàng tại phố Yên Thái sẽ không được vượt qua vạch kẻ an toàn. Chủ sạp hàng cũng chủ động dừng bán và nhắc nhở nếu khách hàng của mình vi phạm và tiếp cận quá gần

Thứ ba, 14/04/2020 - 10:34

Đà Nẵng thông tin về ca bệnh người Anh tái mắc Covid-19 sau khỏi bệnh
Đà Nẵng thông tin về ca bệnh người Anh tái mắc Covid-19 sau khỏi bệnh

(Dân trí) - Đà Nẵng đã tiến hành lấy mẫu xét nghiệm 45 trường hợp liên quan đến bệnh nhân người Anh tái mắc Covid-19 gồm cán bộ y tế, nhân viên phục vụ khách sạn, nhân viên an ninh sân bay…

Thứ ba, 14/04/2020 - 08:38

ĐÁNG QUAN TÂM
Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc: Bác sĩ online tư vấn miễn phí, nhiều hỗ trợ cho mẹ bầu
Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc: Bác sĩ online tư vấn miễn phí, nhiều hỗ trợ cho mẹ bầu

(Dân trí) - Bệnh viện Thu Cúc khuyên người bệnh nên gọi tư vấn với bác sĩ online trước khi quyết định đến bệnh viện. Đối với các thai phụ thì sẽ được hỗ trợ tối đa để yên tâm vượt cạn trong mùa dịch COVID-19.

Thứ ba, 14/04/2020 - 08:00

Em bé 2 tuổi mang khối u khổng lồ trên mắt vì không có tiền chữa ung thư
Em bé 2 tuổi mang khối u khổng lồ trên mắt vì không có tiền chữa ung thư

(Dân trí) - Vì không có tiền chữa trị, căn bệnh ung thư mắt đã khiến khuôn mặt của cô bé 2 tuổi trở nên sưng phù và biến dạng nặng nề.

Thứ ba, 14/04/2020 - 06:41

Vượt sóng cứu ngư dân bị tai biến nguy kịch ngoài Hoàng Sa
Vượt sóng cứu ngư dân bị tai biến nguy kịch ngoài Hoàng Sa

(Dân trí) - Vào lúc 17h15 ngày 13/4, tàu SAR 412 đã đưa bệnh nhân bị tai biến khi đang đánh bắt ngoài vùng biển Hoàng Sa về đến cầu cảng X50 - Đà Nẵng và chuyển đến bệnh viện tiếp tục điều trị.

Thứ ba, 14/04/2020 - 06:37

Bệnh nhân Covid-19 người Anh thoát cửa tử, xuất viện về nước cùng vợ
Bệnh nhân Covid-19 người Anh thoát cửa tử, xuất viện về nước cùng vợ

(Dân trí) - Sáng 14/4, ca mắc Covid-19 tại Việt Nam vẫn giữ nguyên 265 trường hợp. Trường hợp bệnh nhân người Anh diễn biến nặng nguy kịch, phải thở máy, điều trị tích cực trong gần 20 ngày đã khỏi bệnh.

Thứ ba, 14/04/2020 - 06:14

Phòng chống dịch Covid-19: Bình Định “mạnh tay” xử lý, kể cả xử lý hình sự
Phòng chống dịch Covid-19: Bình Định “mạnh tay” xử lý, kể cả xử lý hình sự

(Dân trí) - Đó là chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Hồ Quốc Dũng trọng Hội nghị trực tuyến về tình hình phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn tỉnh này.

Thứ ba, 14/04/2020 - 06:00

Nghệ An có điểm xét nghiệm, sàng lọc tự động Covid-19 đầu tiên
Nghệ An có điểm xét nghiệm, sàng lọc tự động Covid-19 đầu tiên

(Dân trí) - Hệ thống xét nghiệm, sàng lọc tự động Covid-19 có công suất tối đa lên tới 960 mẫu/ngày.

Thứ ba, 14/04/2020 - 04:49

Bệnh nhân tái nhiễm Covid-19 tiếp xúc nhiều người trước khi về Anh
Bệnh nhân tái nhiễm Covid-19 tiếp xúc nhiều người trước khi về Anh

(Dân trí) - Trước khi có kết quả xét nghiệm, bệnh nhân quốc tịch Anh bị tái nhiễm Covid-19 đã xuất cảnh về nước. Ngành y tế đang khẩn trương xét nghiệm, cách ly đối tượng tiếp xúc với ca bệnh.

Thứ hai, 13/04/2020 - 08:55

Chiếc máy thở đầu tiên do Vingroup sản xuất đã được chuyển đến Bộ Y tế
Chiếc máy thở đầu tiên do Vingroup sản xuất đã được chuyển đến Bộ Y tế

Tập đoàn Vingroup đã sản xuất được máy thở không xâm nhập đầu tiên và đã chuyển đến Bộ Y tế trong sáng 13/4.

Thứ hai, 13/04/2020 - 08:52

Điều trị đích và liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư dạ dày
Điều trị đích và liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư dạ dày

Ung thư không có nghĩa là dấu chấm hết. Hiện nay các phương pháp chẩn đoán, điều trị đang được cập nhật, cải tiến từng ngày nhằm đưa lại cuộc sống lạc quan cho người bệnh.

Thứ hai, 13/04/2020 - 08:14

12 ca Covid-19 ổ dịch Hạ Lôi phức tạp nhất Hà Nội lây truyền như thế nào?
12 ca Covid-19 ổ dịch Hạ Lôi phức tạp nhất Hà Nội lây truyền như thế nào?

(Dân trí) - Đến tối 13/4, ổ dịch Hạ Lôi, Mê Linh có 12 ca mắc Covid-19. Trong đó, có những bệnh nhân không rõ tiền sử tiếp xúc, cũng có những bệnh nhân tiếp xúc nhiều người, đi nhiều nơi trước khi phát bệnh.

Thứ hai, 13/04/2020 - 08:07

Cùng mắc ung thư, có người chữa khỏi nhưng có người tử vong: Do 3 điểm khác biệt cần biết
Cùng mắc ung thư, có người chữa khỏi nhưng có người tử vong: Do 3 điểm khác biệt cần biết

Nhiều người cảm thấy băn khoăn lo lắng về việc vì sao có rất nhiều người vượt qua ung thư một cách ngoạn mục, trong khi một số người khác lại không có may mắn đó. Đây là lý do.

Thứ hai, 13/04/2020 - 07:27

Lần đầu tiên phẫu thuật nội soi điều trị bệnh hiếm ung thư âm đạo
Lần đầu tiên phẫu thuật nội soi điều trị bệnh hiếm ung thư âm đạo

Lần đầu tiên tại Việt Nam, Bệnh viện K triển khai thành công phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ âm đạo, vét hạch chậu điều trị bệnh hiếm ung thư âm đạo.

Thứ hai, 13/04/2020 - 06:16