Bảo mật dữ liệu y tế trong kỷ nguyên số: Thách thức và giải pháp từ kinh nghiệm quốc tế

TPP là doanh nghiệp công nghệ y tế hàng đầu của Vương quốc Anh tại Hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế và phát triển bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng tại Việt Nam", diễn ra ngày 18/6 tại Hà Nội do Hội Tin học Y tế Việt Nam, Công ty Công nghệ Y tế TPP (Vương quốc Anh) và Báo Sức khỏe và Đời sống phối hợp tổ chức.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, dữ liệu y tế ngày càng được xem là tài sản chiến lược của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hồ sơ bệnh án điện tử, bệnh viện thông minh và trí tuệ nhân tạo (AI), bài toán bảo mật dữ liệu cũng đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với các hệ thống y tế trên toàn thế giới.

Theo các chuyên gia của Công ty Công nghệ Y tế TPP, quá trình số hóa y tế đang tạo ra khối lượng dữ liệu khổng lồ, từ hồ sơ bệnh án điện tử, kết quả xét nghiệm, dữ liệu chẩn đoán hình ảnh cho tới các ứng dụng theo dõi sức khỏe từ xa. Điều này giúp nâng cao hiệu quả điều trị nhưng cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo mật và quyền riêng tư của người bệnh.

Tuy nhiên, là người giàu kinh nghiệm về bảo mật dữ liệu, ông Frank Hester nhấn mạnh tại hội thảo, bảo mật và chia sẻ dữ liệu không phải là hai mục tiêu đối lập.

Theo ông, nhiều hệ thống y tế trên thế giới từng gặp khó khăn khi cố gắng cân bằng giữa việc bảo vệ dữ liệu và bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin phục vụ điều trị. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ hệ thống y tế công của Anh mà TPP đã thực hiện cho thấy vấn đề không nằm ở việc có chia sẻ dữ liệu hay không, mà là dữ liệu được chia sẻ như thế nào.

"Dữ liệu cần đến đúng người, đúng thời điểm và đúng mục đích, đồng thời vẫn bảo đảm quyền riêng tư của người bệnh", ông Frank Hester chia sẻ.

Các chuyên gia cho rằng nếu dữ liệu bị cô lập trong từng bệnh viện hoặc từng phần mềm riêng lẻ, bác sĩ sẽ không có được cái nhìn toàn diện về tình trạng sức khỏe của người bệnh. Ngược lại, khi dữ liệu được kết nối trên một nền tảng thống nhất với cơ chế phân quyền và kiểm soát chặt chẽ, chất lượng điều trị sẽ được cải thiện đáng kể mà vẫn bảo đảm an toàn thông tin.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng một trong những hiểu lầm phổ biến hiện nay là xem bệnh viện thông minh đơn thuần là việc đầu tư các công nghệ hiện đại.

Theo các chuyên gia, nền tảng quan trọng nhất của bệnh viện thông minh chính là dữ liệu. Chỉ khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và bảo mật hiệu quả, các công nghệ như AI, phân tích dữ liệu lớn hay hỗ trợ ra quyết định lâm sàng mới có thể phát huy giá trị.

Tiến sĩ Hui-Chi Yeh, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của TPP cho biết nhiều dự án mà TPP triển khai tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho thấy yếu tố quyết định thành công không nằm ở công nghệ riêng lẻ mà là khả năng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất giữa các cơ sở y tế.

Theo bà, niềm tin của người dân đối với hệ thống y tế số được hình thành từ khả năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, tính minh bạch trong sử dụng dữ liệu và hiệu quả thực tế mà người bệnh nhận được.

Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và hướng tới xây dựng bệnh viện thông minh trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tối ưu hóa vận hành bệnh viện và phát triển các ứng dụng AI trong y tế.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tham dự hội thảo, bên cạnh đầu tư hạ tầng công nghệ, Việt Nam cần đặc biệt chú trọng đến các tiêu chuẩn bảo mật, cơ chế quản trị dữ liệu và năng lực bảo vệ an toàn thông tin.

Kinh nghiệm từ các hệ thống y tế tiên tiến cho thấy bảo mật không phải là công đoạn bổ sung sau cùng mà phải được tích hợp ngay từ giai đoạn thiết kế và triển khai hệ thống. Chỉ khi dữ liệu được quản lý an toàn và minh bạch, người dân mới sẵn sàng tham gia vào các nền tảng y tế số, từ đó tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số bền vững.

Từ những kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ tại hội thảo, bài toán bảo mật dữ liệu đang được nhìn nhận không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ sinh thái y tế số hiện đại, kết nối và lấy người bệnh làm trung tâm. Đây cũng là hướng đi mà nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, đang theo đuổi trên hành trình chuyển đổi số ngành y tế.