Bác sĩ chỉ cách chọn thực phẩm an toàn, phòng ngừa ngộ độc

Ưu tiên thực phẩm rõ nguồn gốc, nhận biết dấu hiệu hư hỏng

Theo BSCKII Ngô Thị Bạch Yến, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM, lựa chọn thực phẩm đúng cách không chỉ giúp cung cấp đầy đủ dưỡng chất mà còn góp phần phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, hạn chế những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Khi mua thực phẩm, người tiêu dùng nên ưu tiên các cơ sở kinh doanh uy tín, có điều kiện bảo quản phù hợp. Với thực phẩm đóng gói, cần kiểm tra nhãn mác, thông tin nhà sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần và hướng dẫn bảo quản. Những sản phẩm có thông tin truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng phù hợp cũng nên được ưu tiên khi có thể.

Người dân không nên mua thực phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu hư hỏng hoặc được quảng cáo về chất lượng nhưng thiếu thông tin kiểm chứng. Việc lựa chọn sản phẩm có xuất xứ rõ ràng giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở kiểm tra chất lượng và truy xuất thông tin khi cần thiết.

Đối với rau, củ, quả, nên chọn những loại còn tươi, không dập nát, thối hỏng hoặc có dấu hiệu nấm mốc. Rau củ theo mùa, có nguồn gốc rõ ràng là lựa chọn phù hợp. Không sử dụng sản phẩm đã hư hỏng hoặc có mùi bất thường; đồng thời cần rửa kỹ dưới vòi nước sạch trước khi chế biến.

Với thịt, cá và thực phẩm tươi sống, người tiêu dùng cần chú ý màu sắc, mùi đặc trưng và tình trạng bề mặt. Thịt không nên có dấu hiệu nhớt, ôi thiu; cá cần được bảo quản ở nhiệt độ phù hợp, không có mùi lạ hoặc biểu hiện phân hủy.

Không mua thịt, cá bày bán trong điều kiện mất vệ sinh hoặc không được bảo quản đúng cách. Đặc biệt, cần hạn chế để thực phẩm tươi sống ở nhiệt độ phòng quá lâu.

Đối với thực phẩm chế biến sẵn và đóng gói, ngoài hạn sử dụng, thành phần và hướng dẫn bảo quản, người mua cần kiểm tra tình trạng bao bì. Không sử dụng sản phẩm có bao bì phồng, rách, rò rỉ hoặc dấu hiệu biến chất. Hàm lượng muối, đường và chất béo cũng là những yếu tố cần cân nhắc khi lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn.

Bác sĩ lưu ý, giá thành cao không đồng nghĩa với việc thực phẩm an toàn hơn. Rau có sâu cũng không thể được xem là bằng chứng chắc chắn về việc không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Tương tự, thực phẩm hữu cơ vẫn có nguy cơ nhiễm vi sinh vật và cần được sơ chế đúng cách.

Người tiêu dùng cũng không nên chủ quan chỉ vì thực phẩm có mùi vị bình thường. Một số tác nhân gây bệnh không làm thay đổi rõ rệt mùi vị hoặc hình thức bên ngoài. Thức ăn đã nấu chín vẫn có thể nhiễm khuẩn nếu để qua đêm ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản không đúng cách.

Bảo đảm dinh dưỡng, chế biến đúng cách để phòng ngộ độc

Theo BS Yến, thực phẩm an toàn là điều kiện cần thiết, nhưng để duy trì sức khỏe tốt, bữa ăn còn phải đa dạng và cân đối về dinh dưỡng.

Một chế độ ăn lành mạnh cần kết hợp các nhóm thực phẩm gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo, rau xanh và trái cây. Người dân nên tăng cường rau xanh, trái cây phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng; ưu tiên cá, thịt nạc, trứng, sữa và các loại đậu để cung cấp chất đạm.

Bên cạnh đó, cần hạn chế thực phẩm chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và thực phẩm siêu chế biến. Việc uống đủ nước cũng cần được duy trì, phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động thể lực.

Đặc biệt, trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính cần lựa chọn thực phẩm phù hợp với tình trạng sức khỏe, đồng thời chú ý hơn đến các yêu cầu về an toàn thực phẩm.

Không chỉ khâu lựa chọn, việc bảo quản và chế biến cũng quyết định mức độ an toàn của thực phẩm. Ngay cả nguyên liệu có chất lượng tốt vẫn có thể trở nên không an toàn nếu được xử lý không đúng cách.

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, người dân cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến, sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống và trước khi ăn. Dụng cụ, bề mặt chế biến phải được vệ sinh thường xuyên.

Thực phẩm sống và chín cần được tách riêng; sử dụng dao, thớt và dụng cụ riêng để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Thịt, gia cầm, trứng và thủy hải sản cần được nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

Thức ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Với thực phẩm dễ hư hỏng, cần bảo quản lạnh kịp thời, đồng thời sử dụng nguồn nước và nguyên liệu an toàn. Không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, nấm mốc hoặc biến chất, kể cả khi đã nấu lại.

Bác sĩ Yến nhấn mạnh, người tiêu dùng cần chủ động tìm hiểu thông tin, lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên nông sản đạt tiêu chuẩn chất lượng phù hợp, thực hiện vệ sinh, bảo quản và chế biến đúng cách.

Đồng thời, mỗi người nên chia sẻ kiến thức về lựa chọn thực phẩm an toàn với người thân, cộng đồng; không sử dụng hoặc tiếp tay tiêu thụ thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn.