Giàu bất thường có thể bị tịch thu tài sản

Đối với tài sản tăng thêm, nếu không giải thích được hoặc giải thích không hợp lý về nguồn gốc, người chủ có thể bị phạt tù hoặc cải tạo không giam giữ.

Đây là một trong những đề xuất được nêu ra tại Hội thảo hoàn thiện quy định của BLHS về hình sự hóa các hành vi tham nhũng theo tinh thần Công ước của Liên Hiệp Quốc về chống tham nhũng do Bộ Tư pháp phối hợp cùng UNDP (Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc) tổ chức trong hai ngày 28 và 29-11. Ngay lập tức, đề xuất này nhận được nhiều ý kiến trái chiều.

Ba phương án xử lý

Nhóm nghiên cứu cho hay pháp luật Việt Nam chưa quy định là tội phạm đối với hành vi làm giàu bất chính. Sau khi tìm hiểu kinh nghiệm một số nước và đánh giá thực trạng ở Việt Nam, nhóm nghiên cứu đề xuất ba phương án.

Thứ nhất, quy định tội danh làm giàu bất chính trong BLHS. Nội dung bước đầu có thể theo hướng: “Bất kỳ người nào có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập nếu có tài sản tăng thêm đáng kể so với thu nhập hợp pháp của họ, của vợ/chồng hoặc con chưa thành niên của họ thì có nghĩa vụ giải trình về nguồn gốc tài sản tăng thêm đó. Nếu họ không thể giải thích được hoặc giải thích không hợp lý về nguồn gốc hợp pháp của tài sản tăng thêm thì một phần hoặc toàn bộ tài sản tăng thêm đó sẽ bị coi là tài sản bất hợp pháp và bị tịch thu toàn bộ hoặc một phần. Ngoài ra, họ còn bị phạt tù hoặc cải tạo không giam giữ”. Các cấu thành tăng nặng có thể được xây dựng căn cứ vào giá trị tài sản tăng thêm hoặc trường hợp có phát hiện được nguồn gốc phần tài sản tăng thêm có liên quan đến hành vi phạm tội khác…
 
Ảnh minh họa: HTD
Ảnh minh họa: HTD

Phương án hai là quy định tội làm giàu bất chính thông qua việc hình sự hóa hành vi vi phạm nghĩa vụ kê khai tài sản thu nhập tăng thêm và nghĩa vụ giải trình. Theo đó, việc xử lý hành vi làm giàu bất chính dựa trên căn cứ là hành vi vi phạm của người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập theo quy định.

Phương án ba là trước mắt chưa quy định tội làm giàu bất chính trong BLHS mà chỉ xử lý về tài sản bất chính theo trình tự tố tụng dân sự. Nếu thực hiện theo phương án này thì quá trình sửa đổi toàn diện Luật Phòng, chống tham nhũng dự kiến vào năm 2015 sẽ bổ sung thêm một số quy định. Chẳng hạn, khi người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập không giải trình được một cách hợp lý về nguồn gốc tài sản tăng thêm thì cơ quan có thẩm quyền xác minh phải ra kết luận về tính trung thực của người có nghĩa vụ giải trình. Nếu kết luận người đó không trung thực, cơ quan này chuyển vụ việc sang VKS cùng cấp để khởi kiện vụ án dân sự. Tài sản tăng thêm sẽ bị tịch thu sung công quỹ nhà nước sau khi có bản án, quyết định dân sự có hiệu lực của tòa án.

Tranh cãi nảy lửa

Giám đốc Học viện Tư pháp Nguyễn Thái Phúc đặt vấn đề: Ở góc độ quyền con người, ai là người yếu thế khi một bên là công dân có tài sản tăng lên bất thường và bên kia là các cơ quan tiến hành tố tụng không chứng minh nổi tài sản bất hợp pháp đó bằng cách nào người ta có được?

“Cơ quan tiến hành tố tụng chỉ chứng minh được trên cơ sở thu nhập hợp pháp anh chỉ có 10 tỉ đồng. Vậy 90 tỉ đồng còn lại từ đâu ra, bằng cách nào có được 90 tỉ đồng thì không chứng minh được. Cả bộ máy không làm được việc đó mà ta lại trút lên đầu công dân. Trong khi Hiến pháp quy định nguyên tắc suy đoán vô tội thì đây lại là nguyên tắc suy đoán có tội. Vậy nên cá nhân tôi không ủng hộ” - ông Phúc gay gắt.

Cũng theo ông Phúc, khi nghiên cứu áp dụng kinh nghiệm nước ngoài thì phải xem xét điều kiện cần thiết chúng ta đã có hay chưa. Hiện Việt Nam chưa có đủ các quy định quản lý nguồn thu nhập của người dân, chưa kể xã hội có thói quen sử dụng tiền mặt trong các giao dịch. “Phương án khả thi nhất là chúng ta chỉ xử lý tài sản đã chứng minh được là bất hợp pháp, Nhà nước có quyền khởi kiện dân sự để đòi lại” - ông Phúc đề xuất.

Đáp lại, ông Nguyễn Tuấn Anh, đại diện cho nhóm nghiên cứu đến từ Thanh tra Chính phủ, cho rằng đối tượng đang được nhắm đến là người có chức vụ, quyền hạn chứ không phải là người bình thường. Tuy có yêu cầu bị can, bị cáo giải trình về nguồn gốc tài sản tăng thêm nhưng quy định này không đồng nghĩa với việc chuyển hoàn toàn trách nhiệm chứng minh từ cơ quan công tố sang bị can, bị cáo. Để kết tội, cơ quan công tố vẫn phải chứng minh phần tài sản tăng thêm không xuất phát từ thu nhập hợp pháp của bị can, bị cáo. Mặt khác, xuất phát từ tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm tham nhũng nên để phát hiện và xử lý có hiệu quả tội phạm này thì có thể chấp nhận ngoại lệ.

Ông Tuấn Anh cho biết thêm nếu đi theo phương án 1 thì cần có lộ trình, đặc biệt là hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến việc đăng ký quyền sở hữu tài sản và quản lý dữ liệu về tài sản đăng ký; quy định các biện pháp hạn chế giao dịch bằng tiền mặt...

Theo Đức Minh

Pháp luật Tp HCM

MỚI NHẤT
Dùng số điện thoại cũ của chủ tịch xã vòi tiền
Dùng số điện thoại cũ của chủ tịch xã vòi tiền

Ông Phan Bá Hoan, Chủ tịch UBND xã Long An (Cần Giuộc, Long An), cho biết hôm 29-11, ông sẽ trình báo cơ quan công an điều tra một đối tượng giả danh ông hơn một năm qua để vòi tiền nhiều cán bộ, người dân địa phương.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 10:30

Chuẩn bị xét xử “đại án” Huyền Như lừa đảo chiếm đoạt gần 4.000 tỉ đồng
Chuẩn bị xét xử “đại án” Huyền Như lừa đảo chiếm đoạt gần 4.000 tỉ đồng

Chiều 29.11, nguồn tin TAND TPHCM cho biết, vụ “đại án” Huyền Như, Võ Anh Tuấn cùng 21 đồng bọn lừa đảo chiếm đoạt tài sản, làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức, sẽ được đưa ra xét xử vào đầu tháng 12.2013 tới.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 09:30

Tử hình kẻ đoạt mạng bạn gái ngay sau khi làm "chuyện vợ chồng"
Tử hình kẻ đoạt mạng bạn gái ngay sau khi làm "chuyện vợ chồng"

Sau khi ăn uống, nghỉ ngơi và “quan hệ” xong, Lê Diên Hải đã sát hại bạn gái… Kẻ đồi bại này đã phải "trả giá" bằng mạng sống của mình.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 09:22

Hỗn chiến tại quán karaoke, đánh chết nhầm một thanh niên đi đường
Hỗn chiến tại quán karaoke, đánh chết nhầm một thanh niên đi đường

(Dân trí) - Do mâu thuẫn đánh nhau giữa hai nhóm thanh niên khi đang hát karaoke, sau đó nhóm của Tấn, Vỹ, Thắng đã ra giữa đường chặn đánh nhầm một thanh niên cùng địa phương dẫn đến tử vong trên đường cấp cứu.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 09:15

Xác định danh tính nạn nhân bị đốt xác, vứt bên bờ đê
Xác định danh tính nạn nhân bị đốt xác, vứt bên bờ đê

(Dân trí) - Nạn nhân là một người đàn ông trung niên, hành nghề xe ôm tại khu vực bến xe Giáp Bát (Hà Nội). Người nhà nạn nhân cho hay, hôm trước khi xảy ra vụ việc, nạn nhân vẫn đi làm bình thường.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 08:33

Ăn thuốc chuột để tự tử sau khi giết người yêu
Ăn thuốc chuột để tự tử sau khi giết người yêu

(Dân trí) - Buồn vì chuyện tình cảm không “xuôi chèo mát mái”, Sỹ ra tay giết hại “người yêu” một cách dã man rồi tự tử nhưng bất thành.

Thứ bảy, 30/11/2013 - 07:07

10 năm tù cho tài xế gây vụ tai nạn thảm khốc ở Huế
10 năm tù cho tài xế gây vụ tai nạn thảm khốc ở Huế

(Dân trí) - Sáng ngày 29/11, TAND huyện Phong Điền tổ chức xét xử vụ án “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” đối với bị cáo Tôn Thất Tùng (SN 1977, trú phường 14, quận Tân Bình, TP HCM).

Thứ bảy, 30/11/2013 - 05:45

Khởi tố bảo mẫu làm chết cháu bé 18 tháng tuổi
Khởi tố bảo mẫu làm chết cháu bé 18 tháng tuổi

(Dân trí) - Chỉ vì cháu bé khóc nhiều không chịu nín trong lúc ăn, Nhờ đã nhẫn tâm dùng chân đạp lên người cháu bé khiến nạn nhân bị đa chấn thương rồi tử vong sau đó.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 10:33

Cậu ruột đi nước ngoài, cháu lập mưu “cuỗm” 157 lượng vàng
Cậu ruột đi nước ngoài, cháu lập mưu “cuỗm” 157 lượng vàng

(Dân trí) - Thường xuyên lui tới nhà cậu chơi nên biết rõ tài sản của ông Chiến cất trong két sắt, lợi dụng thời điểm ông này đi du lịch nước ngoài, hai đứa cháu đã lập kể hoạch trộm 157 lượng vàng tẩu thoát.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 08:36

Phạt tù nhóm côn đồ "cả gan" bắt cả... công an
Phạt tù nhóm côn đồ "cả gan" bắt cả... công an

(Dân trí) - Sáng 29/11, TAND huyện Hoằng Hóa được sự ủy quyền của TAND tối cao đã mở phiên xét xử giám đốc thẩm các bị cáo ở xã Hoằng Phụ, huyện hoằng Hóa về hành vi cố ý gây thương tích và bắt giữ người trái pháp luật.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 08:31

Khởi tố chủ khách sạn về tội cưỡng đoạt tài sản
Khởi tố chủ khách sạn về tội cưỡng đoạt tài sản

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc chủ khách sạn có hành vi cưỡng đoạt tài sản, Công an TP Thanh Hóa đã thi hành quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối tượng Nguyễn Văn Hưng (SN 1965) - chủ khách sạn Hòa Hưng.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 07:11

Hà Nội: Nghi án giết người, đốt xác rồi vứt ra bờ đê
Hà Nội: Nghi án giết người, đốt xác rồi vứt ra bờ đê

(Dân trí) - Khi được phát hiện, nạn nhân đã tử vong. Thi thể bị đốt cháy hết quần áo, hai tay bị trói quặt ra phía sau.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 04:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Chủ khách sạn lớn ở Thanh Hóa bị bắt vì cưỡng đoạt tài sản
Chủ khách sạn lớn ở Thanh Hóa bị bắt vì cưỡng đoạt tài sản

(Dân trí) – Cơ quan CSĐT CA tỉnh Thanh Hóa đã bắt tạm giam Nguyễn Văn Hưng (SN 1965, trú tại số nhà 07, đường Trần Phú, Ba Đình, TP Thanh Hóa), ông chủ của một khách sạn lớn tại Thanh Hóa về tội cưỡng đoạt tài sản.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 02:57

Cướp vàng không thành… lãnh 7 năm tù giam
Cướp vàng không thành… lãnh 7 năm tù giam

(Dân trí) - Một thân một mình tên Quốc xông vào tiệm vàng Thu Năm lớn nhất nhì ở TP Cà Mau rồi dùng hung khí khống chế chủ tiệm để cướp tài sản. Tuy nhiên, tên Quốc đã bị nhân viên tiệm vàng đánh ngất xỉu và giao nộp cho công an ngay sau đó.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 02:55

4 ngày phá 3 chuyên án, thu giữ 5 bánh heroin và 5kg cần sa
4 ngày phá 3 chuyên án, thu giữ 5 bánh heroin và 5kg cần sa

(Dân trí) - Liên tục từ 18-21/11/2013, CA tỉnh Nghệ An cùng các cơ quan liên quan đã phá 3 chuyên án, bắt 11 đối tượng, thu giữ 5 bánh heroin và 5kg cần sa.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 02:10

Triệt phá đường dây đánh bạc lớn bằng hình thức ghi lô đề
Triệt phá đường dây đánh bạc lớn bằng hình thức ghi lô đề

(Dân trí) - Công an thị xã Hoàng Mai (Nghệ An) vừa tiến hành triệt phá đường dây đánh bạc dưới hình thức ghi lô đề quy mô lớn, bắt nhiều đối tượng liên quan...

Thứ sáu, 29/11/2013 - 01:57

Bắt gỗ lậu chủ yếu khai thác ở khu bảo tồn thiên nhiên
Bắt gỗ lậu chủ yếu khai thác ở khu bảo tồn thiên nhiên

(Dân trí) - Chỉ trong vòng chưa đầy 10 ngày, cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An đã bắt và làm rõ 4 vụ vận chuyển gần 30m3 gỗ. Theo những lái xe, được biết, số gỗ trên chủ yếu do người dân địa phương khai thác ở Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 12:03

Phát hiện nhiều vụ sách lậu lớn
Phát hiện nhiều vụ sách lậu lớn

(Dân trí) - Bấy lâu nay, nói đến sách lậu, người ta hay nói tới TP Hồ Chí Minh hay Hà Nội. Tuy nhiên thực tế thời gian gần đây, nhiều vụ sách lậu lớn đã được phát hiện tại Bắc Giang.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 11:56

Truy bắt đối tượng cướp taxi
Truy bắt đối tượng cướp taxi

(Dân trí) - CA huyện Từ Liêm (Hà Nội) cho biết đang tích cực truy bắt đối tượng vừa thực hiện vụ cướp taxi nhãn hiệu Kia morning.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 10:00

600 bánh heroin xuất phát từ đâu?
600 bánh heroin xuất phát từ đâu?

(Dân trí) - Trước khi được đưa đến kho hàng của Công ty TNHH dịch vụ hàng hóa Tân Sơn Nhất (TCS), 600 bánh heroin đã qua tay 3 công ty đứng ra lo thủ tục xuất cảnh cho lô hàng này, trong đó, Công ty Lê Hòa đứng tên người gửi.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 09:24

Một thẩm phán bị đình chỉ công tác vì bị tố cáo nhận hối lộ
Một thẩm phán bị đình chỉ công tác vì bị tố cáo nhận hối lộ

(Dân trí) - Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng vừa ra quyết định tạm đình chỉ công tác đối với ông Ngô Văn Anh, Thẩm phán – Chánh tòa Kinh tế để phục vụ điều tra nghi án ông này nhận hối lộ.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 09:19

“Hoa khôi” miền Tây cầm đầu nhiều băng "siêu" trộm
“Hoa khôi” miền Tây cầm đầu nhiều băng "siêu" trộm

(Dân trí) - Từng là gái bia ôm, nhưng với vẻ đẹp trời phú, Trinh "hoa khôi" đã được một đại gia phải lòng và chu cấp tiền bạc cho cuộc sống đề huề. Tuy nhiên, Trinh vẫn chưa chịu chấp nhận cuộc sống hiện tại mà bắt đầu ăn chơi rồi sa vào con đường trộm cắp.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 08:48

Bắt đối tượng cướp tài sản của… vợ sắp cưới
Bắt đối tượng cướp tài sản của… vợ sắp cưới

(Dân trí) - Bị vợ sắp cưới đòi chia tay và trong lúc xảy ra cãi vả, đối tượng đã đập phá tài sản, đánh đập, khống chế cướp tài sản của nạn nhân rồi bỏ trốn.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 08:15

Bị nhắc nhở vì đi tiểu bậy, đánh chết bảo vệ trường học
Bị nhắc nhở vì đi tiểu bậy, đánh chết bảo vệ trường học

(Dân trí) - Bị la rầy vì tiểu tiện không đúng chỗ, Nguyễn Minh Ánh đem lòng thù hận rồi rủ thêm 3 thanh niên đánh bảo vệ công trình gục chết tại chỗ.

Thứ sáu, 29/11/2013 - 07:29