Thứ trưởng Bộ Nội vụ: Giao quyền cho cấp xã phải đi cùng nguồn lực

Phát biểu tại Diễn đàn quốc tế thường niên về quản trị công năm 2026 tại Học viện Hành chính và Quản trị công sáng 7/10, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng nêu yêu cầu gắn cải cách thể chế với đổi mới tổ chức và phương thức vận hành của hệ thống hành chính.

Theo ông, việc sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và xây dựng Chính phủ số đòi hỏi đổi mới đồng bộ cơ chế vận hành. Khi cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền thay đổi, quan hệ công tác, quy trình nghiệp vụ và nguồn lực thực hiện phải được điều chỉnh tương ứng.

"Giảm tầng nấc tổ chức cần gắn với rút ngắn quá trình giải quyết công việc; quyền chủ động phải đi cùng năng lực thực hiện và trách nhiệm về kết quả", ông nhấn mạnh.

Nhiệm vụ phải tương xứng với điều kiện thực hiện

Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng hiệu quả phân cấp, phân quyền phụ thuộc vào sự tương xứng giữa nhiệm vụ được giao với nhân lực, tài chính, dữ liệu và năng lực chuyên môn.

Mỗi phương án phải đánh giá điều kiện thực hiện, xác định trách nhiệm hỗ trợ và cơ chế phối hợp đối với công việc liên ngành, liên địa bàn. Quyền chủ động phải gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm về kết quả.

"Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp tỉnh cần nâng cao năng lực điều phối, hướng dẫn; cấp xã cần được bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ", ông nêu.

Theo lãnh đạo Bộ Nội vụ, chất lượng phân cấp, phân quyền phải được kiểm chứng bằng khả năng thực hiện thẩm quyền và kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đánh giá thực tiễn, ông Thắng cho biết thể chế về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền tiếp tục được hoàn thiện. Có 775 văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới phục vụ sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong quá trình triển khai, 10/10 nhiệm vụ cần điều chỉnh thẩm quyền đã hoàn thành điều chỉnh giữa trung ương với địa phương hoặc giữa các cấp chính quyền địa phương. Các bộ, cơ quan cũng hoàn thành hướng dẫn cụ thể 355/355 nhiệm vụ theo kiến nghị của địa phương.

Tuy nhiên, việc thực hiện thẩm quyền được phân cấp, phân quyền ở một số địa phương còn khó khăn. Một số nơi lúng túng khi tiếp nhận, triển khai nhiệm vụ, chưa nắm bắt đầy đủ quy định và quy trình. Hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều xã mới sau sắp xếp còn hạn chế; chất lượng công chức cấp xã chưa đồng đều.

Ông đề nghị phân biệt rõ khó khăn do quy định, nguồn lực hay cơ quan chưa chủ động thực thi để lựa chọn biện pháp tương ứng. Cơ quan quản lý ngành phải hướng dẫn, hỗ trợ và giải quyết vấn đề liên ngành. Với lĩnh vực liên ngành, cần xác định một cơ quan chủ trì và trách nhiệm phối hợp cụ thể.

Đổi tổ chức phải đồng thời điều chỉnh quy trình

Theo Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng, mỗi phương án sắp xếp bộ máy phải làm rõ tác động đối với chức năng quản lý, quan hệ phối hợp và quá trình giải quyết công việc. Mỗi nhiệm vụ chuyển giao phải xác định đầy đủ cơ quan quyết định, cơ quan thực hiện, trách nhiệm phối hợp và điều kiện bảo đảm.

"Nếu tổ chức thay đổi nhưng quy trình và cơ chế phối hợp chưa điều chỉnh tương ứng, các khâu trung gian có thể tiếp tục tồn tại, làm giảm hiệu quả cải cách", ông nhận định.

Hoàn thiện thể chế vì vậy phải bao quát cả tổ chức và cơ chế vận hành, xử lý khoảng trống, chồng chéo về trách nhiệm, bảo đảm công việc được giải quyết liên tục.

Ông cũng chỉ ra một số cơ chế, chính sách và quy định pháp luật còn thiếu đồng bộ, chưa theo kịp thực tiễn; việc sửa đổi, bổ sung có nội dung chưa kịp thời. Sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật về tổ chức, thẩm quyền với pháp luật chuyên ngành và quy trình nghiệp vụ gây khó khăn trong xác định trách nhiệm và phối hợp.

Trong chuyển đổi số, tái cấu trúc quy trình nội bộ, quy trình điện tử tại một số cơ quan còn chậm, ảnh hưởng đến giải quyết thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính.

Việc số hóa dữ liệu lịch sử và chuyển dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống hợp nhất chưa kịp thời làm phát sinh thêm việc phối hợp xác nhận, kiểm tra thông tin, nhất là trong lĩnh vực đất đai, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục.

Từ thực tế này, ông đề xuất rà soát quy định về hồ sơ, trình tự, trách nhiệm xác nhận và sử dụng thông tin để khai thác dữ liệu đã có, giảm yêu cầu cung cấp lại giấy tờ. Quy trình nghiệp vụ cần phù hợp với xử lý điện tử và giải quyết công việc liên thông.

Đo hiệu quả bằng thời gian, chi phí và kết quả phục vụ

Thứ trưởng Bộ Nội vụ đề nghị ưu tiên xử lý vướng mắc ảnh hưởng trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và nhiệm vụ chuyển giao trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Mỗi vướng mắc cần xác định rõ nguyên nhân, thẩm quyền, cơ quan chủ trì và thời hạn giải quyết.

Yêu cầu thực thi phải được xác định ngay khi xây dựng chính sách, làm rõ cơ quan thực hiện, nguồn lực, hướng dẫn và phương thức đánh giá. Văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn nghiệp vụ và điều kiện thực hiện cần được chuẩn bị phù hợp với thời điểm quy định mới có hiệu lực.

Việc theo dõi thi hành phải tập trung vào lĩnh vực có nhiều phản ánh hoặc thay đổi lớn về thẩm quyền, phân biệt bất cập của pháp luật với hạn chế trong thực hiện.

Theo ông, đánh giá hiệu quả cần chú trọng mức độ giải quyết vấn đề, thời gian, chi phí, tính thống nhất trong áp dụng và tác động thực tế. Đồng thời, cần tăng trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm nguồn lực, nâng cao năng lực đội ngũ và xử lý việc chậm thực hiện, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

"Thẩm quyền rõ ràng, quy định có chất lượng và điều kiện thực hiện đầy đủ là nền tảng nâng cao hiệu quả quản trị", Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh.