Người mẹ 95 tuổi nhận kết quả ADN xác định phần mộ con trai liệt sĩ

7 liệt sĩ được trả lại tên nhờ giám định ADN

Thân nhân liệt sĩ Lê Bá Loan là đại diện của một trong bảy gia đình được trao kết quả giám định ADN xác định danh tính, mộ phần tại chương trình cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" trên sóng truyền hình quốc gia tối 26/7, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026).

Cụ thể, tại điểm cầu Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Bắc Sơn (Hà Nội), Ban tổ chức công bố kết quả giám định ADN, xác định danh tính cho 7 liệt sĩ sau nhiều thập kỷ lạc mất thông tin.

Đây là kết quả của sự phối hợp giữa Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) trong việc đối soát mẫu ADN từ hài cốt liệt sĩ với cơ sở dữ liệu căn cước công dân. 7 liệt sĩ được trả lại tên trong đợt này bao gồm các anh: Lê Bá Loan, Nguyễn Công Tuấn, Đặng Công Mễ, Hoàng Văn Mốc, Triệu Văn Hưởng, Nguyễn Văn Sĩ và Hoàng Tiến Tình.

Trong số các gia đình có mặt tại buổi lễ, câu chuyện của liệt sĩ Lê Bá Loan (quê Thái Nguyên) nhận được sự quan tâm đặc biệt. Liệt sĩ Loan hy sinh tại mặt trận biên giới phía Bắc vào năm 1979. Suốt 45 năm qua, mẹ của liệt sĩ – cụ bà năm nay đã 95 tuổi – vẫn không thôi ngóng chờ tin tức chính xác về nơi con trai mình đang nằm lại. Dù sức khỏe đã yếu và gặp khó khăn trong quá trình di chuyển từ Thái Nguyên về Hà Nội, cụ vẫn quyết tâm có mặt tại buổi lễ để trực tiếp đón nhận kết quả.

Hành trình tìm lại danh tính cho liệt sĩ Lê Bá Loan gặp nhiều trở ngại do sự trùng lặp thông tin lịch sử. Anh Lê Bá Xuân, em trai liệt sĩ, cho biết trước đây gia đình từng rơi vào tình cảnh trăn trở khi phát hiện tại tỉnh Cao Bằng có hai ngôi mộ cùng mang tên Lê Bá Loan với các thông số cơ bản gần như giống hệt nhau. Một ngôi mộ nằm tại nghĩa trang huyện Trà Lĩnh và một ngôi mộ khác nằm tại huyện Hòa An. Sự trùng hợp này khiến gia đình không thể xác định đâu mới là người thân của mình để thực hiện việc khói hương và quy tập.

Để giải quyết sự nhầm lẫn này, cơ quan chức năng đã thực hiện lấy mẫu sinh phẩm để giám định và đối chiếu ADN. Kết quả công bố chính thức xác nhận hài cốt tại nghĩa trang huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng chính là liệt sĩ Lê Bá Loan.

“Sau khi có kết quả khoa học này, nguyện vọng lớn nhất của gia đình là sớm hoàn tất các thủ tục để đưa hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang quê nhà Thái Nguyên”, anh Lê Bá Xuân chia sẻ. Điều này không chỉ nhằm thực hiện tâm nguyện cuối cùng của người mẹ 95 tuổi mà còn giúp gia đình thuận tiện hơn trong việc chăm sóc mộ phần.

Công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp ADN là một phần trong chiến dịch cao điểm nhằm tri ân những người có công với cách mạng. Bằng việc kết hợp giữa công nghệ giám định gen hiện đại và hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia, nhiều hồ sơ liệt sĩ chưa rõ thông tin đã dần được làm sáng tỏ, góp phần xoa dịu nỗi đau và đáp ứng mong mỏi kéo dài nhiều thập kỷ của các gia đình thân nhân. Sau buổi lễ, kết quả giám định và hồ sơ xác nhận danh tính đã được trao tận tay các gia đình để làm cơ sở thực hiện các chính sách và thủ tục quy tập theo quy định.

Kết nối bốn điểm cầu

Chương trình cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" khắc họa hành trình tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, đồng thời tôn vinh những lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tên chương trình được lấy cảm hứng từ câu thơ "Anh đi bộ đội sao trên mũ/Mãi mãi là sao sáng dẫn đường" trong bài "Núi Đôi" của nhà thơ Vũ Cao. Xuyên suốt chương trình là nội dung về Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", thông qua các phóng sự, câu chuyện có thật, những cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm và các tiết mục nghệ thuật.

Cầu truyền hình được tổ chức tại bốn địa điểm gồm Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã Thanh Thủy (Tuyên Quang), Tượng đài Bắc Sơn (Hà Nội), Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 (Quảng Trị) và Công viên Lê Thị Riêng (TP HCM).

Điểm cầu chính đặt tại Công viên Lê Thị Riêng, nơi từng phát hiện hố chôn tập thể các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Tại Quảng Trị, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 hiện có 5.929 liệt sĩ chưa xác định danh tính, đồng thời là một trong những địa bàn trọng điểm của Chiến dịch 500 ngày đêm.

Ở Tuyên Quang, sân khấu được dựng trên khu vực chiến trường xưa, gần nơi các lực lượng vẫn thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và rà phá bom mìn. Điểm cầu Hà Nội được tổ chức tại Tượng đài Bắc Sơn.

Hành trình "trả lại tên cho các anh"

Theo Ban tổ chức, sau hơn 50 năm thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập, hơn một triệu hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy và an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước. Hiện vẫn còn hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập và gần 300.000 phần mộ chưa xác định được thông tin.

Chiến dịch 500 ngày đêm đặt mục tiêu tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu khoảng 230.000 ngôi mộ chưa xác định thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; xây dựng cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ và phục vụ công tác rà phá bom mìn tại các địa bàn trọng điểm.

Chương trình gồm ba phần: "Những người chưa bao giờ khuất", "Mệnh lệnh trái tim - Chiến dịch 500 ngày đêm" và "Trả lại tên cho các anh".

Các phóng sự, câu chuyện về những gia đình nhiều năm chờ đợi tin người thân, lực lượng tìm kiếm, quy tập, rà phá bom mìn cùng các nhà khoa học thực hiện giám định ADN, giải mã tư liệu và kỷ vật sẽ được giới thiệu trong chương trình, tái hiện hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.