Cuộc tái lập "tỉnh sinh ba" và phép thử đầu tiên với Ninh Bình

Tròn một năm trước, ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình hợp nhất, đánh dấu sự trở lại của một không gian hành chính từng tồn tại trong lịch sử với tên gọi tỉnh Hà Nam Ninh.

Sau hợp nhất, Ninh Bình trở thành địa phương có hơn 4,4 triệu dân, 129 đơn vị hành chính cấp xã và hơn 243.000 đảng viên. Quy mô lớn hơn đồng nghĩa với áp lực quản trị tăng nhiều, yêu cầu kiện toàn và vận hành bộ máy phải khớp nối ngay, không được phép gián đoạn.

Và đó mới là thước đo đầu tiên của cuộc hợp nhất.

Tái cấu trúc không gian phát triển

Sau sáp nhập, Ninh Bình mới trở thành một trong 10 tỉnh lớn, dẫn đầu cả nước, cả về dân số lẫn quy mô kinh tế. Đáng chú ý hơn là yêu cầu phát triển không phải theo tư duy "ba tỉnh cộng lại" mà phải định hình lại vai trò của từng không gian phát triển.

Khu vực Hà Nam cũ được xác định là cực phát triển công nghiệp, công nghệ cao, đồng thời trở thành trung tâm y tế và giáo dục của khu vực phía Nam vùng Thủ đô. Trong khi đó, Nam Định phát huy lợi thế kinh tế biển với trọng tâm là khu kinh tế ven biển, cảng nước sâu và du lịch biển. Còn vùng lõi Ninh Bình tiếp tục phát triển theo định hướng đô thị di sản thiên niên kỷ, lấy các giá trị văn hóa, lịch sử và du lịch làm nền tảng.

Việc phân vai giúp 3 vùng phát huy lợi thế riêng nhưng vẫn bổ trợ cho nhau trong một không gian phát triển thống nhất, thay vì cạnh tranh như trước. Đó cũng là tiền đề để địa phương khai thác tốt hơn các nguồn lực về hạ tầng, lao động và đầu tư sau sáp nhập.

Một năm đầu tiên sau hợp nhất chưa đủ dài để đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình mới. Nhưng có một tiêu chí được kiểm chứng gần như ngay lập tức là bộ máy hành chính có vận hành thông suốt hay không.

Trong bối cảnh đồng loạt triển khai chính quyền địa phương hai cấp, việc duy trì hoạt động ổn định của 129 xã, phường là áp lực không nhỏ đối với Ninh Bình vì số lượng xã, phường như vậy thuộc nhóm nhiều nhất nước.

Chỉ sau một tháng kể từ thời điểm hợp nhất, toàn bộ 129 xã, phường đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của Trung tâm Phục vụ hành chính công, đưa Ninh Bình trở thành địa phương thứ 11 hoàn thành mục tiêu này.

Diễn biến phản ánh khả năng tổ chức lại bộ máy trong điều kiện vừa sắp xếp nhân sự, vừa chuyển đổi mô hình quản lý nhưng vẫn bảo đảm hoạt động phục vụ người dân diễn ra liên tục.

Lãnh đạo tỉnh nhìn nhận, những kết quả bước đầu đạt được không chỉ thể hiện sự cải thiện về thứ hạng các chỉ số điều hành mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản trị - từ quản lý hành chính sang xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy sự thuận tiện của người dân và doanh nghiệp làm mục tiêu.

Đó cũng là lý do những chỉ số như cải cách hành chính hay chuyển đổi số được xem là hệ quả của quá trình đổi mới cách vận hành, chứ không đơn thuần là những con số để xếp hạng.

Từ nhiệm vụ sắp xếp bộ máy sang chính quyền phục vụ

Sau giai đoạn đầu tập trung kiện toàn tổ chức, trọng tâm cải cách của Ninh Bình dần chuyển từ việc sắp xếp bộ máy sang nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo Giám đốc Sở Nội vụ Bùi Văn Hoàng, ngay sau hợp nhất, tỉnh khẩn trương rà soát chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; sắp xếp, bố trí nhân sự phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp để bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động.

Quá trình tinh gọn cũng tạo ra những thay đổi đáng kể về tổ chức. Số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh giảm hơn 62%; số phòng chuyên môn và tương đương giảm trên 54%; số chi cục và đơn vị tương đương cũng giảm hơn 54%.

Hơn cả những con số tinh giảm, mục tiêu Ninh Bình đề ra là bảo đảm chất lượng phục vụ không bị ảnh hưởng trong quá trình chuyển đổi.

Thực tế sau một năm vận hành, hoạt động tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính tại các xã, phường vẫn được duy trì liên tục. Hồ sơ của người dân và doanh nghiệp được giải quyết theo đúng quy định, không xảy ra tình trạng đình trệ do thay đổi mô hình tổ chức.

Đây cũng là cơ sở để Ninh Bình từng bước chuyển trọng tâm cải cách hành chính từ quản lý sang phục vụ, lấy sự thuận tiện của người dân làm thước đo cho hiệu quả vận hành của bộ máy.

Năm 2025, GRDP toàn tỉnh tăng 10,65%, thuộc nhóm ba địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước. Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) đạt 93,08 điểm, xếp thứ 4 toàn quốc; trong đó, chỉ số chuyển đổi số trong các cơ quan nhà nước đứng đầu cả nước.

Theo lãnh đạo tỉnh, các kết quả này không chỉ phản ánh sự cải thiện về thứ hạng, mà còn cho thấy bộ máy mới sau hợp nhất đang từng bước thích ứng với yêu cầu quản trị trên quy mô lớn hơn.

"Chúng tôi xác định mục tiêu của việc sắp xếp không chỉ là tinh gọn tổ chức mà quan trọng hơn là xây dựng nền hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ người dân tốt hơn", Giám đốc Sở Nội vụ Bùi Văn Hoàng chia sẻ.