Nhiều quy định mới về lao động được phổ biến tại Hải Phòng

Sáng 11/9, tại Hải Phòng, Vụ Pháp chế thuộc Bộ Nội vụ phối hợp với cơ quan chuyên môn địa phương tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động.

Tại hội nghị, các đại biểu được cập nhật nhiều nội dung liên quan đến pháp luật lao động, hợp đồng lao động điện tử, xử phạt vi phạm hành chính, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và các cam kết quốc tế về lao động...

Cập nhật quy định, hạn chế rủi ro pháp lý

Phát biểu khai mạc, ông Mai Đức Thiện, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nội vụ, cho biết việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, trong đó Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội được hợp nhất vào Bộ Nội vụ, đặt ra yêu cầu thống nhất quản lý nhà nước về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội và an sinh xã hội.

Theo ông Thiện, hệ thống pháp luật về lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, an toàn, vệ sinh lao động ngày càng được hoàn thiện. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng một bộ phận người lao động chưa nắm đầy đủ quyền, nghĩa vụ; một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ quy định về lao động và bảo hiểm xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, việc tuân thủ pháp luật lao động còn gắn với uy tín, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.

Ông Thiện cho biết hội nghị nhằm cập nhật quy định mới, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người lao động và người sử dụng lao động, đồng thời trao đổi về yêu cầu từ các cam kết quốc tế và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế đề nghị đại biểu tập trung trao đổi những khó khăn, vướng mắc phát sinh tại doanh nghiệp để tìm giải pháp thiết thực. Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong tuyên truyền, hướng dẫn chính sách pháp luật về lao động, việc làm và bảo hiểm xã hội.

Ông Bùi Quốc Trình, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hải Phòng, cho rằng doanh nghiệp thường gặp các vấn đề pháp lý liên quan giao kết, thực hiện hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, kỷ luật lao động và sử dụng lao động nước ngoài.

Theo ông Trình, trong quá trình hội nhập, doanh nghiệp không chỉ phải tuân thủ pháp luật trong nước mà còn cần đáp ứng các tiêu chuẩn về lao động và trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng.

Lãnh đạo Sở Nội vụ Hải Phòng cho biết công tác tuyên truyền pháp luật cần sát với nhu cầu thực tế, chú trọng giải đáp những vấn đề phát sinh thay vì chỉ phổ biến quy định. Sở sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan để hỗ trợ doanh nghiệp, tiếp nhận khó khăn từ cơ sở và phản ánh với cơ quan có thẩm quyền.

Hợp đồng điện tử được khuyến khích sử dụng

Chia sẻ về hợp đồng lao động điện tử, ông Trần Hải Nam, Phó Cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội, Bộ Nội vụ, cho biết hợp đồng lao động điện tử là hợp đồng được giao kết, thiết lập dưới dạng thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về lao động và giao dịch điện tử.

Trong khi đó, eContract là hệ thống thông tin phục vụ giao dịch điện tử trong giao kết, thực hiện hợp đồng lao động điện tử, có chức năng tạo lập, ký số, lưu trữ, truy xuất, quản lý và chứng thực.

Theo ông Nam, hợp đồng lao động điện tử hiện không bắt buộc mà được khuyến khích sử dụng để thay thế hợp đồng bằng văn bản giấy trong quản trị nhân sự và giải quyết thủ tục hành chính liên quan hợp đồng lao động.

Một nội dung được ông Nam nhấn mạnh là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các hành vi bị cấm được nêu gồm xử lý dữ liệu nhằm chống lại Nhà nước, gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; lợi dụng hoạt động bảo vệ dữ liệu để vi phạm pháp luật; sử dụng trái phép dữ liệu của người khác; chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu và mua bán dữ liệu cá nhân trái phép.

Tại phần tham luận về Nghị định 219/2025/NĐ-CP và những điểm mới của nghị định thay thế, ông Phạm Hồng Trung, Phó trưởng phòng Chính sách việc làm thuộc Cục Việc làm, cho biết một số quy định về hồ sơ được đề xuất linh hoạt hơn.

Theo đó, giấy chứng nhận sức khỏe có thể do Việt Nam hoặc nước ngoài cấp. Hồ sơ cũng được rút gọn theo hướng không nộp lại thông tin đã được khai thác từ cơ sở dữ liệu dùng chung.

Đối với hồ sơ gia hạn, giấy khám sức khỏe không còn nằm trong thành phần hồ sơ. Hộ chiếu chỉ cần bản sao trang nhân thân, trong khi lý lịch tư pháp được khai thác từ cơ sở dữ liệu thay cho việc nộp phiếu. Thời gian gia hạn được rút từ 10 ngày xuống 5 ngày làm việc.

Cách xử lý khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng

Tại phiên đối thoại, đại diện một doanh nghiệp Nhật Bản tại Hải Phòng hỏi về thời điểm nền tảng công nghệ có thể sẵn sàng cấp ID cho hợp đồng lao động điện tử.

Đại diện Công ty TNHH Hyundai Kefico Việt Nam tại Khu công nghiệp Đại An (Hải Phòng) cũng đặt vấn đề về việc doanh nghiệp đang ký hợp đồng điện tử bằng phần mềm nội bộ có chữ ký số, trong khi nền tảng eContract chưa đồng bộ dữ liệu. Doanh nghiệp muốn biết có thể tiếp tục sử dụng phần mềm nội bộ và sau đó đồng bộ hợp đồng đã ký lên eContract hay không.

Trả lời câu hỏi của doanh nghiệp, ông Phạm Hồng Trung cho biết các hợp đồng lao động điện tử đã được ký trước đây vẫn có giá trị pháp lý như hợp đồng giấy nếu đáp ứng quy định về chữ ký số của Luật Giao dịch điện tử.

Theo ông Trung, một số doanh nghiệp tự xây dựng phần mềm để ký hợp đồng. Các hợp đồng này có giá trị pháp lý nếu tuân thủ Luật Giao dịch điện tử, nhưng chưa tương thích với Nghị định 337/2025/NĐ-CP về hợp đồng lao động điện tử.

Theo quy định từ ngày 1/7, hợp đồng lao động điện tử phải được thực hiện bởi nhà cung cấp eContract đã kết nối với nền tảng. Khi giao kết, hợp đồng phải được đẩy lên nền tảng để cấp ID thống nhất.

Ông Trung cho biết việc cấp ID nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, nhưng không đồng nghĩa các hợp đồng điện tử đã ký trước đó mất giá trị pháp lý nếu những hợp đồng này đáp ứng quy định. Các nhà cung cấp eContract sẽ tiếp tục hoàn thiện những bất cập của nền tảng hiện nay.

Một đại diện doanh nghiệp cũng hỏi cách xử lý khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc báo nghỉ không đủ thời gian. Doanh nghiệp cho rằng thực tế phát sinh trường hợp người lao động không bồi thường nhưng doanh nghiệp cũng không được tự ý trừ khoản tiền này vào lương.

Ông Bùi Quốc Trình cho biết pháp luật đã quy định về trách nhiệm bồi thường trong trường hợp người lao động vi phạm. Tuy nhiên, khoản tiền lương của những ngày người lao động chưa báo nghỉ không được tự ý khấu trừ.

Theo ông Trình, doanh nghiệp cần tăng cường trao đổi, đối thoại để người lao động hiểu và thực hiện đúng quy định. Nếu phát sinh tranh chấp, doanh nghiệp có thể đưa vụ việc đến cơ quan có thẩm quyền để được giải quyết...

Doanh nghiệp không trả tiền làm thêm giờ có thể bị phạt tới 40 triệu đồng

Cũng tại hội nghị, ông Mai Đức Thiện trình bày tham luận về Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định chi tiết xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Theo ông Thiện, nghị định gồm 6 chương, 69 điều, trong đó 50 điều quy định các hành vi vi phạm pháp luật thuộc ba lĩnh vực.

Đối với lĩnh vực lao động, nghị định quy định về tuyển dụng, hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động và công đoàn trong quan hệ lao động.

Lĩnh vực bảo hiểm xã hội gồm bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và đăng ký lao động. Đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài, quy định tập trung vào quản lý và bảo vệ quyền lợi của người lao động Việt Nam theo hợp đồng.

Một số mức phạt về tuyển dụng, thử việc được ông Thiện nêu tại hội nghị. Theo đó, hành vi thu tiền của người lao động tham gia tuyển dụng có thể bị phạt 10-20 triệu đồng.

Hành vi phân biệt đối xử trong lao động không dựa trên yêu cầu đặc thù của công việc có thể bị phạt 5-10 triệu đồng. Việc thử việc vượt quá thời gian quy định có thể bị phạt 2-5 triệu đồng.

Người sử dụng lao động trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó có thể bị phạt 3-5 triệu đồng.

Đối với tiền lương, hành vi trả thấp hơn mức lương tối thiểu có thể bị phạt 20-75 triệu đồng tùy số lượng người lao động bị vi phạm.

Hành vi chậm trả lương không có lý do bất khả kháng có thể bị phạt 5-30 triệu đồng. Không trả hoặc trả thiếu tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm có thể bị phạt 5-40 triệu đồng.

Người sử dụng lao động không gửi bảng kê lương cho người lao động mỗi lần trả lương có thể bị phạt 2-5 triệu đồng.

Thông qua các nội dung được trao đổi, hội nghị tạo diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người lao động trao đổi trực tiếp về những vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tế, qua đó nâng cao nhận thức và hạn chế rủi ro trong quan hệ lao động.