8X Cần Thơ biến loài cây 0 đồng trôi trên sông thành sản phẩm tiền tỉ

Loài cây "vạn người chê" được xuất sang trời Tây

Tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính ở nước ngoài, anh Hà Anh Trường (38 tuổi, trú xã Vĩnh Thuận Đông, TP Cần Thơ) từng có thời gian khởi nghiệp bằng việc bán hàng thương mại điện tử trên nền tảng Amazon.

Trong quá trình làm xuất khẩu, anh nhận ra hàng hóa Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh ở những thị trường khó tính nếu biết khai thác đúng lợi thế.

Nhìn lại quê nhà, trên những dòng sông có nguồn tài nguyên "0 đồng" chính là cây lục bình, một ý tưởng lóe lên trong đầu anh Trường là "tại sao không xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ?".

Theo anh Trường, lục bình có khả năng sinh trưởng mạnh, thường phát triển dày đặc trên các dòng sông, kênh, rạch. Khi trưởng thành, cây có thể cao 80-90cm. Sau khi phơi khô, thân lục bình trở nên dẻo, dai, phù hợp để làm nguyên liệu đan đát. Từ loại cây vốn mọc tự nhiên này, người dân có thể tạo ra nhiều sản phẩm như giỏ, túi xách và các mặt hàng thủ công mỹ nghệ khác.

Năm 2018, sau khi khảo sát các làng nghề trên cả nước để tìm kiếm mặt hàng xuất khẩu phù hợp, anh Trường nhận thấy các sản phẩm máy móc khó cạnh tranh với Trung Quốc. Trái lại, các sản phẩm thủ công từ nguyên liệu tự nhiên lại có dư địa phát triển rất lớn tại thị trường Âu - Mỹ.

Trong đó, khí hậu khô ráo tại châu Âu và Bắc Mỹ rất phù hợp với các sản phẩm làm từ lục bình. Ban đầu, anh Trường thu mua sản phẩm từ các cơ sở sản xuất để thăm dò thị trường. Khoảng một năm sau, khi lượng đơn hàng ổn định, anh quyết định mở xưởng ngay giữa vùng nguyên liệu ở miền Tây.

Với hướng đi rõ ràng và thị trường tiêu thụ được khai thác hiệu quả, năm 2022, anh Trường thành lập thương hiệu riêng, chuyên sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm từ lục bình, cói, tre và mây.

Cơ sở đơn giản ban đầu của anh nay đã là nhà xưởng rộng hơn 7.000m2 với trên 300 mẫu thiết kế. Các sản phẩm tập trung vào nhóm đồ gia dụng thân thiện môi trường như sọt giặt, rổ đựng đồ thay thế nhựa, lót ly, lót đĩa, nhà cho thú cưng, túi xách thời trang,...

Chia sẻ với phóng viên, anh Trường cho biết hành trình đưa lục bình miền Tây ra thế giới không hề dễ dàng. Thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ hay kỹ thuật sản xuất mà là thay đổi tư duy sản xuất của người lao động địa phương.

Để xuất khẩu sang các thị trường như Mỹ, Anh và Canada, sản phẩm phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát thải và trách nhiệm xã hội.

“Khách hàng quốc tế đòi hỏi sự minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng, cùng các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường, độ an toàn và khả năng phân hủy sinh học”, 8X Cần Thơ cho biết.

Mặt khác, do nhân công đa số là lao động thôn quê, quen gia công những mặt hàng đơn giản. Do vậy, khi cơ sở đưa ra yêu cầu sản xuất các đơn hàng theo tiêu chuẩn, khuôn khổ kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, anh Trường phải kiên trì động viên và hướng dẫn bà con gắn bó với nhà xưởng.

Bên cạnh đó, anh Trường ứng dụng hệ thống sấy lục bình bằng năng lượng mặt trời, được nghiên cứu từ các mô hình tại Israel và Thụy Điển. Lợi ích của hệ thống này là giảm điện năng tiêu thụ, hệ thống nhà phơi khép kín giúp tạo đối lưu không khí, kiểm soát độ ẩm và làm khô nguyên liệu tự nhiên.

Nhờ đó, doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí năng lượng và tiến gần hơn tới các tiêu chuẩn ESG quốc tế.

Không chỉ vậy, doanh nghiệp còn xây dựng hệ thống đo lường lượng carbon hấp thụ trên từng sản phẩm để cung cấp cho các đối tác nước ngoài. Chính sự minh bạch này đã giúp thương hiệu từng bước tiếp cận những khách hàng lớn tại thị trường quốc tế.

Phát triển sinh kế bền vững cho bà con

Hiện, doanh nghiệp của anh Trường liên kết với hơn 1.000 hộ dân, hơn 10 làng nghề và hợp tác xã trên cả nước để hình thành chuỗi cung ứng khép kín.

Để chủ động nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp còn quy hoạch vùng trồng lục bình riêng, dọc khoảng 8km đường sông với diện tích mặt nước gần 300ha. Dù mới khai thác khoảng 5% tiềm năng vùng nguyên liệu, nhưng đây được xem là nền tảng cho kế hoạch phát triển lâu dài.

Mô hình sản xuất cũng góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng cơ giới hóa. Người dân có thể nhận nguyên liệu về làm tại nhà, tăng thêm thu nhập từ 4 đến 6 triệu đồng mỗi tháng.

Anh Trường cho biết, mỗi tháng có hàng nghìn sản phẩm từ lục bình được xuất khẩu sang 9 quốc gia, mang về doanh thu khoảng hơn 30 tỉ đồng mỗi năm.

Dù doanh nghiệp vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng, anh Trường khẳng định không theo đuổi chiến lược phát triển "nóng".

"Thị trường cần đến đâu, mình làm đến đó. Quan điểm của tôi là phát triển sinh kế bền vững cho bà con, không ôm đơn hàng ồ ạt. Nếu rủi ro xảy ra, người dân mất việc sẽ không giống định hướng ban đầu", anh Trường cho hay.

Theo lãnh đạo UBND xã Vĩnh Thuận Đông, vào mùa nước nổi, lượng lục bình tự nhiên sinh sôi rất mạnh, cản trở tàu thuyền di chuyển. Cơ sở của anh Trường không chỉ tận dụng nguồn nguyên liệu này biến lục bình thành đồ mỹ nghệ đẹp mắt mà còn góp phần giải quyết công ăn việc làm cho lao động nhàn rỗi tại địa phương.