Ông Lâm Minh Chánh chia sẻ về chuyến Study Tour tại Alibaba

Theo ông, trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp không cần chạy theo mọi công nghệ mới, mà cần học cách liên tục tái thiết kế tổ chức, tư duy lãnh đạo và mô hình vận hành để thích ứng với những thay đổi nhanh của thế giới.

Dưới đây là những chia sẻ cụ thể của chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, Chủ tịch Học viện BizUni, sáng lập AI Tài chính WikiMoney, Chủ nhiệm Chương trình CEO Quản trị và Khởi nghiệp về chuyến đi này.

Điều gì khiến ông thay đổi góc nhìn nhiều nhất sau ba ngày học tập tại Alibaba?

- Thú thật, trước khi đi, tôi nghĩ mình sẽ học được vài công cụ AI hay ho, vài mẹo về thương mại điện tử. Nhưng điều đọng lại lớn nhất lại là cách Alibaba nhìn doanh nghiệp như một cơ thể sống; nơi chiến lược, văn hóa, tổ chức và công nghệ ăn khớp với nhau như một chỉnh thể, chứ không phải bốn thứ rời rạc.

Điều tôi tâm đắc nhất là ở Alibaba, AI không còn ngồi im chờ người ta bấm nút. Nó tham gia nghiên cứu, phân tích, lập kế hoạch, viết mã, thậm chí đề xuất quyết định. Khi một "nhân sự" làm được ngần ấy việc, bạn không thể gọi nó là công cụ được nữa. Nó là một thành viên trong đội.

Và khi AI đã là thành viên, thì mọi thứ quanh nó phải đổi theo: cách phân việc, cách báo cáo, cách đánh giá. Người Alibaba nói một câu tôi rất tâm đắc: hệ điều hành thật của một tổ chức không phải phần mềm, mà là văn hóa và năng lực lãnh đạo. AI chỉ chạy tốt khi cái nền văn hóa và cách tổ chức đã sẵn sàng đón nó. Cho nên họ không "cài AI vào công ty", họ xây một công ty mà AI là một phần cơ thể ngay từ trong thiết kế.

Theo ông, để trở thành một doanh nghiệp AI-native, điều khó nhất là công nghệ hay là con người?

- Công nghệ ai cũng mua được và giá thì mỗi ngày một rẻ. Cái không mua được là tư duy, cách suy nghĩ của con người.

Trước AI, chúng ta quản lý bằng quy trình cứng, bằng SOP, nhưng AI lại tự tìm đường cho riêng nó. Muốn tận dụng AI hiệu quả, người lãnh đạo phải chuyển từ "ra lệnh theo quy trình" sang "giao mục tiêu và bối cảnh, rồi để nó tự chạy". 

Theo các lãnh đạo dày dặn kinh nghiệm của Alibaba, có hai kiểu quản lý. Một là “Kiểm soát”: cấp trên lọc thông tin, giao việc, giao SOP, cấp dưới chấp hành. Hai là “Bối cảnh”: cấp trên chia sẻ sứ mệnh, ranh giới, trách nhiệm, cấp dưới tự đặt vấn đề và tự quyết.

Thời thị trường ổn định thì “Kiểm soát” ăn, thời bất định thì “Bối cảnh” mới sống được. Việc này đụng thẳng vào thói quen kiểm soát của rất nhiều ông chủ, trong đó có cả tôi. Đổi một dòng lệnh trong máy thì dễ, đổi một thói quen trong đầu mới khó. Đó mới là phần khó thật sự.

Alibaba đã cho ông thêm niềm tin gì về năng lực đổi mới của doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI?

- Alibaba đã gần ba mươi tuổi, quy mô “to như một con voi”, vậy mà họ vẫn tự lột xác được, liên tục. Chỉ trong ba năm gần đây, họ đổi hình hài tới ba lần: năm 2023 tái cấu trúc lớn nhất trong 24 năm, gộp thành một tập đoàn với sáu nhóm kinh doanh và vô số công ty con; năm 2025 gộp lại còn bốn nhóm lớn, dồn lực vào thương mại điện tử, điện toán đám mây và AI; đến tháng 3 năm 2026 lập hẳn một khối kinh doanh mới, chỉ để lo một việc: tạo ra, phân phối và ứng dụng "token" - thứ họ gọi là ngôn ngữ chung mới của thời AI.

Nếu một con voi như Alibaba còn nhảy được, thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ của mình, vốn nhỏ và nhanh hơn nhiều, nên từ bỏ tư duy chỉ đi loanh quanh với những thành công sẵn có. Đổi mới trong thời đại AI không đòi hỏi bạn phải giàu, nó đòi hỏi bạn dám tái thiết kế lại chính mình. 

Vì sao ông quyết định dành nhiều buổi chia sẻ để lan tỏa ngay những kiến thức học được từ chương trình?

- Tôi may mắn được mời tham gia khóa học, và tôi cũng đã xin ý kiến đơn vị tổ chức là Newing cùng nhà tài trợ là VPBank để được chia sẻ những kiến thức rất giá trị này cho các lớp CEO thuộc cộng đồng quản trị và khởi nghiệp, cũng như các cộng đồng doanh nhân khác.

Tôi quan niệm rằng kiến thức mà giữ trong ngăn kéo thì nó cũ đi từng ngày. Đem chia cho vài trăm, vài nghìn anh chị chủ doanh nghiệp và CEO, để mỗi người thay đổi được cách nghĩ của mình một chút, thì sẽ góp phần tạo ra giá trị cho cả cộng đồng doanh nhân.

Vậy nội dung cốt lõi mà ông sẽ chia sẻ trong các lớp học là gì?

- Hãy liên tục tư duy để tái sinh hằng ngày.

Tôi chọn chữ "tái sinh" chứ không phải "cải tiến", vì cải tiến là sửa cho cái cũ tốt hơn một chút, còn tái sinh là dám bỏ đi một phần con người cũ của mình. Alibaba làm đúng điều đó suốt hơn hai mươi năm: cái đích thì giữ nguyên, còn con đường thì thay hết lần này tới lần khác. Họ tái sinh mà không đánh mất mình.

Đừng cố học làm giống Alibaba, và cũng đừng chạy theo gom cho nhiều công cụ. Hãy học cách họ tư duy.

Trong thời AI, lợi thế cạnh tranh không còn đến từ việc ai sở hữu nhiều công nghệ hơn, mà từ việc ai dám tái thiết kế lại doanh nghiệp của mình nhanh hơn. Bạn không cần chờ đủ tiền, đủ người, đủ giỏi mới bắt đầu. Hãy bắt đầu từ con người và cách làm việc hằng ngày, ngay trong tuần này. Cái khó không nằm ở cỗ máy, nó nằm ở chỗ mình có chịu thay đổi hệ điều hành trong chính cái đầu của mình hay không.