Ngân hàng Trung Quốc dừng giao dịch vàng giấy: Tin vui cho người giữ vàng?

Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC), ngân hàng lớn nhất Trung Quốc tính theo tổng tài sản, sẽ chấm dứt dịch vụ môi giới giao dịch kim loại quý dành cho khách hàng cá nhân trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) sau khi hoàn tất phiên thanh toán ngày 24/7. Các sản phẩm bị ảnh hưởng gồm những hợp đồng vàng giao ngay có giao nhận vật chất và hợp đồng giao hàng hoãn như Au99.99, Au100g, Au(T+D) hay Ag(T+D).

Sau thời điểm trên, quyền giao dịch các sản phẩm này trên ứng dụng ngân hàng, nền tảng trực tuyến và tại quầy sẽ bị vô hiệu hóa. Những khách hàng vẫn còn vị thế mở được yêu cầu hoàn tất việc bán, tất toán hợp đồng hoặc nhận vàng vật chất trước hạn. Với các tài khoản không còn vị thế và không phát sinh nghĩa vụ thanh toán, ngân hàng sẽ xử lý hoàn trả số dư còn lại theo quy định.

Từ đầu năm 2026, nhiều ngân hàng lớn của Trung Quốc như Postal Savings Bank of China, Ping An Bank, China Guangfa Bank và China Construction Bank cũng lần lượt thông báo dừng cung cấp dịch vụ giao dịch kim loại quý cho khách hàng cá nhân trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải.

Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Trung Quốc hạn chế sở hữu vàng hay rút khỏi thị trường kim loại quý. Hoạt động mua bán vàng vật chất, các chương trình tích lũy vàng và quỹ ETF vàng vẫn tiếp tục được duy trì. Các tổ chức trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải cũng không chịu ảnh hưởng từ thay đổi này.

Vì sao Trung Quốc dừng vàng giấy?

Khác với việc mua vàng miếng để nắm giữ dài hạn, các sản phẩm vàng giấy cho phép nhà đầu tư giao dịch theo biến động giá thông qua tài khoản ngân hàng, thường đi kèm cơ chế ký quỹ. Điều này giúp nhà đầu tư có thể kiểm soát một lượng tài sản lớn hơn số vốn thực bỏ ra, nhưng cũng khiến mức lỗ có thể tăng nhanh khi giá đi ngược kỳ vọng.

Trong thời gian qua, thị trường vàng và bạc biến động mạnh. Giá vàng từng lập đỉnh trên 5.500 USD/ounce vào tháng 1 trước khi giảm về vùng 4.000 USD/ounce, trong khi bạc cũng trải qua những nhịp điều chỉnh lớn.

Trước khi đóng hoàn toàn dịch vụ, một số ngân hàng Trung Quốc đã tăng yêu cầu ký quỹ để hạn chế rủi ro. China Guangfa Bank từng nâng tỷ lệ ký quỹ lên 140% đối với một số hợp đồng giao dịch kim loại quý.

Theo giới phân tích, vấn đề không nằm ở bản thân vàng mà ở đặc điểm của những sản phẩm cho phép nhà đầu tư cá nhân sử dụng đòn bẩy trong môi trường biến động cao.

"Trung Quốc không quay lưng với vàng"

Việc nhiều ngân hàng đồng loạt rút khỏi giao dịch vàng giấy từng làm dấy lên đồn đoán rằng Trung Quốc có thể hạn chế hoạt động đầu tư vàng hoặc thay đổi chính sách với Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây là cách hiểu sai.

"Đừng hiểu nhầm rằng Trung Quốc đang quay lưng với vàng. Điều bị loại bỏ chỉ là lớp giao dịch đầu cơ thông qua vàng giấy. Động thái này phản ánh sự phân biệt rõ ràng giữa giao dịch vàng giấy có sử dụng đòn bẩy và việc sở hữu vàng vật chất", ông Joshua Rotbart, nhà sáng lập Công ty kinh doanh kim loại quý J. Rotbart & Co., nói với Investing News Network.

Theo ông, các ngân hàng Trung Quốc ngày càng thận trọng với những sản phẩm đầu tư sử dụng đòn bẩy dành cho khách hàng cá nhân sau những giai đoạn thị trường biến động mạnh và nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ thua lỗ. "Việc ngừng cung cấp các sản phẩm này giúp giảm rủi ro vận hành, giảm rủi ro về uy tín, đồng thời góp phần củng cố sự ổn định của hệ thống tài chính", ông nhận định.

Quyết định lần này cũng gợi nhớ tới sự cố trên thị trường dầu năm 2020. Khi giá dầu WTI lần đầu tiên trong lịch sử rơi xuống dưới 0 USD/thùng, sản phẩm Crude Oil Treasure do Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) cung cấp khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân chịu thiệt hại lớn. Theo SCMP, ngân hàng này sau đó phải đối mặt với khoản lỗ ước tính khoảng 7 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 1 tỷ USD.

Sự cố này khiến nhà quản lý Trung Quốc tăng cường kiểm soát các sản phẩm tài chính phức tạp dành cho nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là những công cụ có liên quan tới thị trường phái sinh và sử dụng đòn bẩy. Vì vậy, việc đóng các kênh giao dịch vàng giấy được xem là một phần trong xu hướng thu hẹp những sản phẩm có mức độ rủi ro cao đối với khách hàng bán lẻ.

Thị trường vàng có bớt biến động?

Trong khi thu hẹp giao dịch vàng giấy, Trung Quốc vẫn duy trì vai trò là một trong những thị trường vàng lớn nhất thế giới. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) tiếp tục bổ sung vàng vào dự trữ quốc gia. Theo dữ liệu từ Cục Quản lý Ngoại hối Trung Quốc (SAFE), ngân hàng Trung ương nước này đã mua ròng vàng trong 20 tháng liên tiếp tính đến hết tháng 6/2026.

Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cũng cho biết nhu cầu vàng vật chất của người tiêu dùng Trung Quốc đạt 207 tấn trong quý I/2026.

Những con số này cho thấy chính sách mới của các ngân hàng Trung Quốc không nhằm làm suy yếu vai trò của vàng, mà tập trung vào việc thay đổi cách nhà đầu tư cá nhân tiếp cận kim loại quý.

Một số ý kiến cho rằng việc thu hẹp giao dịch vàng giấy có thể làm giảm tác động từ các dòng tiền đầu cơ ngắn hạn, vốn có khả năng khuếch đại biến động khi thị trường đảo chiều. Tuy nhiên, giá vàng trong tương lai vẫn phụ thuộc chủ yếu vào các yếu tố lớn hơn như chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), diễn biến đồng USD, tình hình địa chính trị và hoạt động mua vàng của các ngân hàng Trung ương.