Elon Musk đối mặt án hình sự tại Pháp

Ngày 20/4, Elon Musk và cựu CEO X Linda Yaccarino nhận được lệnh triệu tập thẩm vấn tự nguyện từ giới chức Pháp. Tuy nhiên, cả hai đều không xuất hiện.

Động thái tưởng như mang tính thách thức đó nhanh chóng kéo theo hệ quả lớn. Ngày 7/5, văn phòng công tố Paris chính thức mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào X, xAI và nhiều lãnh đạo cấp cao trong hệ sinh thái của Musk.

Theo Reuters, đây là bước leo thang pháp lý nghiêm trọng nhất từ trước tới nay của Pháp đối với một nền tảng công nghệ Mỹ, đồng thời phản ánh lập trường ngày càng cứng rắn của châu Âu với các doanh nghiệp AI và mạng xã hội toàn cầu.

Nguồn cơn từ thuật toán và AI

Cuộc khủng hoảng pháp lý của X không phát sinh đột ngột. Từ đầu năm 2025, giới chức Pháp đã âm thầm tiến hành các bước điều tra sơ bộ dựa trên đề nghị của nghị sĩ Éric Bothorel.

Trọng tâm ban đầu hướng đến cáo buộc nền tảng này thao túng thuật toán để can thiệp chính trị. Cơ quan quản lý cũng đặt dấu hỏi về rủi ro doanh nghiệp sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân cho quảng cáo mục tiêu.

Rắc rối thực sự bùng nổ khi trí tuệ nhân tạo tham gia sâu vào hệ sinh thái. Chatbot Grok do công ty xAI phát triển liên tục vướng vào các vấn đề kiểm duyệt nội dung.

Theo Le Monde, các nhà điều tra phát hiện công cụ này tạo ra nhiều bài đăng mang tính bài Do Thái. Nghiêm trọng hơn, nền tảng bị cáo buộc để lọt lượng lớn hình ảnh deepfake nhạy cảm và tài liệu lạm dụng trẻ em.

Giới chức Pháp ghi nhận X đã thay đổi công cụ phát hiện hình ảnh lạm dụng, khiến số lượng báo cáo nội dung xấu giảm mạnh tới 80%. Đội ngũ công tố coi đây là hành vi có chủ đích và quyết định mở rộng điều tra.

Elon Musk đẩy căng thẳng Mỹ - châu Âu lên đỉnh điểm

Vụ việc giờ không còn đơn thuần là cuộc điều tra doanh nghiệp công nghệ. Nó đã biến thành điểm nóng mới trong xung đột giữa Mỹ và châu Âu về kiểm soát quyền lực Big Tech và tự do ngôn luận trên internet.

Theo Wall Street Journal, Bộ Tư pháp Mỹ hồi tháng 4 đã từ chối hỗ trợ Pháp điều tra Elon Musk và X. Washington cho rằng đây là “một thủ tục hình sự mang động cơ chính trị” nhằm can thiệp sai trái vào hoạt động của doanh nghiệp Mỹ.

Bản thân Elon Musk cũng phản ứng gay gắt trước các động thái từ Paris. Hồi tháng 2, sau khi lực lượng hiến binh Pháp và Europol khám xét văn phòng X, ông đã gọi đây là đòn tấn công mang động cơ chính trị.

Dù vậy, giới chức tư pháp Pháp cho thấy họ không có ý định nhượng bộ. Việc khoảng 10 lãnh đạo công ty bị triệu tập nhưng không hợp tác càng khiến cơ quan công tố đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang án hình sự.

Nghị sĩ Pháp Éric Bothorel nhận định, việc không xuất hiện theo lệnh triệu tập tư pháp rõ ràng không phải là một chiến lược bào chữa tốt. Ông bày tỏ sự hài lòng khi hệ thống tư pháp đang xem xét nghiêm túc vấn đề này.

X, xAI, Tesla và SpaceX cùng đối mặt rủi ro dây chuyền

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc công tố Pháp không chỉ nhắm vào nền tảng X mà còn mở rộng sang toàn bộ hệ sinh thái AI của Musk. Văn phòng công tố đang đề nghị các thẩm phán đưa X.AI Holdings Corp, X Corp và xAI vào diện điều tra chính thức. Nếu tiếp tục không hợp tác, các lãnh đạo có thể đối mặt lệnh cưỡng chế tư pháp.

Đây là chiến thuật từng được Pháp sử dụng trong vụ Telegram năm 2024, khi nhà sáng lập Pavel Durov bị bắt giữ trong quá trình điều tra trách nhiệm quản lý nền tảng.

Theo CNBC, áp lực tuân thủ đang tạo ra gánh nặng lớn cho toàn bộ hệ sinh thái của vị tỷ phú. Grok hiện được tích hợp trên các mẫu xe điện Tesla, trong khi xAI cũng đã sáp nhập với công ty không gian SpaceX.

Mô hình kinh doanh dựa trên sự tự do của X đang va chạm mạnh với bức tường pháp lý nghiêm ngặt. Năm ngoái, EU đã phạt mạng xã hội này khoảng 140 triệu USD do các vi phạm quy định liên quan tới hệ thống dấu tick xanh.

Ngay trong tuần này, các quốc gia EU đạt thỏa thuận sơ bộ cấm các phần mềm AI tạo ảnh nhạy cảm không có sự đồng thuận. Động thái siết chặt này được cho là xuất phát trực tiếp từ những rắc rối xoay quanh chatbot Grok.

Theo hệ thống pháp luật Pháp, các thẩm phán điều tra có thể mất nhiều năm để hoàn tất hồ sơ trước khi quyết định truy tố hoặc đình chỉ vụ án. Dù hiện chưa có lệnh bắt giữ nào được ban hành, thông điệp từ Paris đã rất rõ ràng rằng các nền tảng AI và mạng xã hội sẽ không còn được miễn trừ trách nhiệm pháp lý với nội dung do hệ thống của họ tạo ra hoặc phát tán.