Doanh nghiệp than thở bán xăng không chiết khấu, Bộ Công Thương lên tiếng

Trong dự thảo tờ trình Nghị định về kinh doanh xăng dầu thay thế Nghị định 83 và các nghị định sửa đổi, Bộ Công Thương đã có phản hồi trước hàng loạt kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội và các tổ chức, cá nhân liên quan đến cơ chế điều hành thị trường xăng dầu.

Theo Bộ, vừa qua, nhiều doanh nghiệp phản ánh tình trạng chiết khấu xăng dầu ở mức rất thấp, thậm chí về 0 đồng/lít mỗi khi giá dầu thế giới biến động mạnh, đặc biệt trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị như xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.

Các ý kiến cho rằng cơ chế hiện nay khiến Nhà nước kiểm soát giá bán lẻ nhưng giá bán buôn gần như do doanh nghiệp tự quyết. Khi doanh nghiệp đầu mối nâng giá bán buôn sát giá bán lẻ, lợi nhuận của hệ thống bán lẻ gần như bị xóa bỏ, khiến việc điều hành giá bán lẻ không còn nhiều ý nghĩa thực tế.

Một số tổ chức, cá nhân cũng bày tỏ lo ngại nếu nghị định mới chỉ trao quyền quyết định giá bán lẻ cho doanh nghiệp đầu mối thì các cửa hàng bán lẻ vẫn có nguy cơ bị ép chiết khấu xuống dưới điểm hòa vốn, từ đó kiến nghị rà soát chính sách để bảo đảm công bằng trong chuỗi cung ứng xăng dầu.

Theo Bộ Công Thương, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ cơ chế điều hành giá hiện hành. Hiện nay, giá cơ sở được tính theo công thức trong đó các yếu tố chi phí kinh doanh của quý hiện tại lại được lấy từ dữ liệu bình quân của quý trước. Do có độ trễ này, khi giá dầu thế giới tăng mạnh, chi phí thực tế của doanh nghiệp đầu mối tăng lên nhưng chưa được phản ánh đầy đủ vào giá bán.

Để bảo đảm lợi nhuận, các doanh nghiệp đầu mối buộc phải cắt giảm mức chiết khấu dành cho thương nhân bán lẻ, dẫn đến tình trạng chiết khấu giảm sâu hoặc về 0 đồng như phản ánh của doanh nghiệp.

Để khắc phục bất cập trên, Bộ Công Thương cho biết dự thảo nghị định mới được xây dựng theo hướng chuyển hoàn toàn sang cơ chế thị trường đối với giá xăng dầu.

Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay mà trao quyền quyết định giá bán cho doanh nghiệp. Đáng chú ý, các thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối sẽ được quyền chủ động quyết định giá bán lẻ. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai giá với cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức, nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp tăng giá bất hợp lý.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ do thương nhân phân phối quyết định không được vượt quá mức giá bán lẻ cao nhất mà thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của thương nhân đầu mối trong việc đảm bảo quyền lợi cho thương nhân phân phối xăng dầu do mình cung cấp hàng, nhằm hạn chế tình trạng chiết khấu bị cắt giảm quá mức trong chuỗi phân phối.