Doanh nghiệp sẽ được tự quyết giá bán lẻ xăng dầu?

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất trao quyền cho doanh nghiệp tự quyết giá bán xăng dầu theo cơ chế thị trường.

Theo dự thảo, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối (không thuộc hệ thống của đầu mối) được tự quyết giá bán buôn, bán lẻ trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật về giá. 

Giá bán được xác định theo công thức gồm giá mua thực tế, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế. Trong đó, giá mua, chi phí tạo nguồn và lợi nhuận do doanh nghiệp tự xác định theo thực tế kinh doanh. Chi phí kinh doanh định mức do Bộ Công Thương công bố và điều chỉnh định kỳ.

Về công bố và kê khai giá, dự thảo quy định thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối ngoài hệ thống của thương nhân đầu mối phải công bố, kê khai giá bán lẻ xăng dầu mỗi khi điều chỉnh giá.

Đối với thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, chỉ phải thực hiện kê khai giá khi điều chỉnh. Giá bán mới phải được công bố trước thời điểm áp dụng, còn việc kê khai phải hoàn thành trong vòng một ngày làm việc sau khi điều chỉnh.

Sau mỗi lần điều chỉnh giá, thương nhân đầu mối phải kê khai giá bán lẻ với Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi có hệ thống phân phối; thương nhân phân phối độc lập phải kê khai với UBND nơi đặt trụ sở chính và địa phương có hệ thống phân phối.

Các doanh nghiệp phải kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý Nhà nước theo quy định. Đối với nhiên liệu hàng không, giá mua bán do các doanh nghiệp tự thỏa thuận với đối tác theo cơ chế thị trường và không phải áp dụng công thức tính giá, cũng như quy định về công bố, kê khai giá của nghị định.

Thương nhân kinh doanh xăng dầu sẽ phải kê khai giá để cơ quan quản lý giám sát, còn Nhà nước chỉ công bố chi phí kinh doanh định mức nhằm hạn chế việc tăng giá bất hợp lý.

Về bình ổn giá xăng dầu, dự thảo lần đầu đưa ra tiêu chí xác định biến động bất thường. Theo đó, giá xăng dầu được coi là biến động bất thường nếu tăng hoặc giảm liên tiếp trong 1-4 tuần, biến động mạnh trong thời gian ngắn hoặc cộng dồn từ 15-20% trở lên, có nguy cơ tác động đến lạm phát, chi phí sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Để phục vụ việc điều hành, cơ quan quản lý sẽ thu thập dữ liệu giá và sản lượng từ các doanh nghiệp đại diện chiếm trên 70% sản lượng tiêu thụ cả nước. Khi thực hiện bình ổn, Bộ Công Thương có thể điều tiết nguồn cung, chỉ đạo doanh nghiệp bảo đảm nguồn hàng, phối hợp triển khai các công cụ về thuế, phí, Quỹ Bình ổn giá (nếu có) và tăng cường kiểm tra, xử lý.

Bên cạnh đó, dự thảo tinh gọn hệ thống phân phối xăng dầu. Theo đó, chỉ còn 4 loại hình thương nhân kinh doanh xăng dầu gồm thương nhân đầu mối, thương nhân bao tiêu sản phẩm, thương nhân sản xuất và thương nhân phân phối.

So với quy định hiện hành, dự thảo không còn quy định thương nhân bán lẻ là một loại hình thương nhân kinh doanh xăng dầu. Thay vào đó, cửa hàng bán lẻ được xác định là một bộ phận trong hệ thống phân phối của thương nhân. Đồng thời, thương nhân phân phối chỉ được nhận xăng dầu từ một thương nhân theo hợp đồng ký kết giữa hai bên.