Cao điểm “150 ngày đêm” và động lực giúp TPHCM đạt tăng trưởng 2 con số

Vài ngày trước, tại Hội nghị Đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền TPHCM trong lĩnh vực ngân hàng, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 và lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) đã lắng nghe, trao đổi và giải đáp rất nhiều thắc mắc của các doanh nghiệp về câu chuyện khó khăn trong tiếp cận vốn cũng như nêu giải pháp. Với các nội dung vượt thẩm quyền hoặc liên quan các cơ quan khác, ban tổ chức nêu sẽ chuyển đến đơn vị liên quan hoặc kiến nghị để tiếp tục tháo gỡ cho doanh nghiệp. 

Bên lề cuộc họp, theo ghi nhận của phóng viên báo Dân trí, không ít doanh nghiệp đã trò chuyện trực tiếp với đại diện lãnh đạo các ngân hàng thương mại tham gia đối thoại để được giải đáp thêm. Doanh nghiệp mong muốn được hướng dẫn kết nối nhằm sớm vay được vốn, tiếp cận sản phẩm dịch vụ ngân hàng nhanh chóng và thuận lợi nhất.

Thực tế cho thấy thời gian qua, nhiều chương trình đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền TPHCM đã trở thành kênh kết nối giúp giải đáp vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp, góp phần vào xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi trên địa bàn thành phố. 

Bên cạnh những điểm tích cực và những tín hiệu tươi sáng, không ít doanh nghiệp vẫn than thở còn gặp khó trong tiếp cận tín dụng khi lãi suất tăng, điều kiện vay vốn siết chặt. Đại diện các bên đánh giá cao việc TPHCM có kênh đối thoại, tháo gỡ khó khăn vướng mắc để góp phần khơi thông nguồn vốn, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của TPHCM và cả nước. 

“Mạch máu” cho tăng trưởng

Công ty TNHH Thương mại sản xuất gỗ Phúc Nguyên Khang (trụ sở ở TPHCM) là đơn vị cung cấp phôi gỗ cho doanh nghiệp xuất khẩu với sản lượng hàng trăm container mỗi tháng. Công ty này có kế hoạch vay vốn để mở rộng nhà máy sản xuất quy mô khoảng 12.000m2 song kế hoạch đang bị chậm lại do chi phí vốn tăng và việc tiếp cận tín dụng phát sinh nhiều vướng mắc.

Ông Phan Đức Quý, Giám đốc công ty Phúc Nguyên Khang, cho hay, lãi suất vay hiện đã vượt 10%/năm và có thể tăng tiếp, tạo áp lực lớn lên chi phí tài chính. Một điểm nghẽn khác là tài sản thế chấp của doanh nghiệp chủ yếu là đất đai, trong đó có đất nông nghiệp hoặc đất liên quan đến quy hoạch. Do đó, quá trình định giá, hoàn thiện pháp lý để được chấp thuận cho vay đòi hỏi chặt chẽ hơn, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn.

Khoảng 3 tháng gần đây, một số ngân hàng thông báo hạn mức tín dụng bị thu hẹp, khiến tiến độ giải ngân chậm lại. Có trường hợp khoản vay đã được phê duyệt nhưng chưa thể giải ngân do hết hạn mức (room) tín dụng. Việc tái cấp vốn sau khi tất toán khoản vay cũng không còn linh hoạt như trước, dẫn đến độ trễ trong vòng quay vốn của doanh nghiệp; hoạt động sản xuất - kinh doanh cũng bị ảnh hưởng theo.

Chủ doanh nghiệp nêu việc chuyển sang vay ngân hàng khác không dễ do yêu cầu tất toán khoản vay cũ và giải chấp tài sản, đòi hỏi nguồn tiền lớn trong ngắn hạn. “Chi phí tài chính tăng khiến hiệu quả kinh doanh bị thu hẹp. Nếu trước đây lợi nhuận còn tạo dư địa tái đầu tư thì nay dòng tiền có thời điểm bị gián đoạn, khiến doanh nghiệp phải tính toán rất kỹ trong kế hoạch mở rộng”, ông Quý bày tỏ.

Ông Nguyễn Tùng Giang, nhà sáng lập G Investment Group - một doanh nghiệp bán lẻ, thông tin mặt bằng lãi suất tăng đang tạo áp lực rất lớn lên hoạt động của công ty. Nếu trước đây lãi suất khoảng 6,5%/năm thì nay đã tăng lên 8-9%/năm hoặc cao hơn. Điều kiện vay vốn của ngân hàng cũng chặt hơn, hạn mức cho vay cũng bị thu hẹp, nhất là với các khoản vay tín chấp. Khi doanh thu của doanh nghiệp suy giảm, ngân hàng càng thận trọng hơn, khiến một số bên chỉ tiếp cận 70-80% hạn mức so với trước đây nhưng chi phí cao hơn.

Ở góc độ thị trường, ông Giang nhìn nhận sức mua hiện yếu. Dù một số chuỗi bán lẻ lớn vẫn ghi nhận tăng trưởng nhưng phần lớn doanh thu của doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cửa hàng bán lẻ truyền thống lại sụt giảm mạnh. Khi sức mua suy yếu, doanh nghiệp càng khó tăng giá bán để bù đắp chi phí vốn, dẫn đến biên lợi nhuận bị thu hẹp. 

Một số doanh nghiệp khác ở TPHCM cũng đang trong hoàn cảnh tương tự, không chỉ chịu lãi suất cao cho các khoản vay mới mà khả năng tiếp cận vốn cũng hạn chế, nhất là với những doanh nghiệp mới thành lập, công ty khởi nghiệp hoặc chưa đủ báo cáo tài chính liên tục trong 3 năm...

Tăng huy động vốn quốc tế, giảm lệ thuộc vốn ngân hàng

Hiện mặt bằng lãi suất cho vay, nhất là các khoản vay mới, phổ biến ở mức 11-12%/năm, tùy theo lĩnh vực và mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tính đến gần cuối tháng 6, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm ngoái. Trong khi đó, huy động vốn chỉ tăng khoảng 4,3%. Sự lệch pha này khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi tiếp tục duy trì ở mức cao. Dù thanh khoản toàn hệ thống vẫn đảm bảo nhưng áp lực cân đối nguồn vốn rất lớn. Điều này khiến cho mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng thời gian qua.

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2, nêu để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi vốn, dịch vụ ngân hàng, ngành ngân hàng trên địa bàn đã yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung vốn vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư.

Nhiều giải pháp cũng được áp dụng, như tăng cường các giải pháp ổn định lãi suất gắn với việc chấp hành nghiêm quy định của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất, niêm yết và công khai minh bạch lãi suất; quản lý đảm bảo kỷ luật thị trường, tuân thủ nghiêm các quy định về lãi suất, về tín dụng; tiếp tục cải cách hành chính; tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động, từ đó giảm lãi suất cho vay bền vững.

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng chủ động tiếp cận doanh nghiệp, thiết lập các điểm tư vấn tại phường, xã, đặc khu và giới thiệu các giải pháp tài chính phù hợp. Một số gói tín dụng ưu đãi có thể kể đến gói 185.000 tỷ đồng cho lĩnh vực lâm nghiệp và thủy sản với lãi suất thấp hơn 1-2%/năm so với thông thường; gói 145.000 tỷ đồng cho việc đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ…

TPHCM cũng đang triển khai chương trình bình ổn thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh lương thực, thực phẩm thiết yếu tiếp cận vốn ưu đãi.

Tuy nhiên, bài toán dòng vốn không chỉ nằm ở hệ thống ngân hàng. Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng” ngày 18/7, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, đã nêu nhiều khó khăn vướng mắc của ngân hàng. Ông nhấn mạnh vướng mắc liên quan đến việc bố trí đủ nguồn vốn để cung ứng tín dụng ra thị trường, liên quan chi phí vốn tăng trong thời gian tới… 

Theo ông Tùng, để đạt mức tăng trưởng GDP 10% thì tỷ lệ đầu tư cần là 40% GDP. Tuy nhiên, tỷ lệ tiết kiệm bình quân trong nước chỉ đạt 36,5%, theo tính toán của Vietcombank. Từ phân tích nêu trên, ông nêu vấn đề cốt lõi là các ngân hàng sẽ không dư dả vốn để cung ứng cho tín dụng, đặc biệt là nhu cầu cho rất nhiều dự án lớn trong thời gian tới. Do vậy, giải pháp tất yếu là phải huy động nguồn vốn từ bên ngoài.

Về giải pháp đối với nguồn vốn, ngân hàng này đề xuất cho phép trong thời gian tới Bộ Tài chính có thể phát hành trái phiếu quốc tế. Với uy tín của Việt Nam hiện nay, trái phiếu quốc tế sẽ có lãi suất tốt, thay vì để các doanh nghiệp tự đi huy động.

Lãnh đạo Vietcombank cũng đề xuất cần phát triển mạnh mẽ thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Hiện quy mô trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 10% GDP, thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc.

Để giải quyết vấn đề này, ngành ngân hàng cũng có thể tham gia hỗ trợ thông qua chính sách liên quan đến nhận tài sản bảo đảm của các đơn vị phát hành. Rất nhiều trái phiếu doanh nghiệp phát hành hiện nay khiến nhà đầu tư chưa yên tâm về tài sản bảo đảm (ví dụ bất động sản hay tài sản hình thành từ vốn vay). Chỉ có các tổ chức tín dụng mới có thể nhận được các tài sản này. Nếu đồng bộ cả ngành ngân hàng và tài chính thì sẽ tạo động lực cho trái phiếu doanh nghiệp phát triển.

(còn tiếp)

Ảnh: Lam Giang