Rắn độc non có nguy hiểm hơn rắn trưởng thành?

Rắn độc non đã sở hữu răng nanh và nọc độc ngay sau khi nở, giúp chúng săn mồi và bắt đầu quá trình sinh tồn.

Các nghiên cứu cho thấy nọc độc của rắn non vẫn có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho con người, thậm chí trong một số trường hợp có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Nói cách khác, rắn non không hề "vô hại" chỉ vì kích thước nhỏ.

Tuy nhiên, lâu nay vẫn tồn tại quan niệm cho rằng rắn độc non nguy hiểm hơn rắn trưởng thành vì chúng không biết kiểm soát lượng nọc tiết ra trong mỗi lần cắn, từ đó bơm toàn bộ lượng nọc vào cơ thể nạn nhân. Theo các chuyên gia, nhận định này chưa có cơ sở khoa học rõ ràng.

Tiến sĩ William Hayes, nhà bò sát học tại Đại học Loma Linda (Mỹ), cho biết việc rắn có khả năng kiểm soát hoàn toàn lượng nọc độc tiết ra trong mỗi lần cắn hay không vẫn là vấn đề còn gây tranh luận trong giới nghiên cứu.

Dù vậy, lượng nọc độc của rắn non thường thấp hơn đáng kể so với rắn trưởng thành. Vì thế, nhận định cho rằng rắn non cắn nguy hiểm hơn rắn trưởng thành là cách diễn giải thiếu chính xác về mặt khoa học, dù vết cắn của chúng vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với con người.

Các loài rắn độc nanh trước như rắn lục, rắn hổ mang, hổ chúa… sở hữu tuyến nọc độc nằm ở hai bên đầu, nối với các răng nanh rỗng để tiêm nọc vào con mồi hoặc tự vệ. Những loài rắn này có thể tiêm ra lượng nọc độc nhiều, ít khác nhau trong mỗi cú cắn, trong đó có những cú cắn khô không cần đến nọc độc.

Tiến sĩ William Hayes cho biết những nghiên cứu cho thấy rắn có xu hướng tiêm nọc độc nhiều hơn khi săn mồi, còn khi tự vệ, chúng tiêm ít nọc độc hơn hoặc thậm chí chỉ là cắn khô. Điều này cho thấy nọc độc của rắn có mục đích chính là săn mồi, dùng để tự vệ chỉ là mục đích phụ và rắn thường tìm cách lẩn trốn khi phải đối mặt với kẻ thù.

Trong khi đó, các loài rắn độc nanh sau (nanh độc nằm sâu bên trong hàm, không nằm phía trước) như rắn hoa cỏ cổ đỏ (rắn học trò), rắn Boomslang… thì không có tuyến nọc độc, mà sở hữu tuyến Duvernoy, có chức năng tiết ra độc tố hỗ trợ cho việc săn mồi.

Các loài rắn độc nanh sau này gần như không có khả năng kiểm soát lượng nọc độc tiết ra. Khi tấn công con mồi, chúng sẽ tìm cách cắn sâu và nhai con mồi để tác động lên tuyến Duvernoy để tiết ra lượng nọc độc đủ lớn nhằm tiêu diệt con mồi. Do vậy, chúng không thể tự kiểm soát lượng nọc độc, mà chỉ phụ thuộc vào lực tác động lên tuyến Duvernoy.

Tiến sĩ William Hayes cũng cho biết nọc độc của rắn trưởng thành có sự thay đổi đáng kể so với khi còn non, phụ thuộc vào chế độ ăn của rắn. Rắn non thường có xu hướng tiết nhiều nọc độc hơn để tiêu diệt con mồi, trong khi rắn trưởng thành đủ mạnh mẽ để cần tiết ít nọc hơn khi đi săn.

Tuy nhiên, lượng nọc độc tối đa của rắn non lại ít hơn rất nhiều so với lượng nọc độc của rắn trưởng thành. Do vậy, cho dù tiết ra nhiều nọc hơn trong một cú cắn, lượng nọc này vẫn không đáng kể so với lượng nọc tiết ra của rắn trưởng thành khi cắn.

Chẳng hạn một con rắn Mamba đen trưởng thành có thể tiết ra khoảng 100 đến 150mg nọc độc khi cắn, trong khi chỉ cần 15 mg nọc độc để khiến một người trưởng thành tử vong. Nhưng với một con rắn Mamba đen mới nở dài khoảng 50cm, lượng nọc độc tối đa có thể tiết ra chỉ từ 10 đến 15mg.

Lượng nọc độc của rắn non vẫn có thể gây nguy hiểm cho người trưởng thành. Tuy nhiên, quan điểm cho rằng vết cắn của rắn non nguy hiểm hơn rắn trưởng thành không phù hợp với các bằng chứng khoa học hiện nay.