Hiểu nhầm về việc muỗi cái hút máu để sống

Muỗi là loài động vật gây ra cái chết cho con người nhiều nhất. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trung bình mỗi năm muỗi gây ra cái chết cho khoảng 750.000 đến hơn 1 triệu người trên toàn cầu. Trong đó, số người chết do muỗi chủ yếu tại châu Phi và các quốc gia kém phát triển.

Sở dĩ như vậy vì muỗi là loài trung gian truyền nhiễm nhiều bệnh nguy hiểm như sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng da, viêm não Nhật Bản…

Không chỉ hút máu người, muỗi còn hút máu các loài động vật có xương sống khác như động vật có vú, chim, bò sát…

Một kiến thức về loài muỗi nhiều người được học từ nhỏ là chỉ muỗi cái mới hút máu động vật, trong khi muỗi đực sống nhờ nhựa cây. Tuy nhiên, kiến thức này chưa hoàn toàn đầy đủ khiến nhiều người tưởng nhầm rằng muỗi cái cần hút máu động vật để sống.

Trên thực tế, cả muỗi cái lẫn muỗi đực đều hút nhựa cây, mật hoa và dịch quả để duy trì năng lượng hàng ngày.

Tuy nhiên, khác với muỗi đực, muỗi cái cần protein, sắt và các axit amin có trong máu của động vật để kích thích buồng trứng phát triển. Không có máu của các loài động vật, trứng trong cơ thể muỗi cái sẽ bị teo đi hoặc không thể hoàn thiện, khiến chúng không thể sinh sản.

Sau khi hút no máu, muỗi cái sẽ mất khoảng từ 2 đến 3 ngày để chuyển hóa toàn bộ số protein, sắt và axit amin trong máu hút được thành năng lượng để nuôi trứng.

Tùy vào mỗi loài muỗi, trung bình mỗi cá thể muỗi cái sẽ đẻ từ 100 đến 300 trứng mỗi lứa và trong suốt vòng đời, chúng sẽ đẻ từ 5 đến 10 lứa. Nghĩa là một con muỗi cái có thể đẻ tối đa lên đến 3.000 trứng trong suốt vòng đời của mình.

Muỗi cái sử dụng một cơ quan gọi là xúc giác hàm trên (còn gọi là tua hàm) để phát hiện khí carbon dioxide do con người và động vật thải ra khi thở. Muỗi cũng có thể xác định vị trí con người nhờ vào nhiệt độ cơ thể, mùi hương phát ra…

Muỗi tấn công vật chủ không phải chỉ bằng một mà đến 6 chiếc kim siêu nhỏ khác nhau trên đầu. Cách hút máu của muỗi cái là một quá trình hết sức đặc biệt, trong đó muỗi đóng vai trò như một “bác sĩ phẫu thuật”.

Khi đã tiếp cận được vật chủ, muỗi cái sẽ sử dụng 2 chiếc kim có răng cưa để cắt xuyên qua da; 2 chiếc kim khác đóng vai trò như kẹp phẫu thuật để giữ phần da bị rạch luôn mở; một chiếc kim dùng để bơm nước bọt có chứa chất chống đông máu và chiếc kim cuối cùng có nhiệm vụ hút máu vật chủ.

Nước bọt của muỗi có chứa hoạt chất chống đông máu, giúp muỗi hút máu được dễ dàng hơn. Ngoài ra, nước bọt của muỗi còn có vai trò như chất gây tê, chính là lý do khiến chúng ta khó phát hiện đang bị muỗi hút máu.

Muỗi đực không có khả năng hút máu vì chúng không có các bộ phận cần thiết để đâm kim xuyên qua da như muỗi cái. Muỗi đực chỉ sống nhờ nhựa cây, mật hoa… và làm nhiệm vụ thụ tinh cho muỗi cái.

Muỗi cái cũng sống nhờ hút nhựa cây và mật hoa như con đực. Về cơ bản, muỗi cái hoàn toàn có thể sống hết vòng đời (kéo dài khoảng từ 1 đến 2 tháng) mà không cần hút máu người hay động vật. Tuy nhiên, bản năng làm mẹ buộc chúng phải hút máu để nuôi trứng đã thụ tinh và duy trì nòi giống.