Bằng chứng cho thấy người La Mã cổ đại đã thực sự sử dụng phân làm thuốc

Các nhà khảo cổ học ở Thổ Nhĩ Kỳ vừa tìm thấy dấu vết hóa học đầu tiên của phân người trong một chiếc bình 1.900 năm tuổi.

Chiếc bình dài và mỏng này trông giống như một chân nến thủy tinh có đáy loe. Vào thời La Mã cổ đại, nó thường được dùng để đựng nước hoa hoặc đồ trang điểm.

Hiện vật này đang được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ. Khi các nhà nghiên cứu cạo lớp bên trong, những mảnh vụn màu nâu sẫm của một chất liệu chưa xác định đã rơi ra.

Sau khi nghiền mẫu và phân tích thành phần hóa học, nhóm nghiên cứu gồm ba người đã phát hiện ra các dấu hiệu cho thấy rõ sự hiện diện của phân người.

Thêm vào đó, còn có một lượng nhỏ các hợp chất thơm từ cỏ xạ hương, có lẽ để át đi mùi hôi.

Ở La Mã cổ đại, việc các thầy thuốc nổi tiếng như Hippocrates, Pliny Già hay Galen xứ Pergamon khuyên dùng phân làm thuốc không phải là điều hiếm gặp.

Thực tế, phân động vật được khuyến cáo sử dụng trong các văn bản y học để điều trị vô số vấn đề sức khỏe, chẳng hạn như viêm nhiễm, nhiễm trùng và thậm chí cả rối loạn sinh sản.

Chỉ riêng Galen đã đề cập đến thuốc từ phân trong các tác phẩm của mình ít nhất hai chục lần. Mặc dù vị bác sĩ Hy Lạp nổi tiếng này hiếm khi khuyên dùng phân người, ông vẫn đề cập đến giá trị trị liệu của phân trẻ em (tất nhiên là với điều kiện trẻ được cho ăn một chế độ ăn rất đặc biệt).

Việc tìm thấy dấu vết phân người trong một chiếc bình La Mã cổ đại, có niên đại từ thế kỷ thứ 2 Công nguyên, là một phát hiện đáng chú ý. Điều này cho thấy phân người thực sự đã được sử dụng như một hình thức điều trị tại chỗ hoặc "dược lý khứu giác", như các tài liệu lịch sử đã chỉ ra.

"Các nguồn cổ đại cho thấy rõ ràng rằng ranh giới giữa việc sử dụng mỹ phẩm và thuốc men rất mơ hồ, và các loại thuốc mỡ thường làm mờ ranh giới giữa chữa bệnh, vệ sinh và ma thuật", nhà khảo cổ học Cenker Atila, thuộc Đại học Sivas Cumhuriyet, và các đồng nghiệp viết trong bài báo đã được xuất bản của họ.

Các phương pháp điều trị bằng phân tương tự dường như đã tồn tại suốt thời Trung Cổ, nhưng sau đó đã bị thất truyền vào thế kỷ 18.

Vào thời đó, việc sử dụng phân làm thuốc có lẽ khá rủi ro, vì phân có thể truyền các mầm bệnh nguy hiểm.

Nhưng ngày nay, khi phân được sàng lọc đúng cách thì các vi sinh vật khác nhau trong phân có tiềm năng sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh, từ trầm cảm và rối loạn lưỡng cực đến tiểu đường, bệnh tim và siêu vi khuẩn kháng thuốc.

Các nhà khoa học có thể hiểu biết nhiều hơn bao giờ hết về hệ vi sinh vật đường ruột, nhưng chúng ta vẫn còn rất nhiều điều cần tìm hiểu về hàng triệu vi sinh vật cư trú trong ruột và tác động của chúng đến sức khỏe.

Mặc dù các đánh giá thử nghiệm lâm sàng cho thấy cấy ghép phân có thể cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột và các triệu chứng của một số bệnh nhất định, chẳng hạn như hội chứng ruột kích thích, nhưng hiệu quả dường như giảm dần sau khoảng sáu tháng.

Vì thủ thuật thử nghiệm này tiềm ẩn những rủi ro về sức khỏe và trong những trường hợp hiếm hoi có thể gây tử vong, nên cần phải hết sức thận trọng, tuy nhiên vẫn có những dấu hiệu đầy hứa hẹn.

Ví dụ, trong một nghiên cứu gần đây trên chuột, những con vật già được cấy ghép phân từ những con trẻ hơn cho thấy dấu hiệu của một hệ tiêu hóa trẻ trung hơn.

Thêm vào đó, vào năm 2021, một nghiên cứu khác trên chuột đã phát hiện ra rằng cấy ghép phân từ những cá thể trẻ hơn đã đảo ngược các dấu hiệu lão hóa ở những con vật già.

Có lẽ việc sử dụng phân của người trẻ làm thuốc không phải là một ý tưởng nực cười, vị bác sĩ Galen từ thời cổ đại có thể đã đúng.