Khi học sinh tiểu học kể chuyện, làm thơ và sáng tạo cùng tiếng Việt

Trong mùa thứ hai tổ chức, cuộc thi “Thần đồng Tiếng Việt” đã nhận được hơn 400 bài dự thi của học sinh tiểu học và mầm non. Mặc dù phát động trên địa bàn Hà Nội, cuộc thi thu hút sự quan tâm của nhiều phụ huynh, học sinh ở các tỉnh thành lân cận gửi bài tham gia.

Là sân chơi nuôi dưỡng tình yêu tiếng Việt, đồng thời khuyến khích học sinh phát triển tư duy ngôn ngữ, khả năng sáng tạo, kỹ năng kể chuyện và trình bày trước đám đông, Thần đồng tiếng Việt là một trong số ít cuộc thi học đường được cấp bản quyền sáng tạo.

Chung kết năm nay có sự góp mặt của học sinh đến từ nhiều trường như Trường Phổ thông liên cấp Olympia, Tiểu học Marie Curie, Tiểu học Vinschool Times City, Tiểu học Kim Đồng, Tiểu học Yên Sở, Mầm non Nắng Mai…

Thí sinh có thể lựa chọn nhiều hình thức thể hiện khác nhau như sáng tác thơ, kể chuyện sáng tạo, chuyển thể tác phẩm, đóng kịch, trình bày chủ đề văn hóa - lịch sử Việt Nam hoặc chia sẻ trải nghiệm học tiếng Việt.

Những câu chuyện nhỏ mang thông điệp lớn

Một trong những phần thi gây ấn tượng tại chung kết là bài kể chuyện sáng tạo của Hoàng Minh Anh, học sinh lớp 3A1 Trường Phổ thông liên cấp Olympia, cũng là thí sinh giành giải nhất cuộc thi.

Cô bé kể câu chuyện do chính mình sáng tác về giàn bầu và cây xà cừ già nua. Hàng ngày, giàn bầu chê bai cây xà cừ xấu xí, cằn cỗi. Thế nhưng, khi cơn bão lớn ập đến, chính cây xà cừ đã dang thân mình che chắn để giàn bầu đi qua giông bão an toàn. Sau biến cố ấy, cả hai trở thành bạn bè.

Thông điệp về lòng bao dung và việc không đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài được Minh Anh thể hiện bằng giọng kể tự nhiên, cảm xúc, phong thái trình diễn chuyên nghiệp. Khi ban giám khảo hỏi muốn trở thành giàn bầu hay cây xà cừ, cô bé hồn nhiên trả lời: “Con muốn làm cây xà cừ vì con muốn làm người tốt”.

Một tiết mục khác nhận được nhiều tràng pháo tay là phần trình bày của Đỗ Tuấn Minh, học sinh lớp 4C1 Trường Tiểu học và THCS Unigo, với tác phẩm tự sáng tác “Cuộc phiêu lưu trong trang sách tiếng Việt”.

Câu chuyện kể về cậu bé lười học, ngủ gật trên bàn, rồi mơ một giấc mơ kỳ lạ về những con chữ tiếng Việt bay đi khỏi trang sách.

“Em hoảng hốt nhặt từng con chữ đang bay khắp nơi, có chữ là yêu thương, có chữ là gia đình, có chữ là trung thực, là quê hương…”. Rồi Tuấn Minh kết luận: “Tiếng Việt đẹp không vì lời hay ý đẹp mà vì trong từng con chữ chứa đựng tâm hồn của con người Việt Nam”.

Thí sinh nhỏ tuổi vào vòng chung kết là Nguyễn Minh Vũ, 5 tuổi, đang học tại trường Mầm non Nắng Mai. Minh Vũ tự tin đứng trên sân khấu lớn trong bộ trang phục cosplay một chú thỏ và kể câu chuyện đầy diễn cảm trước hàng trăm khán giả.

Nhiều học sinh lớp lớn lựa chọn những đề tài khó như hóa thân thành hướng dẫn viên du lịch giới thiệu di tích lịch sử, kể chuyện về làng nghề truyền thống hay trình bày các chủ đề văn hóa Việt Nam. Việc vừa phải viết nội dung dài, vừa thuyết trình diễn cảm trên sân khấu trong 10 phút được xem là thử thách không nhỏ với học sinh ở lứa tuổi thiếu niên.

Kết quả chung cuộc, giải “Thần đồng Tiếng Việt” trị giá 7 triệu đồng thuộc về Hoàng Minh Anh. Giải nhì và giải ba thuộc về đôi bạn cùng lớp 2C1 Trường Tiểu học và THCS Unigo là Nguyễn Tuấn Khang và Trần Hồng Anh.

Học tiếng Việt theo một cách khác

“Học giỏi tiếng Việt theo một cách khác” là phương châm học tiếng Việt tại Trường Tiểu học và THCS Unigo. 

Theo đại diện nhà trường, bên cạnh thời lượng và nội dung học tập chung của môn Tiếng Việt theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chương trình tiếng Việt tại Unigo có thêm các tiết Tiếng Việt tăng cường về năng lực ngôn ngữ và về tư duy nghệ thuật thông qua kể chuyện và viết sáng tạo. 

Với học sinh lớp 1, các em học theo phương pháp ngữ âm, tạo sự thống nhất giữa cách học tiếng Việt và tiếng Anh. Với học sinh lớp 2-5, chương trình tập trung phát triển năng lực đọc hiểu, lòng đồng cảm, khả năng phản biện và sự sáng tạo thông qua hoạt động thực hành.

Cô Chu Kiều Nhi, Tổ trưởng chuyên môn tổ 1-2 và giáo viên giảng dạy tiếng Việt lớp 1 Trường Tiểu học và THCS Unigo cho biết, điểm khác biệt trong chương trình tiếng Việt của Trường Tiểu học và THCS Unigo nằm ở việc học sinh không chỉ học để biết đọc, biết viết, mà còn được phát triển năng lực cảm thụ, tư duy và sáng tạo thông qua các hoạt động kể chuyện, viết sáng tạo, đọc hiểu, đóng vai và làm sản phẩm học tập sau mỗi bài học.

“Tiếng Việt là một hành trình khám phá ngôn ngữ đầy cảm xúc đối với các con, nơi các con được tôn trọng cá tính và phát triển tư duy phản biện một cách tự nhiên”, cô Nhi chia sẻ.

Theo cô, nhà trường hiện áp dụng phương pháp Cánh Buồm trong giảng dạy tiếng Việt. Học sinh được tăng cường các hoạt động trải nghiệm ngôn ngữ để hình thành khả năng diễn đạt, tư duy độc lập và cảm xúc với tiếng mẹ đẻ.

Từng có nhiều năm giảng dạy trong môi trường công lập, cô Nhi cho rằng cách dạy truyền thống khiến một số học sinh gặp khó khăn trong việc theo kịp tốc độ chung của lớp.

Trong khi đó, phương pháp Cánh Buồm chú trọng việc cá nhân hóa quá trình học tập, giúp các học sinh ở các năng lực khác nhau đều có thể tiến bộ. Giáo viên sẽ có hệ thống chuẩn đầu ra cụ thể để theo sát từng học sinh, từ đó điều chỉnh hoạt động học tập phù hợp với khả năng của từng em.

Điểm đặc biệt là học sinh không tiếp cận bài học một cách thụ động mà liên tục được tham gia các hoạt động tương tác, thực hành và sáng tạo sản phẩm.

Trong các tiết học, học sinh được rèn đồng thời bốn kỹ năng nghe - nói - đọc - viết. Theo cô Nhi, thay vì giáo viên đặt câu hỏi rồi học sinh trả lời, các em sẽ được tự đặt câu hỏi cho từ khóa sau khi đọc.

“Muốn đặt được câu hỏi thì trước hết các con phải hiểu văn bản. Đó là một kỹ năng cao hơn rất nhiều so với việc chỉ đọc và trả lời thụ động”, cô nói.

Cô giáo cũng chia sẻ một ví dụ về sản phẩm học tập của học sinh lớp 1. Sau khi học bài đọc, các em có thể tự vẽ sơ đồ tư duy, đặt câu hỏi bằng hình ảnh và trình bày suy nghĩ của mình trên giấy. Những hoạt động này giúp học sinh ghi nhớ bài học nhanh hơn, đồng thời hình thành khả năng diễn đạt và tư duy phản biện từ sớm.

Ngoài tiếng Việt, Trường Tiểu học và THCS Unigo cũng phát triển các chương trình ngoại ngữ và công nghệ theo hướng trải nghiệm quốc tế. Từ năm học 2026-2027, trường triển khai giảng dạy tiếng Trung với sự phối hợp của Trường Đại học Thành Đô, đồng thời đưa Robotics vào chương trình học thông qua hợp tác với ROBOHUB Vietnam.