Đừng để Việt Nam mang tiếng "quốc gia nhiều tiến sĩ"

Đừng để Việt Nam “mang tiếng” dài lâu là một quốc gia nhiều giáo sư, tiến sĩ nhưng lại quá hiếm những công trình, sáng kiến tầm cỡ, chỉ giỏi “kiếm quyền, kiếm tiền”.

Thực tế, số giáo sư, tiến sĩ chúng ta nhiều nhất Đông Nam Á nhưng không có trường đại học Việt Nam nào được đứng trong bản xếp hạng 500 trường đại học hàng đầu thế giới đã được PGS-TS Phạm Bích San, Phó Tổng thư ký Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) thừa nhận. 

Những rào cản không đáng có

Số 24.300 tiến sỹ mà báo chí vừa nêu có thể làm quan, làm chủ doanh nghiệp hoặc đang giảng dạy ở các trường cao đẳng, đại học nhưng hình như, công việc nghiên cứu khoa học đối với họ vẫn bị “xem nhẹ”, không phải là mục tiêu  đáng được quan tâm, đáng được ưu tiên nhất. Vì thế, các công trình khoa học, các bằng sáng chế tầm cỡ khu vực và thế giới thật khan hiếm, hầu như không có.

(Ảnh minh họa)
(Ảnh minh họa)

Nói đến nguyên nhân vì sao như vậy thì rất nhiều, chủ quan có, khách quan có. Nhưng cái nguyên nhân chủ yếu vẫn chính là cái cơ chế “sính” học vị, “nặng” bằng cấp khiến cho cả guồng máy xã hội, nhà nhà, người người mệt mỏi điên cuồng chạy theo cái “danh ảo”… bằng mọi giá, bằng mọi cách có thể. Để rồi từ đó, lại tiếp tục lao vào công cuộc “kiếm quyền, kiếm tiền” mà bỏ quên mất điều cốt lõi cần có của khoa học là niềm đam mê được duy trì liên tục trong công việc tìm tòi nghiên cứu chuyên môn.

Và những học vị “vinh quang” kia cùng thói quen “kiếm tiền, kiếm quyền” lâu ngày thành quán tính, từ đó mà đánh mất đi sự nhạy cảm vốn có của mình đối với các “hiện tượng” khoa học, con người khoa học cụ thể. Người làm khoa học, làm quản lý khoa học, song song với trách nhiệm chuyên môn cần phải có thái độ quan tâm, phát hiện, hướng dẫn, tạo điều kiện cho những “mầm đam mê” sáng chế, khoa học phát triển, ra hoa kết quả.

Hoặc vì những lý do nào đấy không thể giúp ích, tạo điều kiện cho “người ta” thì cũng không nên ngăn cấm, cản trở “người ta” làm khoa học với niềm đam mê nhiệt huyết thật sự của mình. Cho dù “người ta” chỉ là thợ cơ khí, thợ thủ công, hay là những nông dân chân lấm tay bùn…

Đất nước ta không thiếu những “hiện tượng” khoa học, không thiếu những con người đam mê sáng chế, đam mê khoa học thật thụ. Báo chí hàng ngày vẫn cần mẫn phát hiện ra những “hạt nhân” đầy khát khao ấy, nào là người sáng chế ra máy tuốt lúa, máy gặt, máy xay xát, sáng chế ra tàu ngầm, ra máy bay, ô tô, mô tô… Họ âm thầm hăng say làm điều mình yêu thích, vui buồn cùng với những lần thất bại hay thành công của chính bản thân mình.

Nhưng, sự lao động trong sáng đầy ý nghĩa ấy lại gặp những “rào cản” không đáng có từ những người, đáng lẽ ra chỉ phải khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho những nhà sáng chế ấy. Mới đây, câu chuyện anh thợ máy Nguyễn Văn Thắng, người đang tự nghiên cứu chế tạo máy bay trực thăng, đã có một cuộc làm việc với… công an.

Kết quả là anh Thắng phải ký vào một biên bản buộc anh phải dừng toàn bộ việc nghiên cứu, chế tạo máy bay trực thăng. Những cán bộ này còn yêu cầu anh Thắng dỡ bỏ động cơ khỏi máy bay, như vậy, ước mong sản xuất ra trực thăng “made in Việt Nam” của anh Thắng có thể đã tan tành mây khói?!

Ở Việt Nam không thể có thiên tài?

Cũng câu chuyện mới đây tương tự như vậy, tại nước Anh xa xôi, họ “ứng xử” hoàn toàn khác. Với niềm đam mê nghiên cứu khoa học, cậu bé Jamie Edwards luôn thử làm những bài tập về nhà của anh trai mình. Một ngày, khi đang tìm kiếm trên internet về bức xạ và năng lượng hạt nhân, cậu bé đã nhìn thấy lò phản ứng hạt nhân của nhà khoa học Taylor Wilson tạo ra khi mới 14 tuổi, và từ đó cậu bé nuôi mơ ước chế tạo một sản phẩm tương tự.

Báo chí kể lại rằng, ban đầu, Jamie tìm đến sự giúp đỡ từ nhiều phòng thí nghiệm hạt nhân và các khoa ở trường đại học nhưng thấy họ không nhiệt tình lắm, Jamie quyết định thuyết phục Hiệu trưởng Jim Hourigan của Học viện Penwortham. Và trường đã đồng ý cấp cho Jamie ngân sách 3.350 USD để cậu bé thực hiện dự án.

Từ tháng 10/2013, cậu bé Jamie đã bắt tay xây dựng các lò phản ứng hạt nhân trong một môi trường đã kiểm soát, và đến ngày 5/3/2014, em đã thành công khi khiến 02 nguyên tử hidro kết hợp với nhau để tạo thành Helium. Jamie Edwards trở thành người trẻ nhất trên thế giới chế tạo thành công lò phản ứng hạt nhận khi mới 13 tuổi. Nhà khoa học nhí cho biết: “Đây thực sự là một kỳ tích. Chính em cũng không thể tin được, thậm chí bạn bè nghĩ rằng em bị điên”.

Từ hai sự kiện trên, các nhà quản lý nước ta nói chung và những nhà quản lý khoa học nói riêng cũng cần phản xem xét thật nghiêm túc thái độ của mình trước những “hạt mầm” đam mê khoa học cụ thể và có những phương pháp ứng xử thích hợp tiến bộ hơn, thuận cả tình lẫn lý. Đừng để Việt Nam “mang tiếng” dài lâu là một quốc gia nhiều giáo sư, tiến sĩ nhưng lại quá hiếm những công trình, sáng kiến tầm cỡ, chỉ giỏi “kiếm quyền, kiếm tiền”.

Có ai đó từng nhận định “ở Việt Nam không thể có thiên tài”, hơi cực đoan nhưng không hẳn là không có lý. Hàng năm, sinh viên học sinh Việt Nam mang về không biết bao nhiêu là các loại huy chương quốc tế. Thế nhưng càng lớn thì những “ngôi sao sáng”đó càng “tối” hoặc “tắt hẳn” hoặc “rơi rụng” ở chân trời xa xôi nào đó.

Lịch sử khoa học cho thấy rằng các vĩ nhân, các nhà sáng chế thiên tài chưa hẳn đã là phải là giáo sư, tiến sĩ, nhưng 100% những người xuất chúng ấy đều có một niềm đam mê thật thụ và liên tục với lĩnh vực mà họ quan tâm.

Hãy khoan nói đến những điều to tát, điều cần làm ngay bây giờ đối với những nhà quản lý khoa học nước nhà là biết quan tâm đúng mực và có trách nhiệm đối với những “hiện tượng” cụ thể, những đối tượng đam mê sáng tạo cụ thể ở trong nước. Thậm chí, cần thiết cũng phải tạo điều kiện, lên tiếng bênh vực bảo vệ những suy tư trong sáng và đáng quý của những người được “đám đông” cho là “điên rồ” đó.

Nhà nước ta coi việc phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ là quốc sách hàng đầu, với mục tiêu đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, khoa học và công nghệ đạt trình độ phát triển của nhóm các nước dẫn đầu ASEAN. Nhưng, nếu như những nhà quản lý không thay đổi nhận thức, vẫn cái kiểu “cấm cản” quen thuộc thường thấy và tư duy “mộc mạc, đơn sơ” về quan niệm bằng cấp thì rồi cái mục tiêu vĩ đại ấy cũng sẽ tiếp tục trở thành những “lời nói suông” không hơn không kém.

Theo Phước Minh
TuanVietNam
MỚI NHẤT
Nhiều trường THPT cắt xén chương trình học
Nhiều trường THPT cắt xén chương trình học

(Dân trí) - Sở GD-ĐT Hà Nội vừa thực hiện kiểm tra 28 trường THPT trên địa bàn thành phố, trong đó 14 trường công lập và 14 trường ngoài công lập, đoàn kiểm tra đã phát hiện nhiều trường cắt xén chương trình học.

Thứ sáu, 28/03/2014 - 09:50

Thủ khoa “bật mí” cách giải hàm số bậc 3 và các vấn đề liên quan
Thủ khoa “bật mí” cách giải hàm số bậc 3 và các vấn đề liên quan

(Dân trí) - Thủ khoa Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm 2009 Lê Văn Tùng chia sẻ về Hàm số bậc 3 và các vấn đề liên quan: y = ax3 + bx2 + cx + d với a ¹ 0 có đồ thị là (C).

Thứ sáu, 28/03/2014 - 06:45

Người lớn “hồn nhiên” giáo dục giới tính trẻ mầm non
Người lớn “hồn nhiên” giáo dục giới tính trẻ mầm non

(Dân trí) - Đến trường đón cháu, bác Dần thấy cô cháu gái 4 tuổi cùng đám bạn nam lẫn nữ đang... trần như nhộng đứng trước lớp chờ cô bảo mẫu lấy quần áo. Các cháu khúc khích chỉ trỏ vào nhau làm bác không khỏi lăn tăn.

Thứ sáu, 28/03/2014 - 03:52

Còn nhiều vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm
Còn nhiều vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm

(Dân trí) - Vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Quyết định 13 của UBND TP Đà Nẵng về quản lý dạy thêm, học thêm.

Thứ sáu, 28/03/2014 - 12:06

Đủ kiểu tặng học bổng, miễn học phí cho thí sinh
Đủ kiểu tặng học bổng, miễn học phí cho thí sinh

(Dân trí) - Mức thưởng của nhiều trường đại học dành cho thí sinh đạt điểm cao vào trường từ ở miễn phí ký túc xá, miễn học phí, tặng học bổng…, thậm chí có trường cấp học bổng tổng trị giá tới 50.000 USD.

Thứ năm, 27/03/2014 - 03:44

Học sinh thi vẽ tranh “Thành phố em yêu”
Học sinh thi vẽ tranh “Thành phố em yêu”

(Dân trí) - Ngày 27/3, hơn 400 học sinh bậc Tiểu học và Trung học cơ sở tại Đà Nẵng đã cùng thi vẽ tranh theo chủ đề “Thành phố em yêu”

Thứ năm, 27/03/2014 - 03:42

Tư vấn: Chuẩn bị thế nào cho kỳ thi đại học kiểu mới 2014?
Tư vấn: Chuẩn bị thế nào cho kỳ thi đại học kiểu mới 2014?

(Dân trí) - Các câu hỏi của độc giả đã được các khách mời đến từ Đại học Thành Tây giải đáp tận tình trong buổi giao lưu “Tư vấn chọn ngành học và hướng dẫn thi đại học theo mô hình mới” do khoa Dược Trường ĐH Thành Tây phối hợp với báo Dân trí tổ chức.

Thứ năm, 27/03/2014 - 03:41

TPHCM quyết tâm đổi mới căn bản toàn diện ngành giáo dục
TPHCM quyết tâm đổi mới căn bản toàn diện ngành giáo dục

(Dân trí)-“Trước yêu cầu đổi mới giáo dục, từ trước đó ngành giáo dục TPHCM đã được thử nghiệm nhiều giải pháp mang tính chất tiên phong. Tiếp nối quá trình đó, thành phố tiếp tục triển khai các mô hình mang tính đột phá hơn, thể hiện quyết tâm đổi mới căn bản toàn diện ngành GD”.

Thứ năm, 27/03/2014 - 03:29

Phân bổ hơn 900 tấn gạo hỗ trợ học sinh vùng khó khăn
Phân bổ hơn 900 tấn gạo hỗ trợ học sinh vùng khó khăn

(Dân trí) - Ngày 27/3, Sở GD-ĐT Nghệ An cho biết, để tạo điều kiện cho các em học sinh ở địa bàn khó khăn không phải chịu đói, UBND tỉnh đã quyết định phân bổ hơn 900 tấn gạo hỗ trợ cho các em học sinh ở vùng đặc biệt khó khăn nói trên.

Thứ năm, 27/03/2014 - 02:53

Khoa Dược - ĐH Thành Tây: Môi trường thuận lợi cho SV học và thực tập
Khoa Dược - ĐH Thành Tây: Môi trường thuận lợi cho SV học và thực tập

(Dân trí)-Khoa Dược-ĐH Thành Tây là môi trường rất thuận lợi cho sinh viên học cũng như đi thực tập. Hơn nữa, trong quá trình học, Khoa có liên doanh với Hiệp hội các Doanh nghiệp Dược Hà Nội cho nên đây là cơ hội rất lớn cho SV khi thực tập tại các cơ sở y tế.

Thứ năm, 27/03/2014 - 02:08

Sẽ treo các bài giảng mẫu để giáo viên học tập
Sẽ treo các bài giảng mẫu để giáo viên học tập

(Dân trí) - Đó là ý kiến của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận khi nói về việc giải bài toán đào tạo lại hàng ngàn giáo viên hiện nay để bắt nhịp với Đề án đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT.

Thứ năm, 27/03/2014 - 01:33

Ngắm nhìn ĐH RMIT Việt Nam qua bộ ảnh panorama độc đáo
Ngắm nhìn ĐH RMIT Việt Nam qua bộ ảnh panorama độc đáo

Cùng ngắm nhìn cơ sở Nam Sài Gòn của Trường ĐH RMIT Việt Nam qua ống kính của bạn Nguyễn Sĩ Hiếu, sinh viên ngành Thiết kế - ĐH RMIT Việt Nam.

Thứ năm, 27/03/2014 - 01:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Bán trường là... tất yếu!
Bán trường là... tất yếu!

Trước mùa tuyển sinh 2014, rộ lên thông tin nhiều trường ĐH ngoài công lập đã phải sang tên đổi chủ. Lý giải về điều này, những người trong cuộc nói gì?.

Thứ năm, 27/03/2014 - 10:05

Đại học Quốc gia được đào tạo ngành mới chưa có trong danh mục
Đại học Quốc gia được đào tạo ngành mới chưa có trong danh mục

(Dân trí) - Giám đốc Đại học quốc gia được quyết định mở thí điểm các ngành và chuyên ngành đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ chưa có trong danh mục đào tạo Nhà nước.

Thứ năm, 27/03/2014 - 09:58

ĐH Quốc tế - ĐH Quốc gia TPHCM tuyển sinh sau ĐH năm 2014
ĐH Quốc tế - ĐH Quốc gia TPHCM tuyển sinh sau ĐH năm 2014

Trường Đại học Quốc tế là một trong sáu trường đại học thành viên trực thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, được thành lập vào tháng 12 năm 2003. Đây là trường đại học công lập đa ngành tại Việt Nam sử dụng hoàn toàn tiếng Anh trong công tác đào tạo giảng dạy và nghiên cứu.

Thứ năm, 27/03/2014 - 09:56

Trao học bổng Quỹ Thắp sáng ước mơ đến các em học sinh nghèo
Trao học bổng Quỹ Thắp sáng ước mơ đến các em học sinh nghèo

(Dân trí) - Ngày 26/3, Trường THPT DTNT tỉnh Nghệ An đã tổ chức lễ kỷ niệm 83 năm ngày thành lập Đoàn TNSC Hồ Chí Minh và đã trao 10 suất học bổng Quỹ Thắp sáng ước mơ đến các em học sinh vượt khó học giỏi.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:39

Chú trọng phát triển đội ngũ giáo viên ưu tú
Chú trọng phát triển đội ngũ giáo viên ưu tú

Trong 3 ngày từ 18/3/2014 – 20/3/ 2014, hệ thống Anh văn Hội Việt Mỹ (VUS) đã phối hợp với Nhà xuất bản Oxford (Oxford University Press - OUP) tổ chức khóa Oxford Teacher’s Academy (OTA) huấn luyện chuyên sâu dành cho các giáo viên VUS với chủ đề “Những phương pháp mới trong giảng dạy tiếng Anh cho trẻ em”.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:01

ĐH FPT hợp tác quốc tế theo phương án xuất khẩu giáo dục
ĐH FPT hợp tác quốc tế theo phương án xuất khẩu giáo dục

Tháng 3/2014, Trường Đại học FPT hoàn tất ký kết hợp tác với Trường Đại học Victoria (Myanmar), chính thức triển khai một cơ sở giáo dục mang tên Victoria-FPT University tại Yangon - Myanmar.

Thứ năm, 27/03/2014 - 08:00

Đôi bạn vừa học giỏi vừa công tác Đoàn xuất sắc
Đôi bạn vừa học giỏi vừa công tác Đoàn xuất sắc

(Dân trí) - Học khác lớp nhưng hai em Long Hải Yến và Lưu Trần Viễn Hồng Trang đều có chung niềm đam mê công tác Đoàn, Đội. Không muốn bị xem là mải tham gia phong trào mà chểnh mảng việc học nên hai nữ sinh này luôn cố gắng đạt thành tích xuất sắc.

Thứ năm, 27/03/2014 - 07:32

TPHCM: Trường chuyên Trần Đại Nghĩa tuyển 360 chỉ tiêu lớp 6
TPHCM: Trường chuyên Trần Đại Nghĩa tuyển 360 chỉ tiêu lớp 6

(Dân trí) - Theo văn bản hướng dẫn của Sở GD-ĐT TPHCM về việc tuyển sinh vào lớp 6 trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa thì chỉ tiêu tuyển năm học 2014 - 2015 là 350.

Thứ tư, 26/03/2014 - 04:47

Thủ khoa đại học tư vấn phương pháp học và thi môn Toán
Thủ khoa đại học tư vấn phương pháp học và thi môn Toán

(Dân trí) - Để giúp các thí sinh học và thi tốt các môn thi đại học sắp tới, thủ khoa Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm 2009 Lê Văn Tùng, hiện đang tham gia cùng Câu lạc bộ Thủ khoa sẽ tư vấn về phương pháp ôn tập và làm bài thi tới các thí sinh.

Thứ tư, 26/03/2014 - 04:25

Hỗ trợ, phát triển nhóm trẻ độc lập tư thục ở khu công nghiệp
Hỗ trợ, phát triển nhóm trẻ độc lập tư thục ở khu công nghiệp

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án “Hỗ trợ, phát triển nhóm trẻ độc lập tư thục ở khu vực công nghiệp, khu chế xuất đến năm 2020”. Mục đích của đề án là nhằm góp phần hỗ trợ nữ công lao động có con dưới 36 tháng tuổi.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:37

Trường ĐH Nguyễn Trãi tạo mọi điều kiện để thí sinh dự thi
Trường ĐH Nguyễn Trãi tạo mọi điều kiện để thí sinh dự thi

Năm 2014, Trường Đại học Nguyễn Trãi tổ chức thi theo kỳ thi 3 chung của Bộ GD-ĐT. Các thí sinh sẽ nộp hồ sơ và thi tại điểm thi Trường Đại học Nguyễn Trãi, 36A Phạm Văn Đồng, Từ Liêm, Hà Nội.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:30

Bí quyết đạt giải của các quán quân
Bí quyết đạt giải của các quán quân

Vượt qua các vòng thi loại cấp trường và cấp quận, sáng thứ 7 tuần này, hơn 1.000 học sinh giỏi từ 333 trường thuộc 27 quận huyện thành phố Hà Nội đã được lựa chọn tham dự vòng sơ khảo cuộc thi Olympic Tiếng Anh Tiểu học lần thứ 11.

Thứ tư, 26/03/2014 - 02:01