Bạn đọc viết

Một số trăn trở về lễ hội

Hãy trả lại bản sắc vốn có và nhân lên nét đẹp văn hóa.của các lễ hội truyền thống


Minh họa: Ngọc Diệp

Minh họa: Ngọc Diệp

Kể từ khi công cuộc đổi mới đất nước đã tạo ra những bứt phá mạnh mẽ về kinh tế, xã hội và đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, nên bên cạnh một số lễ hội truyền thống từng bị mai một trong chiến tranh và thời bao cấp dần được khôi phục lại, thì có rất nhiều lễ hội vốn trước đây chỉ tổ chức trong phạm vi làng xã, đã từng bước mở rộng quy mô trở thành lễ hội cấp huyện, cấp tỉnh, thậm chí cấp vùng miền… cùng với đó là đường sá mở rộng, các phương tiện giao thông hiện đại phát triển đã càng làm cho sự phát triển của lễ hội.

Theo thống kê, nước ta hiện có gần 8.000 lễ hội, tức là mỗi ngày bình quân có tới hơn 20 lễ hội. Song thực tế cho thấy cùng với sự gia tăng của lễ hội lại không tương ứng với giá trị vốn có của nó, khiến rất hiếm tìm được lễ hội vẫn còn giữ được bản sắc riêng. Đó là những hiện tượng bất thường xa rời ý nghĩa nguồn gốc, với nghi thức trong lễ hội bị biến tướng, trở thành hủ tục mang mầu sắc mê tín, dị đoan… và mang xu hướng thương mại hóa ngày càng rõ.

Gần đây dư luận đã phải lên tiếng gay gắt về cảnh “hỗn chiến” cướp lộc tại Hội Gióng (Hà Nội); dứt lộc ngay trên bàn thờ tại lễ hội khai ấn Đền Trần (Nam Định); cảnh chen nhau cướp “chiếu thiêng” đến xước xát mặt mũi ở lễ hội “đúc Bụt” (Vĩnh Phúc); cảnh tranh cướp giành phết khiến một số người ngất xỉu ở lễ hội xã Hiền Quang (Tam Nông, Phú Thọ)… khiến hình ảnh về lễ hội đầu xuân đang bị nhìn nhận một cách sai lệch và méo mó. Hay ở các đền, chùa, lễ hội nổi tiếng như chùa Hương (Hà Nội), Bái Đính (Ninh Bình), Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), Yên Tử (Quảng Ninh)…, người dân chen chúc như nêm, ai cũng len mình vào để gần Phật hơn để Phật thấu hiểu tấm lòng, thấu hiểu những điều mình cầu khấn.

Bên cạnh đó, sự đua chen tổ chức lễ hội một cách vô tội vạ, sự học tập, tiếp thu một cách xô bồ, thiếu chọn lọc của những thôn, làng, xã tại nhiều địa phương nước ta càng làm cho bộ mặt văn hóa lễ hội thêm méo mó. Ðấy là chưa tính chuyện, các địa phương còn đang có xu hướng thi nhau tổ chức các festival thu hút du lịch nhưng tổ chức không đến “độ” nên hiệu quả thu được chẳng là bao mà còn gây tốn kém, lãng phí… Cùng với quan niệm, ứng xử lệch lạc trong lễ hội có nguồn gốc từ việc hiểu sai, hay hiểu chưa đúng về ý nghĩa lễ hội, còn phải kể tới nhiều biểu hiện phi văn hóa khác như việc đốt vàng mã tràn lan... rồi hàng loạt các tệ nạn “ăn theo” như cờ bạc, trộm cắp, “chặt chém”, xả rác bừa bãi, những hành vi vô cảm, thiếu văn hóa như trèo lên tượng; mặc đồ “thiếu vải” vào nơi tôn nghiêm, tạo dáng không phù hợp với khung cảnh để chụp ảnh khoe trên Facebook, thậm chí cả tình trạng khắc chữ lên tượng phật…

Thiết nghĩ, diện mạo văn hóa của lễ hội chỉ có thể trở nên gần gũi với truyền thống khi người tổ chức, quản lý lễ hội và người tham gia lễ hội thật sự am hiểu về giá trị, ý nghĩa của lễ hội, từ đó điều chỉnh hành vi và có ứng xử văn hóa khi tham gia lễ hội. Việc tổ chức, quản lý lễ hội hiện đang đứng trước mâu thuẫn: người được đào tạo về chuyên môn tổ chức thì thiếu hiểu biết kỹ lưỡng về lễ hội, người am hiểu văn hóa lễ hội thì lại ít tham gia vào khâu phục dựng và tổ chức, dẫn đến lễ hội vẫn diễn ra nhưng càng lúc càng xa rời ý nghĩa và giá trị lịch sử.

Vì thế, để giữ gìn tính nguyên gốc của lễ hội, các cơ quan chức năng cần điều phối, ủy nhiệm và phân công các nhà nghiên cứu có tri thức về văn hóa lễ hội, những người có chuyên môn làm việc với ban tổ chức, giúp khẳng định đâu là giá trị cốt lõi của lễ hội ở địa phương mình, ai sẽ là người thực hành các giá trị đó và thực hành như thế nào để lễ hội gìn giữ, phát huy được nét đẹp văn hóa vốn có.

Ðể bảo đảm giá trị nhân văn sâu sắc và yếu tố tâm linh của lễ hội, cơ quan tổ chức lễ hội nên tuân thủ nghiêm ngặt về thời gian, địa điểm, nghi thức hành lễ, đạo cụ, trang phục, nội dung lễ hội. Khi phục dựng lễ hội, nhất thiết phải xác định các giá trị gốc, tiêu chí nhận dạng cũng như những biểu hiện đặc trưng của lễ hội, tránh làm sai lệch lễ hội mỗi lần khai thác.

Nhất là những vấn đề liên quan đến văn hóa càng không thể giải quyết vội vàng, vì thế, bên cạnh cơ chế xử lý tệ nạn trong lễ hội mang tính trực tiếp, tại chỗ, các cơ quan chức năng cần có kế hoạch dài hạn gắn liền với những biện pháp mang tính xây dựng đồng bộ. Chiến lược quan trọng nhất là cần đầu tư ngay cho việc đào tạo những người làm công tác quản lý, tổ chức văn hóa nói chung, cũng như những người hoạt động trong lĩnh vực quản lý lễ hội nói riêng. Bên cạnh đó, cần tập trung nhiều thời gian cho việc đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục cộng đồng. Bởi chỉ giáo dục, đào tạo lâu dài trên diện rộng mới có thể làm thay đổi căn bản nhận thức và hành vi của người tổ chức và người tham dự lễ hội. Có thế, lễ hội mới trả lại bản sắc vốn có và nhân lên nét đẹp văn hóa.

Minh Tư

MỚI NHẤT
Đến cơ quan, gặp toàn… lãnh đạo!
Đến cơ quan, gặp toàn… lãnh đạo!

Tại hội nghị toàn quốc ngành Tổ chức Xây dựng Đảng hôm 4-3, Trưởng Ban Tổ chức TƯ Phạm Minh Chính đã phải thốt lên: “Nhân dân bức xúc, oán thán nhiều về chi tiêu cho bộ máy công chức thì nhiều mà hoạt động còn kém hiệu lực, hiệu quả”

Chủ nhật, 05/03/2017 - 10:00

Chẳng lẽ vì các mối “quan hệ” nên tỷ lệ lãnh đạo / nhân viên vẫn cao?
Chẳng lẽ vì các mối “quan hệ” nên tỷ lệ lãnh đạo / nhân viên vẫn cao?

Đã là cục, vụ thì phải có các phòng bên dưới, đó là một thực tế ở nhiều bộ, ngành. Lý do, có người nói thẳng, vụ nào cũng cho mình là quan trọng, mà như vậy thì phải có nhiều phòng chức năng để vừa giải quyết được các mối quan hệ tế nhị, vừa giải quyết khâu “đối ngoại”: có cái uy cán bộ ở trung ương khi xuống cơ sở.

Thứ bảy, 04/03/2017 - 03:10

Cuộc chiến giành lại vỉa hè và những câu nói ấn tượng của ông Đoàn Ngọc Hải
Cuộc chiến giành lại vỉa hè và những câu nói ấn tượng của ông Đoàn Ngọc Hải

Mười ngày trước, khi ông phó chủ tịch nói: “Không lấy lại được vỉa hè tôi cởi áo từ quan" dư luận có người còn nghĩ ông muốn đánh bóng tên tuổi. Nhưng rồi, thực tế đã chứng minh, lời nói ấy xuất phát từ cái tâm của người lãnh đạo ý thức được trách nhiệm của mình.

Thứ năm, 02/03/2017 - 08:00

Giành vỉa hè cho người đi bộ - một “cuộc chiến” thực sự
Giành vỉa hè cho người đi bộ - một “cuộc chiến” thực sự

Tiếp theo quận một, một số quận ở TP Hồ Chí Minh và quận Hoàn Kiếm ở Hà Nội bắt đầu ra quân giành lại vỉa hè cho người đi bộ. Trật tự hè đường bắt đầu được thiết lập. Tuy nhiên, người dân vẫn hoài nghi liệu có “đầu voi đuôi chuột”, mặt khác cũng rất cảnh giác với những kẻ “ngáng đường”?

Thứ tư, 01/03/2017 - 07:00

Xin đừng đổ lỗi cho dân
Xin đừng đổ lỗi cho dân

Những tình tiết hoàn toàn ngược lại với điều mà vị Chủ tỉnh tỉnh phân trần sau khi xin lỗi Chính phủ và Thủ tướng: "Ở đâu có rừng là ở đó lãnh đạo lo lắm. Dân còn nghèo, cứ cầm dao vào rừng là phá"

Thứ hai, 27/02/2017 - 08:37

Chia tay tháng sứ giả mùa xuân trong cảm xúc nồng nàn
Chia tay tháng sứ giả mùa xuân trong cảm xúc nồng nàn

Hôm nay là mồng một tháng 2 âm lịch. Vậy là tháng Giêng, tháng đầu tiên của năm mới đã lãng đãng bỏ lại sau lưng chút dư vị của mùa xuân trong niềm lưu luyến, khiến người ta nhận ra cái tháng của sứ giả mùa xuân sao mà duyên thầm đến vậy.

Chủ nhật, 26/02/2017 - 12:00

Nên đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương?
Nên đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương?

Có nên tiếp tục khắc phục tình trạng quá tải về công việc của các bộ đa ngành hiện nay; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, tạo cơ chế tự chủ cho địa phương?

Thứ bảy, 25/02/2017 - 12:00

Một số giải pháp tức thời ngắn hạn
Một số giải pháp tức thời ngắn hạn

Cần tạo điều kiện thuận lợi tối đa, ưu tiên cho lưu thông xe máy. Mặt đường đẹp nhất, ngắn nhất, dành cho xe máy. Xe máy thông, nghĩa là đa số thành phần tham gia giao thông được thông suốt.

Thứ sáu, 24/02/2017 - 06:00

Hóa ra thí một con tốt để dàn hòa mọi cái?
Hóa ra thí một con tốt để dàn hòa mọi cái?

chúng ta không ngạc nhiên khi HLV Thụy Hải cho rằng chúng ta phải xem lại công tác trọng tài, xem lại công tác của Liên đoàn. Đây là chuyện có hệ thống lâu rồi nên bây giờ tất nhiên xảy ra như vậy.

Thứ năm, 23/02/2017 - 08:00

Nội dung ý tưởng về giải pháp dài hạn cho quy hoạch và giao thông Hà Nội
Nội dung ý tưởng về giải pháp dài hạn cho quy hoạch và giao thông Hà Nội

Năm khu với 5 chức năng khác nhau, vừa độc lập lại vừa liên kết với nhau thành một chỉnh thể đồng nhất, tạo thành một khu thành phố hiện đại tiện nghi ngay cạnh “Khu nội thành Hà Nội hôm nay”

Thứ năm, 23/02/2017 - 12:00

Nghĩ từ vụ xe đâm học sinh gãy chân
Nghĩ từ vụ xe đâm học sinh gãy chân

Việc một số giáo viên trường Tiểu học Nam Trung Yên gần đây lên tiếng phanh phui sự thật vụ việc cũng như sự dối trá của ban giám hiệu là rất đáng hoan nghênh.

Thứ tư, 22/02/2017 - 08:00

Đê xuất về quy hoạch và giải pháp giao thông Hà Nội
Đê xuất về quy hoạch và giải pháp giao thông Hà Nội

Khó nhưng không phải không có giải pháp. Khó mới cần trí tuệ nhiều người, nhiều tầng lớp, suy nghĩ và sáng tạo.

Thứ tư, 22/02/2017 - 12:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ án Giang Kim Đạt làm rõ hơn những lỗ hổng khi thực thi pháp luật
Vụ án Giang Kim Đạt làm rõ hơn những lỗ hổng khi thực thi pháp luật

Trong vụ án này, một lần nữa minh chứng điều dư luận thường chua xót nhắc đến về bốn chữ ệ: “quan hệ, tiền tệ, hậu duệ, trí tuệ”? Đã đến lúc dư luận không thể chấp nhận những “loại ệ” này, nó không chỉ làm băng hoại xã hội mà còn đe dọa cả thể chế của chúng ta.

Thứ hai, 20/02/2017 - 07:00

Một ngày về thăm Văn miếu Xứ Đoài
Một ngày về thăm Văn miếu Xứ Đoài

Thật sự ngỡ ngàng khi nhớ lại cách đây mấy năm, khu đất ấy còn là một tòa nhà 7 tầng của cơ sở chế biến thức ăn gia súc, mà nay đã khang trang bề thế bởi các dãy nhà có nền móng bằng đá ong, tường xây gạch chỉ, cửa gỗ bức bàn… được phục chế gần như nguyên bản của Văn Miếu xưa. Đủ biết nơi đây còn lưu giữ được nhiều nét của văn hóa xứ Đoài…

Chủ nhật, 19/02/2017 - 12:00

Thủ tướng quyết liệt, Bộ trần tình, phân bua?
Thủ tướng quyết liệt, Bộ trần tình, phân bua?

Những ý kiến của lãnh đạo Bộ xét cho cùng, chỉ mới dừng ở mức trần tình, phân bua, đẩy cái khó cho khách quan. Cái mà Thủ tướng cũng như dư luận cần là giải pháp cụ thể và hành động quyết liệt, kịp thời, hiệu quả của Bộ về những bất cập hiện nay trong lĩnh vực VH-TT&DL.

Thứ sáu, 17/02/2017 - 08:51

Chuyện thật mà như bịa?
Chuyện thật mà như bịa?

Chuyện một người 6 tháng, tức khoảng 180 ngày mà khám được 319 lần thì chỉ có thông đồng với ai đó? Nên đừng trách bệnh nhân. Trách cơ sở y tế trước.

Thứ năm, 16/02/2017 - 07:00

Vĩnh biệt “cha đẻ của hình học siêu phi Ơclit”
Vĩnh biệt “cha đẻ của hình học siêu phi Ơclit”

Hôm nay ngày 15/2 Lễ viếng GS.TSKH Nguyễn Cảnh Toàn chính thức được tổ chức. Trước giờ ly biệt một nhà giáo mẫu mực, một nhà toán học tài năng, một nhà quản lý tâm huyết với nền giáo dục đất nước đã về với cõi vĩnh hằng không khỏi tiếc thương.

Thứ tư, 15/02/2017 - 09:46

Bạo lực gia tăng, vì đâu nên nỗi?
Bạo lực gia tăng, vì đâu nên nỗi?

Phải chăng, chính cuộc sống bon chen, bất chấp nhân cách miễn đạt được mục đích của mình diễn ra hàng ngày ở nhiều nơi đã dần thấm vào máu thịt của không ít người là nguyên nhân của các hành vi bạo lực?

Thứ tư, 15/02/2017 - 09:17

Thơ viết cho ngày tình nhân
Thơ viết cho ngày tình nhân

Đã qua hơn nửa cuộc đời Bâng khuâng nhớ lại một thời tuổi xuân

Thứ hai, 13/02/2017 - 01:18

Cần xử lý thật nghiêm với những người gây án oan
Cần xử lý thật nghiêm với những người gây án oan

Phải chăng, vì đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can nên những cán bộ tiến hành tố tụng cố xử cho bằng được. Thực tế, nhiều vụ án oan sai đã minh chứng cho nghi vấn này, mà vụ án quán cà phê Xin Chào và vụ án Chòi Vịt là minh chứng cụ thể nhất.

Chủ nhật, 12/02/2017 - 07:00

Ngày thơ Việt Nam chắp cánh tâm hồn Việt
Ngày thơ Việt Nam chắp cánh tâm hồn Việt

Đến hẹn lại lên, mỗi dịp đầu xuân mới, công chúng yêu thơ trên cả nước lại có dịp thưởng thức và tham gia những hoạt động độc đáo tại Ngày Thơ Việt Nam, góp phần tô thắm thêm nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Thứ bảy, 11/02/2017 - 03:29

Mẹ ơi, con đã già rồi
Mẹ ơi, con đã già rồi

Trước các dấu hiệu phạm tội ngang nhiên hoành hoành như vậy, đã đến lúc, các cơ quan chức năng cần xử lý các ổ đánh bạc mà mẹ của Mr Đàm đã dính vào. Nếu không, Với một người của công chúng mà còn bị như vậy, liệu với những gia đình khác bị các dạng xã hội đen “bủa lưới” thì biết kêu ai?...

Thứ sáu, 10/02/2017 - 12:00

Bàn thêm về bảo tồn tích di sản cho hôm nay và mai sau
Bàn thêm về bảo tồn tích di sản cho hôm nay và mai sau

Di tích, di sản là tài sản vô giá của đất nước, là “bức thông điệp” của cha ông gửi lại cho thế hệ mai sau để nuôi dưỡng bản sắc văn hóa dân tộc. Vì thế trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị di tích, di sản phải được coi là trách nhiệm, nghĩa vụ không phải là của riêng ai

Thứ năm, 09/02/2017 - 11:00

Khẳng định niềm tin, giá trị không phai mờ
Khẳng định niềm tin, giá trị không phai mờ

Sau khi Báo Quân đội nhân dân số ra ngày 6 và 7-2-2017 đăng bài “Quân đội nhân dân Việt Nam - Trường học lớn để thanh niên rèn luyện, trưởng thành”, tòa soạn đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ cao từ dư luận xã hội. Nhiều ý kiến phản ánh về tòa soạn khẳng định niềm tin, giá trị không phai mờ đối với một môi trường xã hội tốt đẹp; đồng thời tiếp tục phê phán những quan điểm sai trái, cố tình xuyên tạc về môi trường quân đội. Tòa soạn xin trích đăng một số ý kiến của bạn đọc.

Thứ năm, 09/02/2017 - 12:00