Ý kiến chuyên gia

Một số suy nghĩ về giáo dục hiện nay

Kỳ 1: Cải tổ giáo dục hiện thời có vẻ như là chuyện của các nhà quản lý. Quí vị đã tham khảo ý kiến của giáo viên chưa? Quí vị có tận tường các khó khăn thuận lợi hoặc nhu cầu và ước vọng của những người vẫn dùng phấn trắng bảng đen mỗi ngày hay không?

 

Minh họa: Ngọc Diệp
Minh họa: Ngọc Diệp

Suy nghĩ đầu tiên: học để làm gì?

Câu hỏi giản dị này có lẻ vẫn chưa được trả lời một cách toàn diện ở nước ta.

Các nhà giáo dục chú trọng đến chương trình, đến sách giáo khoa và đề nghị nhiều cải tổ trong các đường hướng đó.

Phụ huynh, cha mẹ học sinh đều có chủ đích đẩy con em mình học càng cao càng tốt. Thi vào Đại học để đổi đời, để bảo đảm cho tương lai. Tích cực mà nói, ta bảo đó là biểu hiệu của truyền thống hiếu học. Nhưng nếu nhìn một cách tiêu cực ta có thể thấy rằng đó không khác gì tính thực dụng.

Thế là các em đi học vì được xã hội hóa trong bối cảnh đó: phải có điểm cao, phải có mảnh bằng để cha mẹ vui lòng, để kiếm ăn sau này... Học ... bán chết bán sống, quá tải, kiệt lực, hết cả tài sản của cha mẹ, ... không hề gì, hi sinh đời cha để lo cho đời con, hi sinh hiện tại để ngày mai tươi sáng.

Cách đây mấy năm, Dân Trí có cho đăng bài này: học để làm quan:

http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/triet-ly-giao-duc-viet-nam-hoc-de-lam-quan-1411820226.htm

Rồi tất cả thu gọn vào chủ đích học vị, chủ đích kiếm sống, làm ra tiền . Mặc kệ nếu ra trường mà không có kỹ năng sống hay không khả năng làm việc.

Học để phát triển bản thân, học để biết, học để làm, học để sống với người khác, học để hạnh phúc... mấy điều cơ bản mà UNESCO đưa ra từ ba bốn thập niên rồi, mà nhiều nước trên thế giới đã và đang áp dụng nhưng ta chưa để tâm đến.

Nhưng chưa “vẽ” ra những chủ đích nhất định thì làm sao bàn thảo đến chương trình và phương pháp sư phạm? Rốt cuộc đoàn tàu giáo dục hôm nay sơn thêm màu sắc, hôm sau thay toa, đổi bánh, nhưng vẫn luẩn quẩn lúng túng trong sân ga...

Ngày xưa, lúc tôi còn đi học, thầy tôi bảo học để  “Mai giúp nhà giúp nước, Con ráng học nghe con”

Thế là đầu óc trẻ thơ của tôi, và của các bạn đồng song thời đó, đã ghi lòng tạc dạ hai câu ấy mà tới bây giờ chúng tôi vẫn mang áp dụng.

Đất nước cần phát triển thì cần một nền giáo dục tốt và những người biết học để phục vụ xứ sở.

Thời thế có đổi thay. Bây giờ cá nhân lên ngôi. Chắc không còn ai đồng ý học để giúp nhà giúp nước. Nhưng ít nhất, ta thử tìm xem bây giờ học để làm gì – một câu trả lời đồng thuận cùng nhau để cùng nhau bàn tiếp theo những cải tổ cần thiết.

Có thể dùng bài này, cũng trên Dân trí, để suy nghĩ và để đi xa hơn:

http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/chu-dich-nao-cho-giao-duc-trong-tuong-lai-1367396405.htm

Suy nghĩ thứ hai

Việc cải tổ chương trình giáo dục phổ thông lần này có chi tiết, có lập luận, dạy kỹ năng, dạy tích hợp, phương pháp đặt trọng tâm lên người đi học, dạy toàn diện có tri thức và dạy cả cái đẹp ...Trên văn bản không chê vào đâu được.

Thế nhưng phải cải tổ với những giáo viên đã được đào tạo từ.thể chế cũ.

Cũ là theo chương trình trước đó. Các tác giả của cải tổ giáo dục có nghĩ đến cái khó khăn của giáo  viên hiện tại chưa? Đâu phải chỉ một ngày đẹp trời là ta có thể thay đổi quan niệm, cách dạy hay các thói quen.

Ở xã hội học, chúng tôi bảo rằng “thói quen là một bản tính thứ nhì, mà đuổi bản tính thì nó trở lại như ngựa phi nước đại”  (les habitudes sont une deuxième nature et chasser la nature, elle revient au galop).

Các giáo viên sẽ gặp nhiều khó khăn để thích ứng với dạy lấy trò làm trung tâm, với phương pháp tích hợp, ...  Ai cũng có sức “cản” trước bất cứ thay đổi nào (résistance aux changements). Chỉ riêng việc thay sự liên hệ giữa thầy và trò -  từ liên hệ quyền lực sang liên hệ đồng hàng và cộng tác -  là cả một vấn đề. Đó là chưa nói đến những thay đổi khác để theo chương trình mới hay áp dụng các phương pháp sư phạm mới.

Trong văn kiện Hỏi đáp về chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, các tác giả nói rằng, câu 23 và tiếp theo, giáo viên hiện thời 100% đạt chuẩn và trên chuẩn , nên chỉ cần bồi dưỡng là sẽ thích ứng.

Tôi thận trọng hơn cho việc này.

Nhưng cải tổ giáo dục hiện thời có vẻ như là chuyện của các nhà quản lý. Quí vị đã tham khảo ý kiến của giáo viên chưa? Quí vị có tận tường các  khó khăn thuận lợi hoặc  nhu cầu và ước vọng của những người vẫn dùng phấn trắng bảng đen mỗi ngày hay không?

Suy nghĩ thứ ba

Giáo dục là công việc của hai diễn viên chính: trò và thầy.

Trong thời sự gần, một em bé lên 14, học lớp 8  trường chuyên Hà nội-Amsterdam đã có những nhận xét về giáo dục làm dư luận lao xao.

Dạy lấy trò làm trung tâm thì ta phải cho chúng lên tiếng.

Ta phải tận tường các môn về tâm lý nhi đồng và tâm lý trẻ để có thể tìm chương trình và phương pháp sư phạm thích ứng. Để cải tổ giáo dục hay để bồi dưỡng giáo viên.

Chúng ta hiện đang bắt trẻ phải thích ứng với chương trình mới vì chúng ta đã suy nghĩ và thiết lập chương trình cho chúng. Như thế thì đâu còn là triết lý  dạy lấy trò làm trung tâm. Mà là áp đặt chương trình người lớn quyết định cho trẻ !

Ít nhất là cần khảo sát nghiên cứu thực địa hai mươi mấy triệu học sinh trong nước trước khi đề nghị một chương trình thích hợp.

Hơn nữa, cải tổ kỳ này hình như quên các lớp mẫu giáo? Các lớp mẫu giáo vô cùng quan trọng: đó là thời điểm các cháu tập tành cấu tạo bản thể và học sống với người khác.  Mẫu giáo là những lớp đầu tiên trẻ tiếp xúc với trường - “Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, Nghìn năm chưa dễ đã ai quên” -  Những lớp mẫu giáo ghi dấu hằn, gần y như câu thơ của Thế Lữ. Những lớp đó chuẩn bị cho trò vào trung học cơ sở và trẻ đã có khả năng sáng tạo từ tuổi mầm non. Các hình thức lớp học đảo ngược, chẳng hạn, hoàn toàn có thể áp dụng cho trẻ từ 3-5 tuổi.

(Còn tiiếp

Nguyễn Huỳnh Mai

MỚI NHẤT
Đừng bảo là không có ma nhé!
Đừng bảo là không có ma nhé!

(Dân trí) - Ai cãi với tôi là không có ma? Thách đấy, cãi thử đi xem nào?

Thứ hai, 14/09/2015 - 05:00

Giữ lại hay gỡ bỏ loa phường - Dân nói gì?
Giữ lại hay gỡ bỏ loa phường - Dân nói gì?

(Dân trí) - Người nói nên bỏ cũng có lý, người nói cần giữ lại, cũng có lý, vậy theo bạn nên bỏ hay nên giữ lại hệ thống loa phường, xã?

Chủ nhật, 13/09/2015 - 01:39

Phiếm đàm về “cò” công chức
Phiếm đàm về “cò” công chức

Không ngờ ở chốn phồn hoa lại có lắm thứ cò đến thế.

Chủ nhật, 13/09/2015 - 06:00

Đổi mới đột phá cho giáo dục?
Đổi mới đột phá cho giáo dục?

Với kinh tế thị trường, với toàn cầu hóa, với cách mạng tin học, ... xã hội, trong đó có xã hội Việt Nam biến chuyển như vũ bão. Trường học, trong bối cảnh đó, phải làm sao đào tạo được những công dân toàn cầu cho ngày mai.

Thứ bảy, 12/09/2015 - 06:00

Đi qua những mùa mưa ngâu thương nhớ
Đi qua những mùa mưa ngâu thương nhớ

Với tôi, đẫu đã đi qua bao mùa, nhưng mỗi mùa mưa ngâu ấy vẫn giống như cây cầu đi từ mùa hạ sang mùa thu. Cây cầu mưa ấy không thể đưa ngược về quá khứ, nhưng mang lại nặng trĩu bao nỗi niềm.

Thứ bảy, 12/09/2015 - 04:00

Việt Nam xuất khẩu tiến sĩ
Việt Nam xuất khẩu tiến sĩ

Gần đây, rộ lên thông tin trao đổi về việc xuất khẩu thạc sĩ, tiến sĩ. PGS-TS Hà Huy Thành - Viện Hàn lâm KHXH VN - so sánh với Ấn Độ, nước này đã xuất khẩu chuyên gia qua các nước. Đây không chỉ là giải quyết “tiến sĩ tồn đọng”, mà còn nâng cao vị thế của VN trên trường quốc tế.

Thứ sáu, 11/09/2015 - 06:35

Nếu không đổi mới, Việt Nam có nguy cơ tụt hậu xa hơn nữa
Nếu không đổi mới, Việt Nam có nguy cơ tụt hậu xa hơn nữa

Theo ông Vũ Ngọc Hoàng, chúng ta đã, đang tụt hậu và có nguy cơ tụt hậu xa hơn nữa nếu như không đổi mới.

Thứ năm, 10/09/2015 - 11:02

“Ước gì có con đường tử tế để đi…”
“Ước gì có con đường tử tế để đi…”

(Dân trí) - “ Đường đi như thế này khổ lắm rồi, sợ lắm rồi, cứ đi thế này chả biết mất mạng lúc nào…, cái cầu kia cũng sợ lắm…”. Đó là câu chuyện của những người dân ở một miền đất thuộc tỉnh Cao Bằng mà tôi sắp kể dưới đây..

Thứ năm, 10/09/2015 - 06:00

Một số suy  nghĩ về Bảo hiểm y tế hiện nay
Một số suy nghĩ về Bảo hiểm y tế hiện nay

...Bé út nhà tôi đã nói một câu mà người mẹ như tôi phải rớt nước mắt: "Mẹ ơi! Hay là mẹ chỉ cần mua BHYT cho 1 Ly thôi, chúng con sẽ không bị ốm đâu, 3 Ly đi khám chung một thẻ cũng được mà"! Những câu hỏi, những băn khoăn thắc mắc và cả ý kiến đề xuất của con gai út Khánh Ly nhà tôi, xin kính chuyển và mong đồng chí Bộ trưởng Bộ Y tế xem xét và chia sẻ.

Thứ tư, 09/09/2015 - 02:21

Chuyện bất ngờ với tôi
Chuyện bất ngờ với tôi

Những tưởng những điều tốt không vụ lợi không còn tồn tại, nhưng chuyện mới xảy ra ngày gần đây đã khiến tôi suy nghĩ lại, ngay cả bản thân tôi cũng không thể ngờ và thậm chí còn xấu hổ về suy nghĩ của mình.

Thứ tư, 09/09/2015 - 07:00

Một số suy nghĩ về giáo dục hiện nay
Một số suy nghĩ về giáo dục hiện nay

Kỳ 2: Nước ta đang rất cần những nhà giáo dục giàu tâm huyết và đại tài lại có sự chính thống – légitimité – để đưa ra những đường hướng giáo dục hợp tình hợp lý (vừa khoa học, vừa sư phạm) chứ nếu chỉ tập hợp kinh nghiệm của các nước mà thiếu sáng tạo thì cũng lại làm công việc của người ... chép-dán.

Thứ ba, 08/09/2015 - 06:30

Tiếng thét của Alan
Tiếng thét của Alan

Tên chính xác của cậu bé là Alan Shenu. Nhưng do giới chức Thổ Nhĩ Kỳ gọi cậu là Aylan Kurdi, có nghĩa là “Aylan người Kurd”, nên cả thế giới gọi nhầm tên cậu là Aylan Kurdi. Giờ đây, điều đó không còn quan trọng nữa. Dù tên cậu bé là gì đi nữa thì thế giới đã nghe thấy tiếng thét từ thi thể câm lặng của cậu, mấy hôm trước bị dạt vào bờ biển Bodrum của Thổ Nhĩ Kỳ và được nữ phóng viên Nilufer Demir ghi lại.

Thứ hai, 07/09/2015 - 05:50

ĐÁNG QUAN TÂM
Mại dâm -  nhìn nhận thế nào cho đúng và giải pháp
Mại dâm - nhìn nhận thế nào cho đúng và giải pháp

Tại hội nghị giao ban công tác phòng, chống tệ nạn xã hội năm 2015, do Bộ LĐ-TB-XH tổ chức ở TP.HCM hôm 21/8, một số ý kiến đề xuất nên lập quy hoạch gom các ngành nghề nhạy cảm dễ hoạt động mại dâm vào một khu để dễ quản lí, lí do là mại dâm hiện nay ngày càng tăng khó kiểm soát. Từ đó lại bùng lên nhiều ý kiến cho rằng nên hợp pháp hóa mại dâm, bên cạnh các ý kiến phản đối khác.

Chủ nhật, 06/09/2015 - 11:30

Khi trên dưới đồng thuận
Khi trên dưới đồng thuận

Để cho ngày khai giảng những năm tới ý nghĩa hơn, ấn tượng hơn, đề nghị Bộ GD&ĐT không chủ trương học trước chương trình.

Chủ nhật, 06/09/2015 - 10:38

Thu về lại nhớ bài hát “Mùa thu ngày khai trường”
Thu về lại nhớ bài hát “Mùa thu ngày khai trường”

Cứ mỗi độ thu về, hoà chung không khí tưng bừng kỷ niệm ngày Cách mạng Tháng Tám và quốc khánh 2 – 9 cuả toàn dân tộc, ngành Giáo dục & Đào tạo lại có thêm niềm vui náo nức của ngày khai trường. Biết bao lời ca tiếng hát được vang lên trong lễ khai giảng năm học mới, nhưng tôi ấn tựơng nhất vẫn là bài “Mùa thu ngày khai trường” của nhạc sĩ Vũ Trọng Tường.

Thứ bảy, 05/09/2015 - 06:00

Cái gì cũng có nhưng chẳng có gì cả
Cái gì cũng có nhưng chẳng có gì cả

(Dân trí) - Quan liêu, xa rời thực tế, vì vậy các ban bệ quản lý thì đủ hết, nhưng khi sự việc xẩy ra, ai cũng ngơ ngác nhìn nhau. Thế thì có phải về tổ chức bộ máy quản lý, cái gì cũng có nhưng chẳng có gì cả

Thứ bảy, 05/09/2015 - 03:00

Trả lại đúng nội dung, ý nghĩa ngày khai trường - khó lắm thay!
Trả lại đúng nội dung, ý nghĩa ngày khai trường - khó lắm thay!

Buổi lễ kéo dài rình rang hơn ba tiếng đồng hồ dưới trời mưa dù đã được che bạt gồm hai nội dung: Lễ kỉ niệm 25 năm thành lập trường và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba và Lễ khai giảng năm học học mới 2015-2016.

Thứ sáu, 04/09/2015 - 10:03

Trả lại ngày khai trường cho các em
Trả lại ngày khai trường cho các em

“Quần áo trắng đẹp như lòng mới mẻ. Chân non dại ngập ngừng từng bước nhẹ. Tim run run trăm tình cảm rụt rè. Tuổi mười lăm gấp sách lại đứng nghe. Lòng mới mở giữa tay đời ấm áp”.

Thứ sáu, 04/09/2015 - 10:34

Hành vi này, bạn phản đối hay ủng hộ?
Hành vi này, bạn phản đối hay ủng hộ?

(Dân trí) - Xem ra ai phát biểu cũng có cái lý của mình. Vậy còn ý kiến riêng của bạn thế nào nhỉ?

Thứ năm, 03/09/2015 - 10:30

Lời hứa Trường Sa của người Việt xa xứ
Lời hứa Trường Sa của người Việt xa xứ

Một số dự án lớn còn đang ở phía trước, nhưng “Lời hứa với Trường Sa” vẫncòn đó, chỉ cần có nhiệt huyết, cùng nhìn về một hướng, đồng sức, đồng lòng, tôi tin rằng mọi người sẽ làm được.

Thứ năm, 03/09/2015 - 12:11

Vài suy nghĩ về cách xưng hô trong công sở.
Vài suy nghĩ về cách xưng hô trong công sở.

Phong trào “Xây dựng cơ quan văn hoá” hiện nay đang được đẩy mạnh. Bộ văn hoá cũng đã kịp thời ban hành các tiêu chí để đánh giá cơ quan văn hoá hàng năm. Mỗi cơ quan đều xây dựng cho mình những quy tắc ứng xử, tiêu chuẩn văn hoá riêng cho đơn vị mình. Tuy nhiên, vấn đề xưng hô sao cho có văn hoá trong công sở hiện nay có lúc có nơi còn chưa được quan tâm đúng mức.

Thứ năm, 03/09/2015 - 06:00

Nhân lên những giá trị bất diệt ngày 2/9.
Nhân lên những giá trị bất diệt ngày 2/9.

Tròn 70 năm trôi qua, nhưng mỗi năm, khi thời gian chạm vào cái khoảnh khắc ngày 2/9, thì dường như tôi lại rạo rực, nhân lên gấp bội niềm tự hào về Tổ quốc thân yêu.

Thứ tư, 02/09/2015 - 06:30

Lớp trẻ chúng tôi nghĩ về ngày 2-9
Lớp trẻ chúng tôi nghĩ về ngày 2-9

Đối với những du học sinh chúng tôi, cái giây phút được tận hưởng không khí của quê hương, đất nước trong những ngày Quốc khánh đang đến gần, càng trào dâng sự xúc động, tự hào về Tổ quốc linh thiêng

Thứ tư, 02/09/2015 - 06:15

Buổi chào cờ đặc biệt
Buổi chào cờ đặc biệt

Cờ đỏ trên đầu phấp phới. Trái tim em thầm gọi, Tổ quốc yêu thương...

Thứ tư, 02/09/2015 - 06:00